- Hoşgeldiniz

KAYITLI ÜYE GİRİŞİ

YENİ ÜYELİK

ÖNE ÇIKAN HABERLER

Sorumluluk lll

Sorumluluk lll sitemize 08 Nisan 2021 tarihinde eklenmiş ve 0 kişi tarafından ziyaret edilmiş.

SORUMLULUK
İhtiyaç alanlarınızı belirlemek amacıyla hazırladığımız anket sonuçlarına göre, bu ay sizlere
“Sorumluluk ve Duygusal Zeka” kavramlarını içeren bir bülten hazırladık. Bülten içinde çocuklarınızla
ilişkilerinizde onların ve sizin sorumluluk alanlarınızı belirleme yöntemlerini, ergenlikte sorumluluk
değerinin anlamını, duygusal zeka ve çocuklarınızla ilişkilerinizde duyguların etkileriyle ilgili kısa
bilgiler bulacaksınız.
Öncelikle “sorumluluk” kelimesinin Türk Dil Kurumu sözlüğünde verilen anlamıyla başlamak
istiyoruz. Sorumluluk: “Kişinin kendi davranışlarını veya kendi yetki alanına giren herhangi bir olayın
sonuçlarını üstlenmesi, mesuliyet” olarak tanımlanmaktadır. Sorumluluktan bahsederken kişinin
kendi davranışları veya yetki alanına giren olaylardan bahsedilmektedir. Yetki alanına giren olaylar
dendiğinde kişinin kendisi kadar çevresi ve ilişkileri de sorumluluk değerini kapsamaktadır.
Aşağıdaki tablo sorumluluğun kimlere karşı olduğunu genel hatlarıyla göstermektedir.
Geçen sayımızda da değindiğimiz gibi ergenlik hem bir değişim/dönüşüm dönemi hem de
soyut düşünmenin kullanımının başladığı dönemdir. Bir başka deyişle ergenlik dönemi merak etme,
sorgulama, bir birey olarak kendine özel değerler ve yorumlamala becerisinin başladığı yaşlardır.
Öyleyse sorumlulukları için de ergen kendi sınırlarını çizmek ve kendi fikrini belirtmek isteyecektir.
Bugüne kadar büyüklerinden aldığı bilgileri, kendisi yorumlayarak ve değerlendirerek kendi yolunu
bulmaya çalışacaktır.
Kendime
İsteklerime
Geleceğime
Bedenime
Başkalarına
Arkadaşlarıma
Büyüklerime
Aileme
Öğretmenlerime
Kime Karşı Sorumluluk
Çevreme
Okuluma
Mahalleme
Şehrime
Ülkeme
Dünyaya
Ergenler sorumluluğu nasıl anlar?
Ergenler bu dönemde hemen her konuda olduğu gibi bir ikilem içine girerler. Bir yandan
belirli sorumlulukları alarak kendilerini göstermek, kendi başlarına karar vermek, özgürlüklerini
kazanmak isterler. Öte yandan ise, bu yeni dönemin bilinmezliklerinin getirdiği başaramama, olumsuz
eleştirilme riskinden kaçmak için sorumluluk almak istemezler. Kısaca çocuk kalmanın rahatlığıyla,
ergen olmanın haklarını almak için kazanmaları gereken yeni sorumluluk becerileri arasında gidip
gelebilirler.
Ergenler, hepimizin bildiği gibi nasihatlardan hoşlanmazlar. Dolayısıyla sorumluluklarının,
yapmaları gerekenlerin sık sık hatırlatılması onları öfkelendirebilir. Çünkü onlar sorunlarını
kendilerinin çözebileceğine inanır ve bu nedenle başkasının akıl vermesine dayanamazlar. Ama aynı
zamanda sınırlarını oluşturmak ve sorumluluklarını tanımlamak için bilgi ve kriterlere büyük bir açlık
duymaktadırlar. İlgileri ve duyguları doğru mu, yetenekleri çevresi için bir anlam ifade ediyor mu,
okulla ilgili sorumluluklar kendisine mi ait, kendilerinden ve başkalarından neleri bekleyebilirler,
birilerinden birşey istemek zayıflık mı, hangi sorumlulukları alarak çevresinde tanınabilirler? Bu
soruların cevaplarını tek başına bir ergenin bulması, her zaman zor olmuştur. Ergen kendi
sorumluluklarından ve haklarından oluşan bir sınırı ancak çevresinin sorumluluk ve haklarını bilirse
________________________________________
Page 2
oluşturabilir. Sorumluluklarına sahip çıkması ise ilişki kurduğu kişilerle uygun bir iletişim tarzı
kurarsa mümkün olur. Peki ebeveynler, ergenlerle ilişkilerindeki sorumluluk ve hakları nasıl
belirleyebilirler ve anlatabilirler?
Sağlıklı bir ilişkiden bahsedebilmek için ilişkinin içinde bulunan tarafların kendi ihtiyaçlarını,
isteklerini ifade edebiliyor olmaları gerekir. Her iki tarafın da ilişkideki sorumluluklarını yerine
getirmesi ergeni geliştirecektir.
Ebeveynler Ergenlerin Sorumluluk Almasını Nasıl Destekleyebilir?
Anne babalar ergenlerle ilişkilerinde onların sorumluluk almalarını desteklemek için öncelikle
kendi sorumluluk ve haklarını tanımlamalıdır:
a)
Genel bir ifadeyle anne babaların sorumlulukları;
çocuklara, gençlere rehber olmak, onları
tehlikelerden korumak, gençlerin ihtiyaç duydukları bilgileri vermek, yetenek ve ilgilerini
desteklemek, sosyal ortamda uygun davranış becerilerini göstermek, öğretmek olarak
özetlenebilir.
Peki ama anne babalar çocuklarıyla ilişkilerindeki sorumluluklarını yerine nasıl getirebilir?
o tabii ki en başta model olarak, istenen davranışları anne baba olarak önce kendileri
sergileyerek,
o nasihat ederek değil, sohbet ederek,
o çocukların/gençlerin isteklerini müdahale etmeden dinleyerek, (bir sorun olduğunda
gencin ne yaşadığını, düşündüğünü, hissettiğini anlamaya çalışarak)
o çocukların yapabileceklerini/yapması gerekenleri onların yerine yaparak değil, beklentileri
ve nedenlerini onlarla paylaşarak,
o tutarlı ve kararlı bir tutum kullanarak, (kendi duygu ve düşüncelerini açıkça gecikmeden
ifade ederek)
o ergenin kendisiyle ilgili karar sorumluluğunu almasına izin vererek, saygı göstererek,
teşvik ederek,
o çocuğun para, zaman kullanma becerisini kazanmasını sağlayarak (haftalık ya da aylık belli
bir miktarda harçlık vererek bu sağlanabilir)
b) Anne Babaların Hakları ve İstekleri: Anne babaların çocuklarına karşı sorumlulukları olması
ne kadar doğalsa beklentileri, bu ilişkide hakları olması da bir o kadar doğaldır. Zaten
ergenin de bu yönde bir beklentisi vardır. Yukarıda da belirttiğimiz gibi anne baba ergenden
isteklerini/haklarını belirtirse ergen de kendi sorumluluk ve haklarını tanımlama becerisini
kazanacaktır.
Anne babalar çocuklardan isteklerini, onlarla ilişkilerinde hakları olduğunu aşağıdaki noktaları
dikkate alarak gösterebilir.
o Yaşanan bir durumla ilgili duygusunu net olarak ifade ederek,
o Beklentisini, isteğini net olarak ifade ederek,
o Çocukların/gençlerin yaptığı bir davranıştan nasıl etkilendiğini, bu davranışın kendisinde
neye malolduğunu söyleyerek, (Örneğin, sen okulda arkadaşlarınla sorun yaşadığında okula
gelmek zorunda kalıyorum, zaman kaybediyorum, öfkeleniyorum ya da kızıyorum gibi…)
o Anne baba olarak kendine zaman ayırarak,(unutmayın siz güçlü ve enerji dolu olmazsanız
ne kendinize ne çocuğunuza yararlı olabilirsiniz)
o Çocuğunuzla birlikte eğlenerek,(onunla ders çalışmak yerine birlikte maça giderek,
sinemaya giderek vb…/Çünkü ders onun sorumluluğudur.)
o Çocuğunuzun kararlarında onun işine yarayacak bilgileri sunarak, (çocukların yetenek ve
ilgilerini geliştirebilmeleri için bilginizi, deneyiminizi “yönlendirme ve zorlama” yapmadan
paylaşmak,)
VKV Koç Özel İlköğretim Okulu, 2003
2
________________________________________
Page 3
Ergenlerle ilişkide anne babanın hem sorumluluklarını yerine getirmesi hem de ergenden
sorumluluklarını yerine getirmesini istemesi ergenin kendisini bir “birey” olarak hissetmesini
sağlayacaktır. Bunu yaparken önemli bir nokta da çocuğun da haklarını olduğunu unutmamaktır.
Kısacası anne baba olarak gençlerin neleri yapmaları ya da yapmamaları konusunda sınırlar
koyduğunuzda, bu sınırlar içinde neleri yapmaya izinleri olduğunu da söylemek gereklidir.
(Örneğin: “Bu akşam arkadaşına gitmeni istemiyorum ama istersen hafta sonu gidebilirsin.”)
Aşırı Korumacılık ya da Kurtarıcılık
Ergenler korunmaya,
kurtarılmaya değil desteklenmeye, sorumluluklarını
yerine
getirebileceklerine olan inancı duymaya ihtiyaç duyarlar. Anne babaların çocuklarıyla ilişkilerinde
ergenlik dönemindeki tutumlarında “karşılıklı ve yakın“ bir ilişki içinde olmaları son derece önemlidir.
Karşılıklı ilişkiden kastedilen annenin, babanın ve gencin bağımsız birer birey olarak duygu düşünce
ve isteklerini ilişkiye katmalarıdır. Ancak bu ilişkide tarafların özerkliğine, otonomisine dikkat
edilirken aynı zamanda yakın ilişki bağlarının da korunmasına dikkat edilmelidir. Unutulmamalıdır ki
bağımsızlık “tek başına hareket etmek” değildir.
Karşılıklı ve yakın bir ilişki kurmak için aşağıdaki noktalara dikkat edebilirsiniz:
o
Gerçek duygu ve düşünceleri ifade etmek;
Ergenler sahteliğe karşı acımasızdır. O
nedenle üzüntünüzü ve öfkenizi kırıcı olmadan, sevincinizi, sevginizi ve takdirinizi geç
olmadan ifade edin. Örneğin:
Bana yaptıklarını anlatmandan hoşlanıyorum.
Akşam yemeğini birlikte yemediğimizde üzülüyorum. Çünkü seninle sohbet etme
fırsatından mahrum kalıyorum.
Bugün çok yorgunum. Lütfen dinlenmem için bana biraz zaman ver.
o
Kaliteli zaman geçirmek;
Onlarla çok uzun birlikte olmanız gerekmez. Önemli olan ne
kadar zaman geçirdiğiniz değil nasıl zaman geçirdiğinizdir. Dertlerinizi, mutluluklarınızı
tıpkı bir yetişkinle paylaşır gibi paylaşmak onların sorumluluk alma, yardım etme, dinleme,
fikir yürütme becerilerini geliştirecektir.
o
Onlara öyküler anlatmak;
Ergenler nasihatten hoşlanmaz ama metaforları, sembolleri
kullanarak düşünmeyi severler. Bilgiyi ve deneyimi bu yolla almaktan hoşlanırlar. Bazı
öyküleri onlara anlatmak ve üzerine birlikte kafa yormak sorumlu bir kişilik için önemli
adımlar atmanıza yardımcı olacaktır.
o
Birlikte birşeyler üretmek, paylaşmak;
Birlikte başka birine, aileye sürpriz hazırlamak,
tatil planı oluşturmak, karşılıklı istekleri gözönüne alarak kararlar almak birlikte
üretmeye örnek verilebilir.
o Yapabildiklerini o anda takdir etmek,
o Onun yerine onun için yapmamak, onun kendisi için yapabilmesini desteklemek.
Aşağıdaki öykü aşırı korumacılığın sonuçları için bir fikir verebilir:
Kozadaki Kelebek
VKV Koç Özel İlköğretim Okulu, 2003
3
İki adam ormanda yürürken bir kelebek kozası görmüşler. Bu esnada yeni olgunlaşmaya başlayan bir
kelebek kozadan çıkmak için kozanın duvarlarını zorluyormuş. Adamlardan biri ‘Ben şuna yardımcı
olayım da bir an önce kozanın duvarlarını yırtsın’ diye düşünerek öbür adamın müdahale etmesine
fırsat tanımadan bir hareketle kozanın duvarını yırtmış ve kelebeğin çıkmasını sağlamış. Diğer adam
‘Sen ne yaptın şimdi bu kelebek uçamayacak demiş.’ ‘Kozayı yırtan adam hayretle neden ki ben ona
yardımcı oldum.’ demiş. Diğer adam ‘Bu kelebeğin uçabilmesi için kanatları ile kozanın duvarlarını
zorlaması gerekir eğer zorlayarak açmayı başaramaz ise kanatları yeteri kadar güçlenemez,
kanatları yeteri kadar güçlenmeyince de kozadan çıktığı zaman uçamaz. Sen ona yardım edeyim
derken kötülük ettin, kanatlarının yeteri kadar güçlenmesini engelledin.’ demiş.
________________________________________
Page 4
Unutmayın gerçek yardım ve destek kozanın etrafını güvenli kılmaktır.
Kozayı onların yerine yıtmak değil.
Çocuğunuzla ilişkinizde “Aşırı Korumacı(Kurtarıcı)” olmamak için aşağıdaki 4 soruya da “evet”
diyebilmelisiniz. Eğer birine bile “hayır” diyorsanız aşırı korumacı olma ve onun kendi sorumluluğunu
alma fırsatını elinden alıyor olabilirsiniz.
1. Siz yardım etmek istiyor musunuz?
2. O sizden yardım istedi mi?
3. Yardım istenen konuda siz yeterli/yetkin misiniz?
4. Yardıma sözkonusu olan işin %50’den fazlasını yardımı isteyen yapıyor mu?
Bu soruların 4’üne de gönül rahatlığıyla “evet” diyebiliyorsanız gerçek bir yardım
yapıyorsunuz demektir.
Bazen ergenler hatta bazı insanlar yardım istemekte zorlanabilir. Eğer böyle bir durum
seziyorsanız, şu soru işinize yarayabilir. “Bu konuda bir önerim var ya da sana yardım edebilirim,
ister misin?” Eğer cevap “evet” ise yukarıda 4 soruya evet cevabı verecek şekilde bir destek
sunabilirsiniz. Cevap “hayır” ise biraz daha beklemek ve durumun sorumluluğunu alması için
ergenlere zaman tanımak gerekir.
Olumlu Davranış Kazandırmak ya da Davranış Değişikliği İçin Ne Yapmalı?
Sorumluluk alabilmek kendine güvenle mümkündür. Ergenlerin kendilerine güvenlerini
beslemek için önce onların olumlu davranışlarını farketmek ve takdir etmek önemlidir. Aşağıdaki
yazı bu konuda bir fikir verebilir.
Sarayı Yapmak ya da Yıkmak
Anne babalık dünyanın en keyifli ama bir o kadar sorumluluk isteyen rollerinden biridir.
“Anne babalığın en keyifli yanı nedir?” sorusuna hemen hemen tüm anne babalar çocuklarının onlara
gülümsemeleri, gülmeleri, çocuklarını mutlu ve sağlıklı görmek olarak cevaplandırırlar. Öte yandan
anne babalar için çocuklarını iyi yetiştirmek önemli bir sorumluluktur.
Her anne baba çocuklarını çok sever ve çocukları için en iyisini ister. Çocuklarının istenen ve
kabul gören özelliklere sahip olmaları için ellerinden geleni yaparlar. Anne babaların çocuklarında
bulunmasını istediği özellikler her ailenin kendi önceliklerine göre farklılık gösterebilir. Bazı aileler
çocuklarının büyüklerine saygılı olmasını önemserken, bazı aileler derslerinde başarılı olmasını
önemseyebilir. Bu tamamen ailelerin kendi önceliklerine bağlıdır. Bununla birlikte, neredeyse tüm
anne babalar çocuk yetiştirirken en temel amacın “çocuklarının anne babaları yokken de doğru
davranışı gösterebilmesi” olduğunda birleşirler. Bir başka deyişle çocuklarının kişisel
sorumluluklarını almalarını isterler.
Peki ama çocukların anne babaları yokken de doğru davranışı göstermesini sağlamak için ne
yapmak gerekir? Bu sorunun en temel cevabı çocukla sağlıklı bir ilişki kurarak, ona doğruları
gösterebilmektir. Sağlıklı ilişki, karşılıklı ihtiyaçların dikkate alındığı, önemsendiği iletişim
yöntemlerini kullanarak mümkündür. Bunun için ise ilişkide bulunan kişilerin birbirlerinin varlıklarını,
ihityaçlarını, isteklerini tanımaları, duymaları, farketmeleri gereklidir.
Kabul edilme, farkedilme ihtiyacı tüm insanlar için son derece yaşamsal bir ihtiyaçtır. Kimse
kendisine yokmuş gibi davranılmayı haketmez ve istemez. İnsan ilişkilerinde kabul edilmeyle ilgili 3
noktadan bahsedilebilir.
Kişi karşısındaki kişinin davranışını ya da kişiyi;
• görür, dikkate alır fakat
olumsuz tepki
verebiir,
• görür, dikkate alır ve
olumlu tepki
verebilir,
• umursamaz, dikkate almaz ve
hiçbir tepki
vermeyebilir.
VKV Koç Özel İlköğretim Okulu, 2003
4
________________________________________
Page 5
Bir ilişkide kişi için bu 3 noktadan en kötüsü dikkate alınmamak, yokmuş gibi davranılmaktır.
Yapılan araştırmalar kabul edilme farkedilme ihtiyacı karşılanmadığında insanların hastalandığını,
ruhsal ve fiziksel sorunlar yaşadıklarını göstermektedir. Özellikle çocuklar yakın çevrelerinden
kabul edilme ihtiyacını karşılayamadıklarında kendilerine ve çevrelerine güvenleri azalmaktadır.
Kabul ihtiyaçları beslenmediğinde zayıf düşmektedirler. Bazen çocuklar hiç ilgi almamaktansa, kabul
açlığı çekmektense, olumsuz ilgiyi almak için istenmeyen davranışlarda bulunmayı bile göze
alabilirler. Adı sadece yaramazlık yaptığında anılan bir çocuk, ilgiyi alabilmek için olumsuz
davranmayı sürdürebilir. Bunu aç kalan bir insanın açlığını gidermek için yiyecek çalmasına ya da
dengesiz beslenmesine benzetebiliriz.
Çocukların gelişebilmeleri ve olumsuz davranışlarını olumluya çevirebilmeleri için farklı
alanlarda yaptıkları olumlu davranışlara odaklanmak ve sevildiklerini önemsendiklerini onlara
hissettirmek gerekir. Eğer çocuk davranışlarından dolayı takdir alıyorsa, o davranışını tekrar
edecektir. Çoğu kez olumlu yapılan birçok davranış “çocuğun zaten görevi” diyerek gözardı edilir ve
çocuğun olumsuz görülen bir-iki davranışı konu edilir. Arkadaşları tarafından aranan, sevilen, iyi
resim yapan, hızlı koşabilen, bir çocuğun bu özellikleri yerine, çocuğun derslerinde başarısızlığı konu
edilir. Oysa Üstün Dökmen’in televizyon programlarını bitirirken söylediği gibi “insanlar(çocuklar)
sayılamayacak kadar doğru, iyi; sayılabilecek kadar yanlış, kötü davranışta bulunurlar.” Olumlu
davranıştan yola çıkarak, olumsuz davranışı değiştirmek mümkündür.
Yukarıdaki örneğe dönersek anne baba çocuklarının sadece ders başarısızlığını konu ederek
ondan bahsediyorlar ve ona sadece bu konu nedeniyle ilgi gösteriyorlarsa çocuk kendisini değersiz
ve yetersiz hissedebilir. Oysa bu çocuk paylaşmak, arkadaşları arasında aranan biri olmak, iyi resim
yapmak gibi birçok olumlu özelliğe sahiptir. Bir süre sonra daha çok başarısızlıklarıyla gündeme
gelen çocuk başarılı olduğu konularda da yeteneklerini kaybedebilir. Çünkü başarılı, yetenekli
oldukları beceriler çevresindeki en önemli kişiler, anne babaları tarafından kabul edilmemekte,
farkedilmemekte, dikkate alınmamaktadır. Dolayısıyla çocuklar anne babalarıyla yakın ve sağlıklı bir
ilişki geliştirmek yerine kendilerini anlayan, önemseyen başka kişilere yönelebilmektedir. Ya da hiç
ilgi, kabul almamaktansa olumsuz da olsa kabul almak, ilgi çekmek için istenmeyen davranışları
sürdürmektedirler. Kabul açlığını gidermek için ya hırsız gibi çalmakta ya da dengesiz beslenen
birisi gibi başka yerlere yönelebilmektedir.
Bu konuyu çok iyi özetleyen anonim bir öykü vardır:
Eski zamanlarda bir şehirde kral halkını toplar: “Şehrimizi güzelleştirmek için bir saray yapmalıyız.
Ancak bu saray öyle bir saray olmalı ki gören bir daha bakmalı, şehrimizin simgesi olmalı. Herkes
bundan bahsetmeli” der. Herkes bu öneriyi sevinçle karşılar ve ülkenin en iyi mimarları, inşaat
mühendisleri, ustaları, işçileri biraraya gelip muhteşem bir saray yaparlar. Ülkedeki herkes bir
şekilde sarayın yapımında görev alır. Herkes sarayın güzelliğinden bahsetmekte, saraya hayran
olmaktadır. Ancak bir sabah kalktıklarında sarayın yanmakta olduğunu ve yıkıldığını görürler. Herkes
çok üzülür ve bunu yapanı aramaya başlarlar. Sonunda suçlu yakalanır. Suçlu ülkenin en ünlü
mimarlarından biridir. Herkes çok şaşırır ve bu mimara sorarlar: “Sen ki büyük bir mimarsın. Böyle
bir sarayın kıymetini herkesten daha çok bilmelisin. Neden böyle birşey yaptın?” Mimarın cevabı çok
ilginçtir: “Bu sarayı yaparken beni çağırmadınız. Ben de yapımına imza atamadım ama yıkımına
imza attım” der.
Çocuklar da eğer yapımına imza attıkları davranışlarıyla farkedilmezlerse, yıkımına imza
attıkları davranışlarla farkedilmeye çalışırlar. Olumlu ve başarılı oldukları alanlarda farkedilmeyen
çocuklar olumsuz oldukları ama farkedildikleri ve ilgi gördükleri davranışları sürdürmeye devam
ederler. Daha da kötüsü kendilerini yıkıcı, değersiz olarak tanımlayabilirler.
Anne babaların çocuklarıyla ilişkilerinde olumlu davranışlara odaklanmaları; çocukların
yetersiz, başarısız oldukları ve istenmeyen davranışlarını gözardı etmeleri anlamına gelmemektedir.
VKV Koç Özel İlköğretim Okulu, 2003
5
________________________________________
Page 6
VKV Koç Özel İlköğretim Okulu, 2003
6
Derslerinde başarılı olamayan çocuk örneğini tekrar ele alırsak; anne baba çocuğun başarılı olduğu;
paylaşım yapmak, iyi resim çizmek, arkadaşları tarafından aranan biri olmak gibi özelliklerini takdir
ederek, bunları düşünerek işe başlayabilir. Bununla birlikte çocuğun derslerindeki başarısızlığıyla
ilgili olarak da anne baba çocuğun başarısız olduğu derste yapabildiklerinden yola çıkıp zorlandığı
noktalarda destek sunabilir. “Biliyorum bu seni zorluyor ama senin birçok olumlu özelliğin(sosyal
olman, iyi resim yapman vb…) var ve bu derste de şunları şunları (örneğin bu derste yazdığın
kompozisyon gayet iyiydi, kelimelerin anlamını biliyorsun gibi…) yapabiliyorsun. Zorlandığın noktaları
(cümle yapısını, kelime türlerini vb…) aşabilirsin.
Önemli olan çocuğun başarılı olduğu bir sürü becerisi ve yaptığı doğru davranışları olduğunu
unutmamaktır. Olumluya odaklanmak ve olumluları bulup, olumludan hareket etmeyi bir silgiye
benzetebilirsiniz. Olumsuzlukları silme özelliği olan bir silgiye. Elinizde ne kadar güçlü ve çok
silgileriniz olursa, olumsuzlukları silmeniz o kadar kolaylaşır.
DUYGUSAL ZEKA
Özellikle son 20-25 yılda yapılan araştırmalar kendisinin ve karşısındaki kişinin duygularını
farkedip, uygun davranışlar gösteren
duygusal zekası
yüksek insanların başarılı ve mutlu bir mesleki
ve özel yaşam sürdüklerini göstermektedir.
Carnegie Corporation’ın başkanı ve psikiyatr Dr. David Hamburg bazı öncü duygusal eğitim
programlarını değerlendirdiğinde, ilkokula ve sonra da ortaokula geçiş yıllarının çocuğun uyum
sağlaması açısından 2 hayati dönem olduğunu görmüştür. Hamburg’a göre, 6 yaşından 11 yaşına kadar
“okul, çocukların ergenlik yaşamını ve sonrasını etkileyecek bir kaynaşma potası ve tanımlayıcı bir
deneyimdir.” Okuldan yararlanmak için şart olan temel özellikleri Hamburg şöyle sıralıyor: “doyumu
erteleyebilme, uygun bir biçimde sosyal sorumluluk üstlenebilme, duygularını kontrol altında
tutabilme, iyimser bir bakış açısına sahip olabilme” bir başka deyişle de
duygusal zeka
.
1
Duygu Nedir?
Duygusal Zeka kitabının yazarı Daniel Goleman kitabında duyguyu “bir his ve bu hisse özgü
belirli düşünceler, psikolojik ve biyolojik haller ve bir dizi hareket eğilimi” olarak tanımlıyor.
2
Bir
başka deyişle duygular bir ihtiyacın sembolüdür ve davranışlarımızı etkiler. Öyle ki duygularımızı
göstermemize verilen ya da verilmeyen izin kişiliğimizi ve ilişkilerimizi etkiler.
Çocukların duygularını farketmeleri ve uygun şekilde göstermeyi öğrenmeleri özgüvenleri ve
olumlu bir kişilik geliştirmelerini sağlar. Anne babalar, bu noktada çok önemli bir yere sahiptir.
Çünkü çocuklar doğumla birlikte getirdikleri duygularını ve ihtiyaçlarını anne babalarının
karşılamasını bekler. Çocuklukta ve ergenlikte sosyalleşme arttıkça duyguların gösterilebilme izni
daha da önem kazanır.
Bütün insanların doğdukları andan itibaren bazı temel duygulara sahip olduğu savı San
Francisco’daki California Üniversitesi’nden Paul Ekman’ın keşfine dayanmaktadır. Ekman dünyanın
farklı yerlerindeki ve kültürlerindeki insanlara belirli yüz ifadeleri göstermiştir. Korku, öfke, üzüntü
ve zevk ifadeleri her yerde tanınmış ve benzer tepkilerle karşılanmıştır.
Bebeklikten itibaren anne babaların duygulara duyarlı olmaları, çocukların kişiliklerini olumlu
etkileyecektir.
Kaynakça:
Landfried, S. E. (1991). Eğitimde Korumacı Yaklaşım Bağımlılığı Arttırır.
Steiner, C. web site www.claudesteiner.com.
Goleman, D. (1998) Duygusal Zeka. Türkçe: Banu Seçkin Yüksel. Varlık/Bilim Yayınları.
1
Goleman, D. (1998) Duygusal Zeka, syf. 342
2
Goleman, D. (1998)Duygusal Zeka, syf.359

Sitemizdeki Benzer İçerikler

Yorumlar

İlgili Terimler :