- Hoşgeldiniz

KAYITLI ÜYE GİRİŞİ

YENİ ÜYELİK

ÖNE ÇIKAN HABERLER

Sorumluluk ll

Sorumluluk ll sitemize 08 Nisan 2021 tarihinde eklenmiş ve 1 kişi tarafından ziyaret edilmiş.

Sorumluluk; bireyin yaş, cinsiyet ve gelişim düzeyine uygun olarak yüklendiği görevleri yerine getirmesi, başkalarının haklarına saygılı olması ve kendi davranışlarının sonuçlarını yüklenebilmesidir. Bu duygu erken çocukluk dönemlerinden itibaren gelişmeye başlar.
Sorumluluk duygusu gelişmiş çocuk yaşına göre değişmekle birlikte;
• Kendi kararlarını verebilir.
• Yüklendiği görevleri yerine getirebilir.
• Bağımsız hareket edebilir.
• Davranışlarının sonuçlarına katlanabilir.
• Başkalarının haklarına saygı göstererek kendi haklarını savunabilir.

Sorumluluk bilincini erken yaşlarda kazanamayan çocuklar hem okul çağlarında akademik etkinliklerde hem de aile, iş yaşantısında sorun yaşayabilmektedirler. Bu nedenle çocuk yetiştirirken dikkat etmemiz gereken en önemli noktalardan biri de, çocuklarımıza neyi, ne zaman ve nasıl yapacaklarını (yani sınırlılıkları) ve davranışlarının sorumluluğunu almayı öğretmektir. Aile içinde sınır ve sorumluluklarının bilincinde olan çocuklar yarın toplum içinde de kendi sorumluluklarını üstlenen, başkasının haklarına saygı gösteren yetişkinler olacaklardır.

Çocuklar doğuştan sorumluluk sahibi bireyler olarak dünyaya gelmezler. Çocuğa kazandırılan pek çok davranış gibi sorumluluk duygusu da bebeklik ve çocukluk döneminden itibaren öğretilir. Sorumluluğun kazandırılmasında;
*Aile içinde çocuğa karşı takınılan tavır,
*Aile içi iletişim,
*Ailede uygulanan disiplin anlayışının yeri büyüktür.
• Cezalandırıcı tutum içinde olan anne babalar da çocuklarına sürekli neyi nerede yapacağını hatırlattıkları, çocukları yanlış yaptığı zaman cezalandırdıkları için çocukları sorumluluk duygusu geliştiremeyebilmektedirler.
• Aşırı koruyucu tutum sergileyen anne babalar, çocukları yerine karar verip hatta pek çok şeyi çocukları yerine yaptıkları için, çoğu kez çocuklarına sorumluluk alması için fırsat vermemektedirler.

Çocukların yaş gruplarına göre gelişim özellikleri ve yüklenebilecekleri sorumluluklar aşağıda açıklanmıştır.
1-3 yaş dönemi:
Bu yaş çocuğu yürümeye başladığında, artık anne-babasının sınırlarını test etmeye başlar. Çocuğa, yaptığı hareketlerin bir takım olumsuz sonuçları olabileceği öğretilmelidir. Yaptığı olumsuz bir davranışı yapmaya devam etmesi halinde, hoşlandığı bir etkinlikten bir süre mahrum bırakılacağının söylenmesi ve bunun tutarlı bir şekilde yapılması çocuğa sınırları öğretmeye yardımcı olacaktır.
Bu dönemde aile tarafından uygulanabilen aşırı koruyucu tutumlar da çocuğun özdenetimini ya da yargılama yeteneğini zayıf bırakacağından özgür kararlar verebilme ve seçimler yapabilme gelişimini sekteye uğratacaktır. Çocuk ailesinden edindiklerinin ötesine geçmekte zorlanacaktır. Çocuğun etrafındakiler bu donemde onu kendi işlerini yapıp, yere sağlam basma, yardımsız kendi ayakları üzerinde durma konusunda cesaretlendirmelidir.

Bu yaş dönemindeki çocuklara sorumluluk eğitiminde; dağıttığı oyuncaklarını toplama, dolu çöp tenekesini boşaltma, masaya peçete ve kolay kırılmayacak olan malzemeleri koyma, kahvaltıda yiyeceği yiyeceklerin bir kaçını kendisinin seçmesini sağlama, dişlerini fırçalama, kendi başına giyinme, kazara döktüklerini kendisinin temizlemesini sağlama, alçak raflara hafif ve kırılmayacak malzemeler yerleştirme vb… tarzında sorumluluklar verilebilir.

3-6 yaş dönemi: Başlangıç olarak bazı kişisel bakım becerileri ve dağıttıklarını toplaması gerektiği öğretilebilir. Küçük yaştaki çocuklara evde bazı küçük işlerde yardım etmesi için sorumluluklar vermek hem çocukların özgüvenlerini hem de evdeki işlere yardım etme isteklerini arttırır.
3. Yaş sonuna doğru kas gücü ve düşünce yeteneği gerektiren uğraşlara başlar. Bu sırada çevrelerince yetersiz hissettirilirlerse, ileri dönemde kendisinin başlattığı etkinlikler nedeniyle suçluluk duygusu yaşayabilirler.

• Bu dönem çocukları artık daha bağımsız oldukları ve fiziksel, sosyal ve dil becerileri daha geliştiği için günlük rutinlere bağlı basit sorumlulukları ve kendilerinden istenen basit görevleri yerine getirmekte zorlanmazlar. Aynı zamanda sorumlu davranmada önemli bir basamak olan başkalarının gereksinimlerinin farkına varmaya da başlarlar.
• Aldıkları küçük sorumlulukları yerine getirirken yetişkinlerden de destek ve takdir görmeye gereksinim duyarlar. Bu dönemdeki çocuklar sorumluluk yeteneklerini yetişkinlere gösterme konusunda son derece isteklidirler, onların bu isteklerinin göz önünde bulundurulması önem taşımaktadır.

• Bu dönemdeki çocuklar kendilerine verilen yönergeler çok uzun ya da anlaşılmazsa unutabilirler veya karıştırabilirler. Çocukların anlayabilecekleri, takip edebilecekleri ve gelişim düzeylerine uygun yönergeler verilmelidir.

• 5-6 yaş dönemi çocuklarda farkındalığın gelişmeye başladığı dönemdir. Bu yıllarda çocuklar yaptıkları hareketlerin kendileri ve çevrelerindeki kişileri nasıl etkilediğini fark etmeye başlarlar. Gelişimin bu döneminde çocuklar, kişisel sınırlılıkları fark edip daha geniş bir dünya ve yaşam görüşü geliştirebilir ve yaptıkları hareketlerin çevrelerini nasıl etkilediğini anlamaya başlayabilirler.

• Bu dönem uygun bir biçimde yaşanırsa, çocuk sınırlarını bilerek, çevresiyle uyumlu bir biçimde görevler üstlenir, eşya ve amaca uygun nesneleri kullanarak, mutluluk ve başarı duygusunu daha çok tadar.

Sorumluluk kazandırmak için
Ne yapmalı?
1. Mantıklı hedefler belirleyin: Çocuğunuzun yaşına ve gelişim düzeyine uygun sorumluluk vererek.
2. Çocuğun kendi yardımcı rolünü anlamasını sağlayın: Onun yardımına ihtiyaç duyduğunuzu hissettirin. “İşten yorgun geliyorum. Acıktığımız için de baban gelmeden yemek yapmam gerekiyor. Eğer o sırada sen de odanı toplarsan gerçekten bana çok yardımcı olmuş olursun.”
3. İş listesi yapın: Yapılacak işleri sürekli çocuğunuza hatırlatmak yerine iş listesi yapabilirsiniz. Okuma yazma bilmeyen çocuklarınız için, yapılacak görevleri anlatan resimlerden yararlanabilirsiniz.
4. Sorumluluğunu yerine getirdiği zaman çocuğunuzu takdir edin.
5. Çocuğunuzun yapmadıkları yerine yaptıklarını vurgulayın.
6. Çocuğunuzu davranışlarından ayrı olarak ele alın: Çocuğunuz, yerine getirmediği bir göreve rağmen onu seveceğinizi bilmelidir. “Seni çok seviyorum ama odanı toplamaman hoşuma gitmiyor” derken onun davranışının sizi rahatsız ettiğini, fakat bunun onu sevmenize engel olmadığını vurgulamış olursunuz.
7. Görevlerini seçmesine fırsat verin.
8. Çocuğunuzun karşılaştığı herhangi bir sorunu çözmek yerine, çocuğa kendi sorununu çözmesi için fırsat tanıyın.
Bir Çin atasözü der ki;
“Bir insanın sorununu çözersen onu bir gün için özgür kılarsın, bir insana sorununu çözmeyi öğretirsen onu hayat boyu özgür kılarsın.”
9. Sorumluluklarınızı yerine getirme konusunda ona örnek olun.
10. Çocuğunuz iş yaparken ağırdan alıyorsa belli bir süre vererek, bu işi yerine getirmesini bu zamanla sınırlayın.

Ne yamamalı?
1. Çocuğunuzu etiketlemeyin: Etiketlemeler, çocuğunuzun ona biçtiğiniz sıfatı benimsemesine yol açabilir. “Tembel!” , “Sorumsuzun tekisin!” “Teyzesine çekmiş!”
2. Çocuğunuza aşırı yük yüklemeyin: Yapabileceklerinin üstünde sorumluluk verirseniz, bir süre sonra yapabildiklerini de yapmamaya başlar.
3. Sorumluluğunu yerine getirmeyince söylenmeyin ve kızmayın: Söylenmeniz, kızmanız işlerin yoluna girmesini sağlamaz. Aksine, çocuğunuz yaptıklarının takdir edilmediğini düşünüp yaptıklarını da yapmamaya başlayabilir.
4. Mükemmellik beklemeyin: İşleri sizin yaptığınız mükemmellikte yapmasa bile takdir etmeyi ihmal etmeyin.
5. Çocuğunuzun sorumluluklarını üstlenmeyin.
 Elinize kaşığı alıp zorla yemek yedirmeniz
 Üşümediği halde hırka giydirmeniz
 Odasını toplaması için bir süre uyardıktan sonra kalkıp sizin toplamanız
çocuğunuzun sorumluluklarını üstlendiğinizin bir işareti olabilir.

Kozadaki Kelebek

İki adam ormanda yürürken bir kelebek kozası görmüşler. Bu esnada yeni olgunlaşmaya başlayan bir kelebek kozadan çıkmak için kozanın duvarlarını zorluyormuş. Adamlardan biri ‘Ben şuna yardımcı olayım da bir an önce kozanın duvarlarını yırtsın’ diye düşünerek öbür adamın müdahale etmesine fırsat tanımadan bir hareketle kozanın duvarını yırtmış ve kelebeğin çıkmasını sağlamış. Diğer adam ‘Sen ne yaptın şimdi bu kelebek uçamayacak demiş.’ ‘Kozayı yırtan adam hayretle neden ki ben ona yardımcı oldum.’ demiş. Diğer adam ‘Bu kelebeğin uçabilmesi için kanatları ile kozanın duvarlarını zorlaması gerekir eğer zorlayarak açmayı başaramaz ise kanatları yeteri kadar güçlenemez, kanatları yeteri kadar güçlenmeyince de kozadan çıktığı zaman uçamaz. Sen ona yardım edeyim derken kötülük ettin, kanatlarının yeteri kadar güçlenmesini engelledin.’ demiş.

3-4 yaş çocuğuna hangi sorumluluklar verilebilir?
• Basit ev işlerine yardımcı olabilir.
• Mutfak işlerine yardımcı olabilir, bir bardak suyu dökmeden taşıyabilir.
• Tek başına elini yüzünü yıkayabilir.
• Yardımla saç, tırnak, ayak, burun, kulak temizliğini yapabilir.
• Odasını kabaca temizleyebilir.
• İç çamaşırlarını giyip çıkarabilir.
• Fermuar açıp kapatabilir.
• Yavaş ve dökerek de olsa kaşık çatal kullanarak yemek yiyebilir.

4-5 yaş çocuğuna hangi sorumluluklar verilebilir?
• Sofra kurallarına uygun yemek yiyebilir.
• Giyinip soyunabilir.
• Küçük düğmeli giysileri giyip çıkarabilir.
• Fermuar açıp kapatabilir.
• Diş fırçalayabilir.
• Eşyalarını toplayabilir.

5-6 yaş çocuğuna hangi sorumluluklar verilebilir?
• Elini yüzünü yıkayabilir.
• Saçlarını tarayıp dişini fırçalayabilir.
• Yalnız başına tuvaletini yapabilir.
• Sofra kurallarına uygun yemek yiyebilir.
• Basit alışveriş işlerini yapabilir.
• Ayakkabı bağcığına düğüm atabilir.
• Odasını toplayıp giysilerini katlayabilir.
• Rahatlıkla giyinebilir.

Sitemizdeki Benzer İçerikler

Yorumlar

İlgili Terimler :