- Hoşgeldiniz

KAYITLI ÜYE GİRİŞİ

YENİ ÜYELİK

ÖNE ÇIKAN HABERLER

Öğrenme Bozuklukları

Öğrenme Bozuklukları sitemize 08 Nisan 2021 tarihinde eklenmiş ve 0 kişi tarafından ziyaret edilmiş.

ÖĞRENME BOZUKLUKLARI

DİSLEKSİ, DİSGRAFİ, DİSKALKULİ

Gelişimsel ve sonradan gelişen nedenlere bağlı olarak oluşan beyin

hasarları öğrenme bozukluklarına yol açar. Öğrenme sorunu nedeniyle özel  eğitim gören çocukların sayısı giderek artmaktadır. Bu, 1000’de 45-150 arasındadır. Değişik öğrenme

sorunları vardır. Başlıcaları disleksi, disgrafi, diskalkulidir.

Çocuğun öğrenme sorununun nedeni

1.Psikososyal deprivasyon söz konusu olabilir.r,suistimal veya Çocuk ortada kalmıştır,suistimal veya  ihmal vardır.İhmal,koşullara bağlı olarak da(savaş,deprem veya ailenin başına gelen diğer felaketler)ortaya çıkabilir.Ebeveynin desteği ve ilgisi yetersizdir.Aile içi iletişim bozuktur.

2.Düşük sosyoekonomik durum

3.Kronik veya tekrarlayıcı bir rahatsızlıktan veya hastalıktan ötürü  okula devamsızlık veya daha önemlisi öğretmenin kritik bir döneminde okula devamsızlık söz konusudur.

4.Öğretmenin/öğretim sisteminin genel olarak veya o çocuğa özel olarak olumsuz_yetersiz tutumu söz konusu olabilir.

5.Görme sorunları  vardır. Bunlar görme keskinliğinde azalma,kırma kusuru,göz hareketlerinde bozukluk, düzensizlik, şaşılık,verjans hareketini yapmaması şeklindedir.

6.İşitme sorunu , orta kulak sorununa bağlı dil gelişimindeki aksaklıklar, dengesizlik, sonucu

ortaya çıkabilir.

7.Motor gelişim bozuklukları / Özgül motor bozukluklar olabilir.

8.Diğer organlarla ilgili fiziksel sorunlar veya yetersizlikler olabilir.

9.Klinik veya subklinik epilepsi vardır.Epilepsinin kendisi ve tedavisinde kullanılan ilaçlar

öğrenme bozukluklarına neden olabilir.Epilepsi, özellikle diskalkuli açısından özel risk oluşturur.

10.Genetik ve diğer tıbbi hastalıklar öğrenme bozukluklarına neden olabilir veya eşlik edebilir.Örneğin Turner sendromu, Frajil X kızları, familyal hemiplejik migren, Sturge Weber

ve LKS’de  diskalkuli görülür. Nöromuskuler hastalıklarda  disgrafi  görülebilir.

11.Doğum sırasındaki veya öncesindeki olumsuz etkenler ve olaylar öğrenme sorununa neden

olabilir veya açığa çıkmasını kolaylaştırabilir.Örneğin erken doğum diskalkuliye yol açabilir.

12.Deprasyon ve anksiyete, psikoz ve diğer psikiyatrik sorunlar etkili olabilir.

13.Zeka sınırlılığı başlıca nedenlerden veya durumu ağırlaştıran nedenlerden biri olabilir.

14.iletişim sorunları, gelişimsel dil bozuklukları, özellikle Asperger sendromu olmak üzere yaygın gelişimsel bozukluklar öğrenme sorununa yol açar.

15.Dikkat eksikliği, obsesif kompulsif bozukluk ve tik bozukluklarında (Gilles de la Tourette Sendromu) da sıkça öğrenme sorunu görülebilir.

              Tüm bu durumlar öğrenme sorununa yol açar ve /veya var olan soruna eşlik ederek onu ağırlaştırır.Yalancı bir şekilde öğrenme sorunu izlenimi verebilir. Bunları ayırt etmek için gelişmiş bir anamnez tekniği, ayrıntılı nörolojik muayene ve bir dizi tetkik ve tıbbi konsültasyon ve bir sürede izleme gerekebilir. Saf öğrenme sorunları genetik nedenlere bağlı olarak ortaya çıkar.

1.DİSLEKSİ

Disleksi, okul çağındaki çocuklarının %3_10’unu etkiler, erkek/kız oranı 2-4:1’dir.Bazı araştırmacılara göre her iki cinste sayı eşittir ama gerek şiddet gerekse kalıcılığı erkeklerde daha belirgindir.Literatürde disleksi (okuma sorunu) öğrenme bozukluğu ile eşanlamlı kullanılır.Gelişimsel disleksi (primer veya spesifik disleksi), özgül okuma bozukluğu olarak da bilinir ve öğrenme bozukluklarının %80’ini oluşturur.

Okuma, pek çok bileşene sahiptir.

  1. Görsel olarak harf ve kelime tanıma
  2. Görsel arama ve tarama yetisi
  • Herhangi bir harf ya da sözcük bir yazı zemininde tanındığı için şekil_zemin ayırt edilmesi
  1. Sol _sağ oriyentasyonu
  2. Görsel dizisel algılama sağlam olmalı
  3. Görsel olan işitsel olana (grafem morfeme) dönüştürülmeli
  • Konuşma sesleri ayırt edilmeli ve işitsel bellek sağlam
  • İşitsel-sözel anlama yetisi

Sınıfta sözlü eğitimin gelişiminde öğretmenin dikkate alması gereken durumlar:

  1.      Öğrencinin işitsel uyarıları peş peşe yorumlama yetisinin ne düzeyde olduğu
  2. Tekrarlama yetisi
  • Alfabenin harflerini saymak ve kelimeleri akıcı bir şekilde söylemek.

Klinik özellikler ve tipleri

 

Okuma sorunu değişik mekanizmalarla ortaya çıkabilir.Gelişimsel disleksi veya okuma bozukluğunda sıklıkla fonolojik bir sorun vardır.Başlıca zorluk grafem-fonem dönüşümündedir.Buna bağlı olarak okuma ve yazma yetileri bozulur.Okurken ters çevirme,harf ekleme,atlama,b/d karıştırma,ünlüleri ünsüzlerle veya benzer şekilli harfleri karıştırma olabilir.

Disleksilerin yazı hataları çok tipiktir.Özellikle b,p,d harfleri şekil ve ses açısından birbirine benzediği için çok sık karıştırılır.Ayna hayali yazı görülür;çocuk her şeyi ters yazar ya da yazdığını tersten okur.Böylece ev yazıp, ve diye okuyabilir.

Disleksinin görsel analiz sorunlarına dayalı ve daha seyrek rastlanan ve daha ağır bir biçiminde,harfler ve kelimeler görsel olarak tanınamaz.

2.DİSGRAFİ

Disgrafi,genetik veya başka nedenlerle beyin hasarı gibi değişik nedenlere bağlı olarak,yazmanın bozulması veya normal bir şekilde öğrenilememesidir.Tüm okul çağı çocuklarının %3-4’ünü ilgilendiren ciddi bir sorundur.Normlar açısından oldukça geniş bir okunaklılık ve doğru harf yazma aralığı vardır.

Yazmanın bileşenleri

 

Yazma, oldukça karmaşık akademik bir yetidir.Çeşitli gelişim aşamaları vardır.

  1. Kalem tutma ve harfleri yazmadır.Öncelikle başparmak ve diğer parmaklar arasında oppozisyon hareketinin gelişmesi gerekir.Buna dinamik tripod tutuş
  2. Sözcüklerin hangi harflerden oluştuğuna ilişkin sözel belleğin gelişmesidir.
  • Yazılı bir metni planlama,gözden geçirip düzeltme ve kompozisyon yetilerinin gelişimidir.

Klinik tipler ve özellikleri

1.Yazının mekaniğine ilişkin sorunlar

Motor disgrafi anatomik nedenlere (el-parmak deformitesi vb.)koordinasyon bozukluğu ve dispraksiye bağlı olabilir.

Koordinasyon bozukluğuna bağlı olan disgrafide uygulayıcı sistem bozuktur ve bunun sonucunda kalem tutuş bozuk,yazısı düzensiz,harf baskısı değişkendir ve karalamalar dikkati çeker.Harflerin boyutları farklı farklıdır.Yazı düzensiz,dağınık,titrek ve karalama doludur.

Dispraksik disgrafide çocuk tek tek harfleri kopyalar ve dikte ile yazabilir.Ama sözcük oluştururken harflerin konumu ve yönlerini değiştirirler.Bu tip bir disgrafi öğretmen için şaşırtıcıdır.Tek tek harfleri yazarken tutarlı bir şekilde sözcük içinde düzgün yazamaması tuhaf gelir.Bu tip çocuklar sık yanlış ve düzeltme yaparlar.Yanlışlarını farkederler.Buna rağmen bu yanlışları tekrarlarlar.Sonuç karalamalarla dolu bir yazı olur.Bu nedenle yazıları yavaş ve eforludur.

 

Görsel_mekansal sorunlara bağlı olan disgrafi en az tanımlanan tiplerden biridir.Değişken kenar aralıkları bırakırlar,kenarları bozuktur,yazı eğik gider,harfler atlanır,yazının bitişini yanlış ayarlar ve sözcüğün ortasında biter,sözcüklerin arasındaki boşluklar bozuktur.Mizampaj bozuktur.

2.Yazmanın sentaktik yanları  ile ilgili (heceleme,cümle kurma,noktalama vb.)sorunlar

Söylenen bir sözcüğün seslerine ayrıştırılması  ve yazıya dönüştürülmesi zordur.Noktalama işaretleri, cümlecik ve cümle ayrımında sorun yaşayabilirler.Yazdıklarını okuyamazlar ama aynı pasajı bir kitaptan okuyabilirler.Kopyelerler.Dikte ile ve spontan kompozisyonları kötüdür.

3.Yazmanın içeriği ile ilgili yani semantikle ilgili bozukluklara bağlı olan tip vardır.bu tipi

sıklıkla dil gelişimindeki bozukluklar önceler.

3.DİSKALKULİ

Aritmetik  sorunları  tüm okul çağı çocuklarının % 6,52’ unda görülür.Her iki cinsi de etkiler.Düşük sosyo-ekonomik yapıda daha çoktur.

 

 

 

Normal aritmetik gelişimi

Küçük okul öncesi çocuklarda sayı-nitelik kavramları, büyük- küçük, az – çok gibi şemalar gelişir.Müfredatta izlenen sıra bilişsel yetilerin kronobibiyolojisi ile paraleldir.Önce toplama çıkartma sonra çarpma ve bölme öğretilir.Geometrinin 12 yaşından önce müfredatta yer almaması da tesadüfi değildir.Geometri için gerekli yetilerin gelişmesi için parietal korteksin myelinizasyonu bu yaş civarında gerçekleşir.

Klinik özellikler ve diskalkuli tipleri

 

İki tip bozukluk vardır.Biri hesaplama diğeri akıl yürütme alanındadır.Hesaplamada sayıları ters çevirme, sayı sırasını ters çevirme, işlemleri bozuk sıra ile yürütme , işlemleri yanlış yapma söz konusudur.Sayıları atlayabilir, sağlama yapamazlar.Akıl yürütmenin bozulduğu tipte dil sorunu da vardır.Sözel problem çözme,komutları anlama ve sorunu akılda tutma,adım adım bir plana göre çözme bozuktur.

 

                              GENEL YAKLAŞIM

 

Öğrenme bozukluklarında dikkatli ve ayrıntılı bir öykü alınmalıdır.Bu tip çocukların gelişimsel öyküsü bazen dile ait bir gecikme dışında tamamen  normaldir.Konuşması geciken çocuklar, telaffuz sorunu olan çocuklar risk altındadır.Konuşma gecikmesi olanların 1/3 ‘ünde

bu tip bir sorun geliştiği izlenmiştir.Okuma sorunu olanların % 50’de konumsa gecikmesi öyküsü vardır.

Diğer öğrenme sorunlarının araştırılması önem taşır.DEHB ile öğrenme sorunları arasında  ilişkisi vardır.İnce ve kaba motor gelişimi sorgulanmalıdır.Örneğin diskalkuli,Asperger Sendromu, gills’de la Tourette sendromu ile ilişkili olarak görülür.Seyrek olmayarak matematik sorunu olan çocukların diğer alanlarda da sorunu vardır.

DEHB’li çocukların en  sık  başarısız  olduğu ders matematiktir.Diskalkulisi olanların ¼ ‘ünde DEHB,1/5’inde disleksi görülür.

Doğum komplikasyonları,gebelik dönemi özellikleri ve doğum tartısı gibi özellikler önem taşır.

Öyküde epilepsi sorulur.Epilepsi öğrenme bozukluklarına neden olur.Ayrıca travma,enfeksiyon gibi sinir sisteminde hasara neden olabilecek hastalıklar sorgulanmalıdır.Migren eşlik edebilir.

Aile öyküsüde de önem taşır.Disleksik çocukların anne_babalarının % 30_50’sinde,kardeşlerin % 40’ında okuma sorunu saptanmıştır.

                       ÖĞRENME  BOZUKLUKLARINDA  ELE   ALIŞ

Genetik predispozisyonla çevresel etkenlerin ve var olan eğitim sisteminin etkileşimine dikkat etmek gerekir.

Bazı çocuklara değişik eğitsel destekler gerekir.Bu desteklerin çocuğun ruh hali,duygu durumu,öğrenme sitili ve nöropsikolojik profiline saygılı olması gerekir.

                                       GENEL     SEYİR

Okumayı anlama sorunları  daha değişken seyir gösterir.Yaşla birlikte(12 yaşına kadar çoğu) okuma sorunları düzelir.Akademik açıdan pek çoğu oldukça başarısızdır ama 8. sınıfa doğru okuduğunu anlama yetkisi oldukça gelişir.Sözcük tanımada kalıcı sorunları olur.Öykü anlatmak ve sözlü sınavlarda daha başarılı olurlar.İkili bir dil öğrenmelerini sorun olabilir.Bütün bu handikaplara karşın parlak bir disleksik,bazı derslerde örneğin kompüter, grafik sanatı, iş ve sayıya dayalı alanlarda başarılı olurlar.Yazı hataları ve yavaş okuma hızı kalıcı olur.

Yazı sorunları oldukça kalıcıdır ama özellikle daktilo ve bilgisayar klavyesi kullanılarak  sorun çözülür.Kompozisyon yetkisindeki aksamalar ise çoğu kez kalıcıdır.

Matematik sorunu da sebat eder ve bu sorunu olanların daha sonra da iş bulmakta en fazla zorlanan kesim olduğu bilinir.

                      İKİNCİL SORUNLAR

Okula karşı isteksizlik, özgüven azalması, benzer çocuklarla gruplaşma ve dikkatle çekmek/

kendini kanıtlamak için anti –sosyal davranışlar  sergileyebilir.Sınıf içinde bilerek veya bilmeyerek öğretmen tarafından ihmal edilir.Bazen de itilir ve arkadaşları tarafından taciz edilir.Değişik nedenlerle okuldan atılabilir ve okul değiştirmesi gerekebilir.

Suçlu çocuklar arasında pek çok okuma sorunu olan çocuk vardır.Bunun bir nedeni bilişsel yetilerdeki eksikliklerin suç işlemeyi kolaylaştırılması olabileceği gibi okula  gitmeme, artan psikolojik sorunlar ve dışlanma da olabilir.

Eşlik eden sorunlar arasında dikkatsizlik, dikkatin çabuk dağılması, tembellik,olgunlaşmamışlık, meydan okuma yer alır. Bu çocuklar kendilerini aşağılanmış, suçluluk duygusu ve bunaltı olarak nitelerler. Utanç duyarlar. Kendilerini aptal olarak görürler; işe yaramaz, öfkeli, hüsrana uğramış olarak hissederler. Kendilerine güvenlerini kaybetmişlerdir.Arkadaş kaybederler.

              AKADEMİK TESTLER

K-ABC ACHIEVEMENT SUBTESTS

KEY MATH TEST (AMERİCAN GUİDANCE SERVİCE)

TEST OF WRİTTEN SPEALLİNG

WISC-R(INFORMATİON AND ARİTHMATİC)

WIDE RANGE  ACHIEVEMENT TEST-REVISED

WOODCOCK –JOHNSON PSYCHOEDUCATİONAL BATTERY

WOODCOCK TEST OF READING

Sitemizdeki Benzer İçerikler

Yorumlar

İlgili Terimler :