- Hoşgeldiniz

KAYITLI ÜYE GİRİŞİ

YENİ ÜYELİK

ÖNE ÇIKAN HABERLER

Etkili Okul

Etkili Okul sitemize 23 Mart 2021 tarihinde eklenmiş ve 0 kişi tarafından ziyaret edilmiş.

ETKİLİ OKUL

Etkili Okul’un Tanımı ve Karakteristikleri:

 

Etkili okul, öğrencilerin bilişsel, duyuşsal, psiko-motor, sosyal ve estetik

gelişimlerinin en uygun biçimde desteklendiği, optimum bir öğrenme çevresinin

yaratıldığı okul olarak tanımlanabilir (Özdemir, 2000:36). Etkili okullar, öğrencilerinin başarısı için uygun fiziksel ortamları, öğretim araç-gereçlerini ve okulun tüm kaynaklarını, etkili şekilde kullanırlar. Öğrencilerin, bilişsel olduğu kadar duyuşsal açıdan da gelişmeleri sağlanır. Etkili okul araştırmaları, okul yöneticilerinin öğretim liderliği rollerinin, okulun etkililiğinde kritik bir öneme sahip olduğunu göstermiştir. Etkili okullarda, öğrenmenin sürekli ve herkes için olduğuna inanan liderler vardır. Bu okullarda, lider, okulun vizyonunu tüm personele aktarır ve böylece vizyon paylaşılır, kurumsal bağlılık sağlanır. Etkili liderler, otorite ya da korku ile değil, bağlılık ile liderlik yaparlar.

İnsanlar, liderlerin düşüncelerini, rüyalarını paylaştıkları için onları takip ederler,

onlardan korktukları için değil (Lezotte, 1992). Öğretim lideri olarak okul yöneticisi, okulunun varlık nedenini ve eğitim-öğretim politikasını açık ve net bir şekilde ifade eden bir vizyon geliştirmeli ve bu vizyonu okulun tüm personeline aktarabilmelidir.

Okulların etkililiğine ilişkin araştırmalar, etkili okulların genellikle şu ortak

özelliklere sahip olduğunu ortaya koymuştur (Özdemir, 2000; Karip ve Köksal, 1996; Bamburg ve Andrews, 1990):

 

  • Açık ve belirgin amaçlar üzerine odaklanan bir misyonları vardır.
  • Okul yöneticileri, güçlü bir öğretimsel liderdir.
  • Tüm taraflar yüksek beklentilere sahiptirler.
  • Öğrenci basarisi sürekli gözlenir ve değerlendirilir.
  • Disiplin sorunlarından arındırılmış ve öğrenmeye uygun bir okul ikilimi

mevcuttur.

  • Veli/toplum desteği vardır ve okul-aile işbirliği gelişmiştir.
  • Temel becerilerin kazanılmasına önem verilir.
  • Etkili okul araştırmaları, okullarda öğrenci başarısının arttırılmasında, öğrencinin kişisel özellikleri ve öğrenme ortamının fiziksel niteliklerinin yanında, okul yöneticilerinin etkili bir öğretim lideri olması gerektiğini ortaya koymuştur.
  • Okul yöneticileri, kendilerini bir öğretim lideri olarak görmeli ve okulda eğitim-öğretim etkinliklerine rehberlik etmelidir.

Özdemir’e (2000) göre, etkili okullarda yöneticiler, kendilerini sekreterlik işlerini yapacak bireylerden ziyade öğretim lideri olarak görürler ve bu yönde davranış sergilerler. Okul yöneticisinin, okulda eğitimsel bir ahengin oluşmasında, öğretim lideri olarak gerçekleştirebileceği önemli rolleri vardır. Ancak okullarda, yöneticilerin, öğretimsel etkinliklere yeterince zaman ayıramadıkları bir gerçektir.

Okul yöneticileri, öğretimsel liderlik rollerini genellikle, dış gözlemler ve değerlendirmeler ile gerçekleştirmeye çalışmaktadırlar. Oysa, okul yöneticilerinin öğretim lideri olarak daha aktif bir şekilde, eğitim-öğretim sürecine katılmaları beklenir. Ne var ki, okul yöneticilerinin, öğretimsel liderlik rollerini, yeterince gerçekleştirdiklerini söylemek zordur (Teitelbaum, 1990).

Azimli ve kararlı bir okul yöneticisi, öğretim etkinliklerine doğrudan katılma

yoluyla, iyi bir öğretim lideri olabilir. Okul yöneticilerinin öğretim liderliği rollerinde başarısız olmalarının nedenlerinden biri, sınıf deneyimlerinin yetersiz olmasıdır. Bazı okul yöneticileri, çok uzun zaman boyunca sınıf ortamından uzak kalmaktadırlar. Bazıları ise, eğitim-öğretim konusunda yeterince deneyim sahibi olacak kadar sınıf ortamında bulunmamışlardır. Bu nedenle, sınıf yönetiminin uygulamalı boyutlarıyla bağları kaybolmakta, bilgiler teorik düzeyde kalmaktadır. Bu yüzden, okul yöneticilerinin, öğretimsel liderlik rollerini gerçekleştirirlerken, teorik bilgi ile uygulama bütünlüğünü sağlamaları için, eğitim-öğretim faaliyetlerinin gerçekleştirildiği sınıf ortamlarına yakın olmalıdırlar.

Etkili okullarda, okul yöneticileri, öğretimsel konularda güçlüdürler. Bu okullarda, öğretmenlerin performansları, sürekli gözden geçirilir. Okul yöneticisi, bir lider konumundadır. Okulun tamamını kapsayacak şekilde, öğretimin amacını ve önemini, odak noktasını belirten ve öğretmenlere yol gösterici niteliği olan açık bir misyon geliştirilmiştir. Böylece, öğrencilerin öğrenmelerine odaklanan ve öğrenmeye yardımcı olan pozitif bir okul iklimi oluşturulur. Etkili okulların en önemli özeliklerinden biri, okul yöneticilerinin, sınıfın öğretimsel etkinliklerine, aktif bir şekilde katılmalarıdır. Okulun eğitim-öğretim politikasını belirten açık bir vizyonun ve misyonun tanımlanması, müfredatın ve öğretim etkinliklerinin yönetilmesi, olumlu bir öğrenme ortamının oluşturulması, öğretmenlerin performanslarının sürekli izlenmesi ve uygun geribildirimlerin sağlanması ve öğretim programının değerlendirilmesi, okulun eğitim-öğretim etkinlikleri üzerinde doğrudan etkisi olacak liderlik davranışlarıdır.

Levine ve Lezotte (1990), alışılmamış etkili okulla ilgili, büyük ve küçük ölçekli pek çok çalışmayı inceledikten sonra etkili okulun karakteristiklerini şöyle tespit etmişlerdir:

  • Üretken okul iklimi ve kültürü. Başarıya odaklaşmış ve aktarılmış misyona personelin bağlılığı, düzenli çevre, problem çözme oryantasyonu, personelin tutarlılığı, işbirliği, görüş birliği, iletişim ve meslektaş ilişkisi, personelin karar sürecine girdisi, olumlu performansın tanınmasına okul çapında vurgu.
  • Öğrencinin temel öğrenci becerilerini kazanmasına yoğunlaşma; öğrenci zamanının maksimum uygunluğu ve kullanımı
  • Öğrenci gelişiminin uygun yönetimi
  • Pratiğe dönük personel geliştirmenin okulda yapılması
  • Olağanüstü liderlik. Öğretmenlerin başarılı şekilde seçim ve yerleştirilmesi; okul etkinliklerinin anlamlandırılması, okul geliştirme etkinliklerine uzun zaman ayırma, öğretmenlerin desteklenmesi, öğretim liderliği
  • Ebeveynin belirgin katılımı.
  • Etkili öğreti düzenlemeleri ve uygulama. Başarılı gruplama ve ilgili örgütsel düzenlemeler, aktif zenginleştirilmiş öğretim ve programın eşgüdümü, uygun öğretim materyallerinin sağlanması vb.
  • Öğrencilerden yüksek operasyonelleşmiş beklenti ve gerekler.

Öte yandan Mortimore ve diğerleri (1988), etkili okulun 12 anahtar faktörünü sıralamıştır:

  • Personele yönetici tarafından amaçlı liderlik edilmesi.
  • Yönetici başyardımcısının katılımı.
  • Öğretmenlerin katılımı.
  • Öğretmenler arasında tutarlılık.
  • Yapılaşmış oturumlar.
  • Zihinsel olarak zorlayıcı öğretim.
  • İş merkezli çevre.
  • Derslerde sınırlı yoğunluk.
  • Öğretmen ve öğrenciler arasında maksimum iletişim.
  • Kayıt tutma.
  • Ebeveyn katılımı.
  • Olumlu iklim.

Özellikle de Mortimore ve arkadaşlarının araştırma bulguları etkili okulda öğretim yöntemlerine ağırlık verildiğini göstermiştir.

Etkili okulu yaratan faktörler şöylece de betimlenmiştir (Mortimore 1995, 11):

  • Mesleksel Liderlik: Sağlam hedefli, katılmalı yaklaşım, liderlik eden meslek adamlığı.
  • Ortaklaşılmış Vizyon ve Amaçlar: Hedef birliği, uygulama tutarlılığı, meslektaş ilişkisi ve işbirliği.
  • Bir Öğrenen Çevre: Düzenli bir hava, meslektaş ilişkisi ve işbirliği.
  • Öğretim ve Öğrenmeye Yoğunlaşma: Öğrenme zamanının maksimizasyonu, en çok yapılması, akademik vurgu, başarıya odaklanma.
  • Hedefi Öğretme: Etkin örgüt, hedef açıklığı, yapılaşmış dersler, uyumlu uygulama.
  • Yüksek Beklentiler: Her yerde herkes için yüksek beklentiler, iletilen beklentiler, zihinsel zorlama sağlama.
  • Olumlu Pekiştirme: Açık ve adil disiplin, geri besleme.
  • Gelişimin Yönetimi: Öğrenci performansının yönetimi, okul performansının değerlendirilmesi.
  • Öğrenci Hak ve Sorumlulukları: Öğrencinin kendine güveninin arttırılması, sorumluluğun pozisyonları, iş kontrolü.
  • Bir Öğrenen Örgüt: Okula dayalı personel geliştirme.

Etkili okulun ilişkide bulunduğu değişkenler, etkili okulla ilgili literatür ve araştırmaların bir özeti niteliğindedir. Başlangıç etkili okul araştırma ve literatüründe vurgulanan temel değişkenler şunlardır.

a-Yönetim Stili: Etkili okulun yöneticisi zamanının çoğunu sınıflarda ve öteki öğretim ortamlarında öğretim sorunlarıyla ilgilenerek harcar. Temel ilgi öğretim sorunlarıdır. Okul yöneticisi bir öğretim lideridir. Öğretim liderliğinin bir göstergesi, tüm okul etkinliklerinin öğretim ve öğrenimin geliştirilmesine dönük bütünleştirilmesidir.

b-Kurumsal Odak: Burada temel amaç “Okulun bir bütün olarak temel amacı ve ilgi odağı nedir?” sorusuna cevap bulmaktır. Okulla ilgili tüm gruplar bu sorunun cevabını bilmelidir. Okulun tüm ilgililere temel amaç ve ilgi odağını tanıtması ve duyurması gerekir. Bunun bir programa bağlanması yararlı olabilir.

c-Okulun İklimi: Öğrencinin öğrenmesine etkisi açısından okulun iklimi belli düzeyde hesaba katılmalıdır. Etkili okul göreli olarak düzenli, güvenli, temiz, uygun ve destekçi olmalı ki, okulun temel amaçları gerçekleşebilsin.

d-Bu okullarda öğretmenler akademik beklentileri iletirler: Bu 2 türlü olur:

  • Öğretmenler çeşitli derecedeki sınıflar için gerekli asgari bilgi ve becerileri betimlerler ve bunları duyururlar. Bunlar her öğrenci için aynıdır. Ancak bazı öğrenciler bu asgari düzeyden ileri geçebilirler.
  • Öğretmen davranışı tüm öğrencilerin asgariyi kazanmaları gerektiğini iletir. Gözlemlenmiş öğretmen davranışı şu izlenimi taşır: Öğretmenlerin öğrencilerin kazanmaları gerektiği asgarilerde tüm öğrencilerden beklentileri bir üst dereceye geçebilmek için temel ön koşuldur. Bu konuda önemli öğretmen davranışları şunları içerir: ödev verme, öğrencilerin ödev ve öteki yazılı işlerin nitelikli tepki gösterme, eşitlikçi disiplin davranışı vs. Öğretmen tüm bu davranışları ile öğrencilerin en az neyi kazanmaları gerektiğini iletir.

e-Etkili okulda program değerlendirmesine temel olarak öğrenci başarı verileri kullanılır: Bu demektir ki standart başarı ölçümleri üzerindeki öğrenci başarısını arttırmayan hiçbir program ya da etkinlik bu okullarda sürdürülemez. Etkili okullarda başarı ölçümlerinde ölçütlü ölçümler referanslı ölçümlere tercih edilir. Bu durum, bireysel öğrencinin gelişiminin bireyselleşmiş analizine imkan verir. Bunun anlamı şudur: Öğrenciler birbirleriyle karşılaştırılarak değil de tüm öğrenciler için aynı olan asgari başarı standartlarına göre değerlendirilmelidir.

Sonuç olarak, etkili okul/ okul geliştirme literatürünün incelenmesinden etkili okulun ilişkide bulunduğu değişkenleri ya da faktörleri örgütsel ve süreç faktörleri 2 temel grupta toplamak mümkündür. Bunlardan örgütsel faktörler etkili okulun karakteristiklerini oluştururlar ve şu faktörleri içerirler:

  • Programa yoğunlaşmış okul liderliği.
  • Okul da destekçi iklim.
  • Program ve öğretim üzerinde önemle durma.
  • Açık amaçlar ve öğrencilerden yüksek beklentiler.
  • Başarı ve performansı yönetici bir sistemi varlığı.
  • Sürekli personel geliştirme ve hizmet içi eğitim.
  • Ebeveyn katılım ve desteği vb. (Smith, 1985)

Süreç faktörlerini ise etkili okulun asıl dinamiğini oluştura faktörler olarak görmek mümkündür. Bu faktörler şöyle belirtilebilir.

  • Liderlik süreç duygusu.
  • Rehberlik eden bir değer sistemi.
  • Yoğun etkileşim ve iletişim.
  • İşbirlikçi planlama ve uygulama.(Reid, et. al.,1987; Fullan 1985)

Esasen Duignan (1986)’nın yaklaşımı daha gerçekçi görülmektedir. Etkili okulla ilgili literatür ve araştırma bulgulularına dayanarak, etkili okulun faktörlerini 3 grupta topladığı görülmektedir.

  • Okul Çevresi Faktörleri: Veli destek ve katılımı, okulculuğun kritik edilmesi, çeşitli grupların istek ve değerleri, fırsat eşitliği ile ilgili yasalar, teknoloji patlaması, eğitimin sınırlı kaynakları, öğrencilerin sosyo-ekonomik özgeçmişleri, politik araçlar, vs.
  • Okul Düzeyli Faktörler: Geleneksel etkili okul faktörlerini içerir. Yönetsel liderlik, öğretmenler, okul iklimi ve öğretimin vurgulanışı vs.
  • Sınıf-Düzeyi Faktörler: eğitim programı, öğretmen davranışını, öğrenci davranışını içerir.

Etkili Okulla İlgili Önermeler:

 

         Lezotto’nun (1985) bildirdiğine göre etkili okulla ilgili araştırma ve literatürden aşağıdaki önermeler geliştirilmiş bulunmaktadır.

  • Eğitimin temel amacı öğrencileri alternatif tercihlerle güçlendirmektir. Öğrencilerin yapmak istedikleri şeyler için çeşitli tercihleri olabilmelidir.
  • Okulların temel işlevi, öğretim ve öğrenimdir. Okullar bunu sağlayacak şekilde yapılaştırılmalıdır.
  • Bir okulun etkinliğini gösteren temel kanıt öğrenci ürünleridir. Bu nedenle okulun görev ve işlevleri doğrultusunda öğrencilerden beklenenler açık ve spesifik olarak ortaya konmalıdır.
  • Etkili okul, tüm öğrencilerine temel becerileri öğretmekte başarılı olan bir okuldur. Etkili okulun odağında nitelik ve eşitlik vardır.

Diğer yandan  Clark ve diğerleri (1984), etkili okulla ilgili araştırma ve literatürden etkili okulla ilgili bilinenleri şu önermelerde topladılar:

  • Okullar etkililikte farklılaşırlar. Okullar tüm çocuklarda bir farklılık yaratabilirler, dezavantajlılarda ise yarattıkları farklılık daha da çoktur.
  • Etkili okullarda personel daha çok önem taşır. Öğretmenler öğrencinin öğrenmesini öğrenci performansına ilişkin beklentilerle etkilerler, ayrıca kendi öğretim performans beklentileri ile de etkili olurlar. Öğrenciler birbirlerini başarı düzeyleri, davrnış standartları ve beklentileri ile etkilerler. Okul yöneticileri ise öğretimi, destekleyici bir iklim yaratmak suretiyle etkilerler.
  • Öğrenmede farklılık yapan okullar şu şekilde karakterize edilirler: (1) Öğrencilerin akademik başarıları üzerine yoğunlaşma.
    (2) Öğrenci başarısı için yüksek beklentileri olma.
    (3) Akademik öğrenme zamanının etkili ve etkin bir şekilde tahsisi v kullanımı.
    (4) Düzenli ve destekçi bir okul iklimine sahip olma.
    (5) Öğretmen ve öğrenciler için öğrenme imkanları sağlama.
    (6) düzenli değerlendirme programları kullanma ve sonuçları öğrencilere ulaştırma.
  • Niçin Etkili okul var? Her şeyden önce öğrencilerin israf edilmemesi, insan ve diğer kaynakların etkin kullanımı, topluma hesap verme duygusu vb. etkenler bir okulun etkili olmasını gerektirmektedir. Etkili okullarda anahtar role sahip olanlar bu okullarda etkileşen personeldir. Okulların mükemmelliğinin araştırılması, aslında insanların mükemmelliğinin araştırılmasıdır.

Sitemizdeki Benzer İçerikler

Yorumlar

İsminiz
E-Posta Adresiniz
Yorumunuz
İlgili Terimler :