- Hoşgeldiniz

KAYITLI ÜYE GİRİŞİ

YENİ ÜYELİK

ÖNE ÇIKAN HABERLER

Ergenlikte Risk Almanın Televizyon Üzerinden İncelenmesi

Ergenlikte Risk Almanın Televizyon Üzerinden İncelenmesi sitemize 23 Mart 2021 tarihinde eklenmiş ve 0 kişi tarafından ziyaret edilmiş.

ERGENLİKTE RİSK ALMANIN TELEVİZYON ÜZERİNDEN İNCELENMESİ

     Risk alma ergenlik döneminde artış gösteren bir davranış olmasından dolayı, gelişim psikolojisinde son zamanlarda üzerinde çalışılan önemli konulardan biridir. Risk alma davranışı ergenliğin sonlarında,  yetişkinliğe geçişle ortaya çıkmaktadır.

      Risk alma ile ilgili yapılan kuramsal ve  görgül araştırmalarda erken ve geç ergenlik döneminde bireylerin risk alma davranışlarında bir artışın olduğu görülmektedir. Lightfoot’a (1997;s.22) göre,  risk alma davranışı “istemli, amaçsal ve hedefe yönelik zarar potansiyeli taşıyan  davranış” olarak tanımlanmaktadır. Risk konusunda birçok  tanımlamaya rastlamak mümkündür. Ancak bu çalışmada Lightfoot’un risk tanımlaması benimsenmiştir.

      Ergenlerin riskli davranışlarda bulunması onların yaşamlarını tehlikeye soktuğu gibi, risk almanın ergenlerin yaşamlarında kendilerini ispat etme ve geliştirme, özerklik kazanma  gibi gelişimsel olarak da olumlu etkileri  söz konusudur.

      Ergenlik döneminde alınan olumsuz riskli davranışları; madde kullanma, hızlı araba kullanma, korunmasız cinsel ilişkiye girme, okuldan/evden  kaçma, hırsızlık yapma  gibi sıralamak mümkündür. Bu davranışlar, sağlık, akademik, eğlence alanlarında görülmekte ve ergenin yaşamında zorluklara neden olmaktadır. Öte yandan, olumlu olarak değerlendirilen riskli davranışlar bireyin kapasitesini görmesini, ilgilerini ortaya çıkarmasını ve birtakım yaşantıları denemesini  sağlamaktadır.

      Risk alma davranışını bireyin içinde bulunduğu topluma göre değerlendirmek de önemlidir.

Ergenlik dönemindeki bir birey sıklıkla riskli davranışta bulunduğu birçok araştırma tarafından desteklenmektedir. Risk almanın yaygınlığını araştırmak için doğrudan ergenlere ulaşarak araştırma yapıldığı gibi, yaygınlığı, gazetelerdeki ya da televizyondaki ana haber bültenindeki haberlerde  ya da  gençlerin konu edildiği ve tercih edildiği televizyon dizilerini de  inceleyerek bulmak  mümkündür.

 

 

 

AMAÇ

      Bu çalışmanın amacı, ana haber bültenlerinde ve “Hayat Bilgisi” dizisinde yer alan ergen riskine ilişkin temaları belirlemek ayrıca riskin türü ve yoğunluğu konusunda bilgi vermektir.

YÖNTEM

      Araştırma ergenlerin televizyonda ana haber bültenlerinde ve “Hayat Bilgisi” dizisinde yer alan   risk alma davranışlarının incelenmesini amaçlayan betimsel bir çalışmadır.

      Bu çalışmada dört televizyon kanalında üç gün boyunca ana haberlerin tümü kaydedilmiştir.  Yaş olarak ergen görüntüsünü ortaya koyan karakterlere ait tüm haberler ve bir TV dizisindeki (Hayat Bilgisi) 6 ergen davranışı üzerinden  analiz edilmiştir. Bunlar içinde ergenlerin risk almalarına yönelik bütün temalar saptanmış ve içerik analizi yöntemiyle çözümlenmiştir.

      Araştırmada, ulusal çapta yayın yapan – ATV, SHOW TV, TRT-1 ve KANAL D –ana haber bültenleri üçer gün süreyle televizyondan videoya  kaydedilmiş ve veri olarak kullanılmıştır.

      Ayrıca SHOW TV’ de 7-19 Temmuz 2005  tarihlerinde tekrarları yayınlanan “Hayat Bilgisi” dizisinin 6 bölümü kaydedilerek, dizide  yer alan Kerem, Sedat, Barbie, Kopil, Törpü, Ergen, Arif, Kikirik  karakterlerinin  davranışları veri olarak kullanılmıştır.

      Veri toplamada kullanılan kodlama formu ana haberler ve “Hayat Bilgisi” için ayrı ayrı hazırlanmıştır.

Araştırmanın amacı göz önüne alınarak kodlama formaları ana haberlerin ve “Hayat Bilgisi” dizisinin içeriksel olarak incelenmesine yönelik hazırlanmıştır. Ana haberler için kullanılan kodlama formunda, haber türü, haberin konusu, haberde eğer ergen var ise cinsiyeti, olumlu/ olumsuz riskli davranışlar  ile ilgili haber içerikleri yer almaktadır. Dizi için kullanılan kodlama formunda da  dizinin temasının ne olduğu  olumlu/ olumsuz riskli davranışlar  ana kategoriler olarak  yer almaktadır.

TANIMLAR

Risk alma davranışı: Lightfoot’a (1997; s.22) göre,  risk alma davranışı “istemli, amaçsal ve hedefe yönelik zarar potansiyeli taşıyan  davranış” olarak tanımlanmaktadır.

Olumsuz riskli davranışlar : Ruh sağlığını ve fiziksel sağlığı doğrudan tehdit eden ergenin büyük ölçüde gelişimini engelleyecek nitelikteki haberler/ konular.

Olumlu riskli davranışlar: Sonucu tam bilinmeyen ancak olumlu gelişimle ergenin benlik saygısını yükselterek kendine ve başkalarına yarar ya da keyif sağlayan davranışlarla ilgili haberler/ konular.

VERİLERİN ANALİZİ

      Bu araştırma  ana haber bültenlerindeki haberleri ve hayat bilgisi dizisindeki olayları temalara ayırarak risk davranışının ortaya çıkıp çıkmadığını ve türünü bulmaya yönelik olarak içerik analizi yöntemiyle çözümlenmiştir. İçerik analizi, bir gözlemden çok, verilen mesajlardan çıkarsama amacıyla kullanılan niteliksel bir yöntemdir. Bu çalışmada gözlemciler arası tutarlılığı saptamak amacıyla birbirinden bağımsız olarak iki gözlemci aynı görüntüleri ayrı ayrı izleyerek izleme formlarını kodlamışlardır. Kodlayıcılar arası tutarlılık % 79 olarak belirlenmiştir.

BULGULAR

      Bulguları iki temel başlık altında toplamak mümkündür:

    1) Bir gençlik dizisi olarak “Hayat Bilgisi” dizisinde ergenlerin risk almasına ilişkin toplam 6 bölüm

     2) Ana haber bülteninde yer alan ergen riskine yönelik haberler incelenmektedir.

      Hayat Bilgisi” adlı televizyon dizisi iki yıla yakın bir zamandır Türkiye ulusal televizyonlarında gösterilmektedir. Dizi başta gençler olmak üzere her yaştan kişinin ilgiyle izlediği bir dizidir. İşlediği konular açısından, gençlerin birbirleriyle ve öğretmenleriyle olan iletişimi, gençlerle ve eğitimle ilgili günlük olayları konu edinmesi dizinin gençler tarafından tercih edilmesinin önemli sebeplerindendir.

      “Hayat Bilgisi” adlı televizyon dizisi iki yıla yakın bir zamandır Türkiye ulusal televizyonlarında gösterilmektedir. Dizi başta gençler olmak üzere her yaştan kişinin ilgiyle izlediği bir dizidir. İşlediği konular açısından, gençlerin birbirleriyle ve öğretmenleriyle olan iletişimi, gençlerle ve eğitimle ilgili günlük olayları konu edinmesi dizinin gençler tarafından tercih edilmesinin önemli sebeplerindendir.

      Hayat bilgisinin çalışma grubu olarak belirlenmesinin nedeni gençler arasında  popüler  olması ve dizideki gençlerin yoğunluğudur.

      Çalışmada “Hayat Bilgisi” incelenerek, dizide  ergen riskinin   ne derece işlendiğine bakılmış,  şu sonuçlara varılmıştır:

      Genel olarak risk alanlarına bakıldığında başlıklar; suç, disiplin suçu, şiddet,  okuldan kaçma, hız yapma, anne babanın haberi olmadan araba kullanma, kaza yapma, yalan söyleme, madde kullanma, karşı cinse çıkma teklif etme, aşağılama, küçük düşürme, internetten sevgili bulma şeklinde sıralanmaktadır. Bu bağlamda “Hayat Bilgisi” dizisinin 6 bölümü  incelenmiş ve toplam 25 risk temasına rastlanmıştır.

      Dizide ele alınan ergen riski sıklığına bakıldığında riskin disiplin suçu ve yalan başlıklarında sıklıkla incelendiği bulunmuştur.

      Okulda disiplin suçu: kopya alma/verme, hocaya karşı gelme, hocaya iftira atma,

Yalan: Çeşitli konularda okul idaresine ve aile bireylerine yalan söyleme

Bunların dışında adli ya da polisiye suç, madde kullanma, karşı cinse çıkma teklif etme dizide işlenen temaların başında gelmektedir.

      Ele alınan haberler içerisinde doğrudan gençlerin konu edildiği ancak  riskle ilgisi olmayan haberlere rastlanılmış bunlar araştırmaya dahil edilmemiştir. Örneğin, “Akdeniz oyunlarında genç  halterciler!”, “ÖSS sonuçlarının iptali”, “Yurt dışında eğitim fırsatı” gibi.

      Show TV, Kanal D, ATV, TRT-1 TV kanallarında yer alan ana haber bültenlerinde 3’ er gün süreyle Haziran-Temmuz 2005 tarihlerinde kaydedilmiştir. Toplam 30 haberde ergen riski saptanmıştır. Kaydedilen haberlerin içerisinde % 12’si riskle ilgili haber olarak karşımıza çıkmaktadır.

      Riskle ilgili haber başlıklarına bakıldığında, madde kullanımı (aşırı alkolden kendini kaybetme, uyuşturucu kullanma),   polisle çatışma, şiddet (saldırı, sporda taraftar saldırısı..),suç (tecavüz, kamu malına zarar verme), hırsızlık, tedbirsiz davranışlar (14. katta önlem almadan çalışma), cinsel istismar şeklinde görülmektedir.

      Ana haber bülteninde ergenlerin riskli davranışları olarak yer aldıkları haber türü :

Magazin : 12

Polisiye: 9

Siyasi : 2

Kültür: –

Kaza :1

Diğer ( aşırı alkol) : 4

Spor (tehlikeli sporlar, paraşüt, ralli) : 4

 

      Haber türü olarak, magazin ve polisiye-adli haberlerin sıklığı, riskli davranışların yer alması bakımından dikkati çekmektedir. Haberlerde risk alma cinsiyete göre incelendiğinde ele alınan haberlerin sayısı, 19 erkek, 4  kız,  her iki cinsiyetten bireylerin yer aldığı riskle ilgili haberler de 7  olarak  belirlenmiştir. Bu bulguya göre erkeklerin kızlara oranla  riskli haberlerde daha fazla yer aldığı söylenebilir.

 

 

SONUÇ

      Genel olarak bakıldığında, ergenlerin risk alma davranışına ilişkin temalara  hem ana haber bültenlerinde hem de dizide yer verildiği  görülmüştür.

      Ana haber bültenlerine konu olan haberlerde sıklıkla şiddet ve suç haberlerinin yer alması ve riskli haberlerdeki ergenlerin erkek olması dikkati çekmektedir. Risk alma davranışının problem davranışı  olarak değerlendirildiği ve  risk alma davranışının haberlerde bu yönüyle yer aldığı saptanmıştır. Örneğin, gençlerin suç işlemesi, madde kullanımı gibi haberlere diğer haber konularına göre daha fazla rastlanmıştır.

      Bu açıdan bakıldığında olayların haber niteliğinde olması risk alma davranışının da daha çok  “problem davranış” olarak görülmesine neden olmaktadır.

      Türkiye’de  ergenlerin risk aldığı ve risk alma davranışlarının kendi içinde çeşitlilik gösterdiği düşünüldüğünde, toplumsal haberlerin de yer aldığı ana haber bültenlerinde ergenlerin risk alma davranışının tema olarak işlenmesi şaşırtıcı görünmemektedir. Toplumsal olayları  ve dolayısıyla bireyi de içine alan haberlerde ergenlerin ve onların aldıkları riskin, özellikle de  suça ve şiddete yönelik haberlerde yer alması açısından  düşündürücüdür. Bu bulguya dayanarak ana haber bültenlerinde,  risk almanın yaygınlığını görmek  ve alınan riskin türünü saptamak zor değildir.

      Bir  diğer nokta ise ergenlerin suç ve şiddetten sonra tedbirsiz ve dikkatsiz davranışta bulunmasıdır. Ergenlerin tedbirsiz ya da dikkatsiz davranışlarda bulunduğuna ilişkin haberlerin yer almasını aslında ergenlerin risk alma davranışının nedenleriyle açıklamak mümkündür.  Sorumsuzca davranma, kuraldışı olma ya da başına bir şey gelmeyeceği inancı  ergeni risk almaya iten nedenlerden bir kaçıdır.  Bu bakımdan ergenler, yaptıkları davranışın olumsuz sonuçlarını düşünmeden, sorumsuzca davranarak,  (Hendry & Kloep 2002) ya da “bana bir şey olmaz düşüncesiyle” (Lapsey, 1992), riskli davranışta bulunmaktadırlar.

      “Hayat Bilgisi” dizisinde yer alan ergen karakterlerine bakıldığında dizinin bir lisede geçmesi bakımından  ergenlerin yaptıkları riskli davranış örneklerinin de çoğunlukla “okulda disiplin suçu işlemek”  olduğu yönündedir.

      Buna ek olarak, otoriteye karşı gelme ve otoriteye yalan söyleme, öğretmene ya da müdüre karşı gelme gibi davranışlar, yine okulla ilgili riskli davranışlar olarak karşımıza çıkmaktadır. İlişkiler açısından bakıldığında ise dizide  karşı cinse çıkma teklif etme, aşık olma gibi eylemler de riskli davranış olarak değerlendirilmektedir.

      Özellikle  bu tip eylemler gençler arasında gurur meselesi ya da onur kırıcı eylemler olarak görülmekte ve arkadaşlarının önünde bunları yaşamak da riskin önemli bir açıklayıcısı olarak karşımıza çıkmaktadır. Bir seyircinin varlığında cesaret gösterici  bir eylemde bulunma, ergenin risk alma davranışını destekleyen bir etmen olarak görülmektedir (Hendry &Kloep, 2002).

      Dikkat çekilecek bir nokta ise, dizide intihar, madde kullanımı gibi temaların işlenmemesidir.

      Sonuç olarak, “ergenlik ve risk alma” konusunun TV’de temel konular bağlamında ana haber bültenlerinde ve gençlerin beğenerek izlediği “Hayat Bilgisi” dizisinde işlendiği  ya da yansıtıldığı görülmektedir. Dolayısıyla risk alma davranışının yaygınlığını, ayrıca gençlerin doğasının bir parçası olduğunu, günümüzde yaşam biçimimiz bir parçası olarak kitle iletişim araçları aracılığıyla görmekteyiz.

Sitemizdeki Benzer İçerikler

Yorumlar

İsminiz
E-Posta Adresiniz
Yorumunuz
İlgili Terimler :