- Hoşgeldiniz

KAYITLI ÜYE GİRİŞİ

YENİ ÜYELİK

ÖNE ÇIKAN HABERLER

Ergenlikte Duygusal Gelişim

Ergenlikte Duygusal Gelişim sitemize 23 Mart 2021 tarihinde eklenmiş ve 0 kişi tarafından ziyaret edilmiş.

         DUYGUSAL GELİŞİM

              A. TANIMI ve ÖNEMİ

  1. DUYGUSAL GELİŞİMLE İLGİLİ KAVRAMLAR
  2. Duygu
  3. Heyecan
  4. Refleks
  5. Haz ve Elem
  6. 0 – 12 YAŞ ÇOCUKLARINDA DUYGUSAL TEPKİLER
  7. Gülme
  8. Ağlama
  9. Korku
  10. Öfke
  11. Kıskançlık
  12. Saldırganlık
  13. ERGENLİK ÇAĞININ DUYGUSAL ÖZELLİKLERİ
  14. ERGENLİK DÖNEMİNDE SIK GÖRÜLEN DUYGUSAL YAŞANTILAR
  15. Duygusal Kırgınlık
  16. Korku
  17. Aşağılık Duygusu
  18. Suçluluk Duygusu

             

DUYGUSAL GELİŞİM

 

  1. TANIMI ve ÖNEMİ: Mehmet Doğan, Büyük Türkçe Sözlüğünde (1996: 308) duyguyu; duyulan, işitilen, hissedilen şey olarak tanımlamaktadır.

         İnsan çevresi ile etkileşim hailindeyken az yada çok elem veya haz içindedir. Yeni doğmuş bile olsa bebeklerin temel gereksinimlerinin karşılanması onlarda çeşitli duyguların doğmasına neden olur. Gereksinimi karşılanan bebek mutludur. İlk günden itibaren bebek sevilip sevilmediğini, ailede istenip istenmediğini hisseder. Duygusal tepkiler öğrenme ve olgunlaşma ile farklılaşır. Duygusal gelişimde diğer gelişim türleri ile yakından ilişkilidir. Tüm gelişim türlerinde olduğu gibi duygusal gelişimde de bireysel farklılıklar önemlidir. Çocuklara ilgi, sevgi ve güven içinde bir ortam sınabilirsek duygusal gelişimleri olumlu bir seyir izler (Acun ve Erten, 1995: 54).

  1. DUYGUSAL GELİŞİMİLE İLGİLİ KAVRAMLAR:
  2. Duygu: Bir şeyin iç dünyamızda uyandırdığı şeye denir. Duygu bireyin temel gereksinimleriyle ve onun bir sonucu olan davranışlarıyla ilgilidir. Bu nedenle, duyguları incelemek, insan davranışlarını anlamayı kolaylaştırır (Binbaşıoğlu, 1990: 140).
  3. Heyecan: Meydan Larousse Ansiklopedisinde (1992: 27) duygularda meydana gelen coşma şiddetlenme olarak tanımlanmaktadır. Heyecanlar çok yoğun ve kısa süreli duygulardır. Heyecan vücutta meydana getirdiği fizyolojik değişiklikler sayesinde gözle görülebilir. Bu değişiklikler:
  • Kan basıncında değişiklikler olur,
  • Kalp atışları düzensizleşir,
  • Düz ve çizgili kaslarda değişiklikler meydana gelir,
  • Solunum sisteminde değişiklikler gözlenir,
  • Mide ve bağırsaklarda değişiklikler olur,
  • Salgı bezlerinde değişiklikler gözlenir.

         Çocukluk çağında heyecanların diğer çağlardan farklı özellikler gösterdiğini söylemek mümkündür. Bu farklılıklar şöyle sıralanabilir:

  • Çocuklarda heyecanlar kolayca uyarılır,
  • Çocuklarda heyecanlar daha kısa sürelidir,
  • Çocuklarda heyecanlar daha sık görülür,
  • Çocuklar heyecanlarını kontrol edemezler,
  • Çocuklarda heyecanların güçleri de değişir (Acun ve Erten, 1995: 54-55).
  1. Refleks: Bir uyarıcı karşısında organizmanın istençsiz ve özdevimsel olarak anında o uyarıcıya uygun yanıtı vermesine yönelik sinirsel olgu (Gürün, 1997: 125) olarak tanımlanmaktadır. Refleks bebeğin dünyaya geldiği andan itibaren vardır ve onun uyum sağlamasını kolaylaştırır. Örneğin emme doğuştan getirilen bir reflekstir.
  2. Haz ve Elem: Haz hoşlanılan duygulanım olarak tanımlanmaktadır (Hançerlioğlu, 1993: 177). Karşılaşılan durumlar ne ölçüde ihtiyaçlarımızı giderirse biz o ölçüde haz duyarız. Elem (veya acı) ise Meydan Larousse Ansiklopedisinde (1992: 54) iç ve dış uyarıcıların organizmada meydana getirdiği rahatsızlık olarak tanımlanmaktadır. Haz ve elem birbirinin zıttı olan iki olgudur. İnsan elemden kaçınıp hazza ulaşmak eğilimindedir ve bu tercih davranışlarına yön verir.
  3. 0 – 12 YAŞ ÇOCUKLARINDA DUYGUSAL TEPKİLER:
  4. Gülme: İlk duygusal tepkilerden biridir. İlk günlerde bebeğin gülmesi yüz kasları ile ilgili bir durumdur. Ancak daha sonra öğrenilmiş bir davranış olarak diğer davranışlar arasındaki yerini alır.
  5. Ağlama: İlk duygusal tepkilerden olan ağlama başlangıçta fiziksel gereksinimlerin bir ifadesi olarak işlev görür. Ancak zamanla ağlama gerçek anlamını kazanır. Çocuk büyüdükçe genellikle ağlayarak canının yandığını veya kızgınlığını ifade eder, aynı zamanda ağlayarak rahatlar ve gerginliğini boşaltır.
  6. Korku: Tehlike anında gözlenen bir heyecan biçimidir. Kişinin kendisini koruma içgüdüsüne bağlı olarak gelişir. Birey korktuğu şeyden kaçma eğilimindedir. Korku anında nabız hızlanır, solunum düzeni bozulur, kaslar gerilir ve felce uğrar, renk solar ya da kızarır. Bugün korkuların büyük bir kısmının öğrenme sonucunda ortaya çıktığı kabul edilmektedir.
  7. Öfke: Genellikle isteklerin engellenmesiyle ortaya çıkan heyecan halidir. Öfkeli bir çocuğun kasları kasılmış, elleri yumruk durumunda sıkılmış, çenesi kenetlenmiş, ayakları tepinmeye ve çevreye saldırma hazır durumdadır. Çocuk aslında öfke ile kendi istediğini kabul ettirmek istemektedir. Çocuklar arasında öfke duygusu açısından da bireysel faklılıklar vardır (Acun ve Erten, 1995: 57).
  8. Kıskançlık: İnsanların sahip oldukları veya sahip olmayı arzuladıkları şeyleri paylaşmaları gerektiğinde yaşadıkları olumsuz duygulardır. Kıskançlık açısından da bireysel farklılıklar vardır.
  9. Saldırganlık: Öfke ile bir başkasına zarar vermek için girişilen hareket olarak tanımlanabilir (Alaylıoğlu ve Oğuzkan, 1976: 274). Bir çok psikoloğa göre saldırganlık engellenmeye bağlı olup isteklerin belli bir sonuca ulaşmasının olanaksız olduğu durumlarda ortaya çıkmaktadır. Saldırganlık çocukta genellikle derin bir tatminsizlik ve değersizlik duygusuna bağlı olarak ortaya çıkmaktadır. Saldırganlığın kontrol altına alınmasında eğitimin önemli bir rolü vardır (Gürün, 1997: 132).
  10. ERGENLİK ÇAĞININ DUYGUSAL ÖZELLİKLERİ: Çocuk ergenlik dönemine girdiğinde, vücudunda meydana gelen değişikliklerin yanı sıra duygusal dünyasında da değişiklikler yaşar. Bu çağdaki çocukların duygusal durumları çok değişkendir. Bir gün çok neşeli ertesi günde çok huzursuz olabilirler. Yapılan araştırmalar ergenlik döneminin aşırı duygusallığın en yoğun yaşandığı dönem olduğunu ortaya koymuştur. Bu dönemde yoğunluk kazanan duygular gencin bütün hayatını etkileyebilecek sonuçlar doğurabilirler. Örneğin karşı cinse duyulan aşırı ilginin sonucunda hatalı bir karar ile yapılan yanlış ve erken bir evlilik gencin daha sonraki hayatındaki duygularını etkiler. Ergenlik döneminde gencin duygularında sosyal faktörler en önemli tesiri yapar. Bu dönemde anne ve babaların çok daha fazla hoşgörülü olmaları gerekmektedir.
  11. ERGENLİK DÖNEMİNDE SIK GÖRÜLEN DUYGUSAL YAŞANTILAR:
  12. Duygusal Kırgınlık: Ergenlik çağında bireyin istekleri, yetenek ve kapasitesinin oldukça üstündedir. Buna karşın ailenin maddi yetersizlikleri, uygulanan disiplin anlayışı, bir isteğin yada amacın önüne geçilmesi gibi davranışlarını sınırlandıran etkenler bireyde duygusal kırıklığa neden olmaktadır.
  13. Korku: Ergen çocukluk döneminden bazı korkular getirmiş olabilir. Ayrıca bu yaşın getirdiği küçük düşme korkusu, yabancılarla tanışmadan ve ilişki kurmaktan korkmak, ve toplum önünde konuşmaktan korkmak gibi başka korkularında oluşması muhtemeldir.
  14. Aşağılık Duygusu: Duygusal kırıklık, korku ve başarısızlık duygusu gibi duyguların yaşanması aşağılık duygusuna zemin hazırlar. Bu duygunun yoğun bir şekilde yaşanması ergeninin benlik saygısını olumsuz olarak etkiler ve bu olumsuz duygunun aşılamaması bireyi psikolojik rahatsızlıkların bile kucağına iter.
  15. Suçluluk Duygusu: Ergenin ideal benliği ile gerçek benliği arasındaki farkın fazla olması gibi durumlarda yaptığı hatalar onu çok derinden etkiler. Yaptığı hatalardan dolayı kendini sürekli yargılar ve suçlar ve bunun sonucunda olumsuz davranışlar sergiler çoğu zaman içine kapanır yada daha fazla hırçın davranışlar sergilemeye başlar.

KAYNAKÇA

Acun S. ve Erten, G. B. (1995), Çocuk Gelişimi, İstanbul: Esin Yayınevi.

Alaylıoğlu, R. ve Oğuzkan, A. F. (1976), Ansiklopedik Eğitim Sözlüğü, İstanbul: İnkılap

         ve Aka Kitabevleri.

Binbaşıoğlu, C. (1990), Gelişim Psikolojisi, Ankara: Kadıoğlu Matbaası.

Doğan, M. (1996), Büyük Türkçe Sözlük, İstanbul: İz Yayıncılık.

Gürün, O. A. (1997), Psikoloji Sözlüğü, İstanbul:İnkılap Kitabevi.

Hançerlioğlu, O. (1993), Ruhbilim Sözlüğü, İstanbul: Remzi Kitabevi.

Kılıçlıoğlu, S., Araz, N., Devrim, H., (Editörler), (1992), ”  Heyecan  ve  Acı  “,  Meydan 

         Larousse, Cilt: 21, İstanbul: Sabah Yayınları.

    DUYGUSAL GELİŞİM ÜNİTESİ DEĞERLENDİRME FORMU

         Soru1  Aşağıdakilerden hangisi heyecan  duygusu  yaşandığında  bedende  gözlenebilen fiziksel değişikliklerden değildir?

  1. Kan basıncında değişiklikler olması,
  2. Kalp atışlarının düzensizleşmesi,
  3. Hemostatisin bozulması,
  4. Salgı bezlerinde değişmelerin olması,
  5. Düz ve çizgili kaslarda değişiklikler meydana gelir.

         Soru 2 Aşağıdakilerden hangisi duygusal gelişim ile ilgili temel kavramlardan değildir?

  1. Heyecan
  2. Refleks
  3. Duydu
  4. Gülme
  5. Haz ve elem

         Soru 3 Öfke birincil bir duygu olup bu nedenle tek başına incelenmesi gereken  bir olgu

         olarak  karşımıza  çıkar. Çünkü  sadece  öfke  herhangi  bir  davranış  için  neden  olarak gösterilebilir.

         Yukarıdaki    yargının    doğruluk    derecesini    aşağıdaki   şıklar  göz  önüne  alarak tespit ediniz?

  1. Tamamen doğru
  2. Doğru
  3. Çoğunlukla doğru
  4. Kısmen doğru
  5. Hiçbir zaman doğru değil

         Soru 4 Aşağıdakilerden hangisi ergenlik yıllarında  sık  görülen  duygusal  yaşantılardan değildir?

  1. Küçük düşme korkusu
  2. Duygusal kırgınlık
  3. Aşağılık duygusu
  4. Suçlanma duygusu
  5. Korku

         Soru 5 Ergenin    ideal    benliği   ile   gerçek   benliği   arasındaki   farkın   fazla  olması

         halinde  yaptığı  hatalar  onu  çok  derinden  etkiler.  Yaptığı  hatalardan  dolayı  kendini

         sürekli  yargılar  ve  suçlar  ve  bunun  sonucunda  olumsuz  davranışlar   sergiler    çoğu zaman içine kapanır yada daha fazla hırçın davranışlar sergilemeye başlar.

         Aşağıdaki   şıklardan   hangisinde   yukarıdaki   bilginin   göz    önüne    alındığı    bir

         ebeveyn tutumu gözlenmektedir?

  1. 15 yaşında bir oğlum var iki haftadır benimle konuşmuyordu bende onu dün gece karşıma aldım uzun uzun nasihat ettim herhalde artık buna benzer problemlerle karşıma bir daha çıkmaz.
  2. Kızım geçen hafta 19 yaşına girdi ama bir türlü şu şarkıcı olma sevdasından vaz geçmedi üstelik sesi de hiç güzel değil bende dün çok sinirlendim ona evde şarkı söylemesini yasakladım.
  3. Oğlum amcası gibi fizik bilimci olacağını söylüyor ancak ben onun iyi bir sanatçı olabileceğini ve bu konuda yeteneği olduğunu düşünüyorum. Sanırım oğlum ileride büyük bir hayal kırıklığı yaşayacak. Bu hayal kırıklığı sonrasında kendini suçlamaması için ona gerekli geribildirimleri vermeye çalışıyorum.
  4. Ah benim aptal kızım boyun ne posun ne bir de manken olacağım diyorsun.
  5. Futbol geri zekalıların işi yani tam sana göre en iyisi oğlum sen iyi bir futbolcu ol.

         Cevap 1   a (   )   b   (   )   c (   )   d (   )   e (   )

         Cevap 2   a (   )   b   (   )   c (   )   d (   )   e (   )

         Cevap 3   a (   )   b   (   )   c (   )   d (   )   e (   )

         Cevap 4   a (   )   b   (   )   c (   )   d (   )   e (   )

         Cevap 5   a (   )   b   (   )   c (   )   d (   )   e (   ) 

        

Sitemizdeki Benzer İçerikler

Yorumlar

İsminiz
E-Posta Adresiniz
Yorumunuz
İlgili Terimler :