- Hoşgeldiniz

KAYITLI ÜYE GİRİŞİ

YENİ ÜYELİK

ÖNE ÇIKAN HABERLER

Eleştirel Düşünce

Eleştirel Düşünce sitemize 23 Mart 2021 tarihinde eklenmiş ve 0 kişi tarafından ziyaret edilmiş.

ELEŞTİREL DÜŞÜNCE

Bir çok insan sadece sahip olduğu ön yargılarını yeniden düzenlerken düşündüklerini sanırlar. W. James

Eskiden de kritik düşünebilme önemliydi ancak artık günümüzde kaçınılmazdır.Yaşadığımız bunca kültürel karmaşa ve farlılık bizi  eleştirel düşünebilmeye zorlamaktadır. Günümüzdeki sorunların boyutları (nüfus artışı, ormanların yok oluşu, savaş, deprem…) yalnızca bizi ve ailemizi etkilemekle kalmayıp, gelecek nesillerin yaşamları için de tehdit oluşturuyor. Bizi bekleyen bu zorlu sorunlarla ilgili nasıl çözüm üretebiliriz?

Yaşamla ilgili kararlar verirken ya da önemli sorunları çözmeye çalışırken kısa yoldan ulaşabileceğimiz, hap gibi bir bilgiye sahip değiliz. Her hangi bir konuda araştırma yapmak istediğimizde, önümüzde dağ gibi bir bilgi yığınıyla yüz yüze geliriz. Sorun bilgi kaynağına ulaşmak değildir (örneğin, çocuk yetiştirmekle ilgili bir yığın bilgi vardır elimizde). Bu bilgilerin yorumlanması, değerlendirilmesi, özümsenmesi, sentezlenmesi, mantıklı ve akıllı bir biçimde uygulamaya konulması gerekir. Bunu başarabilmek için, bir öğrenci olarak, anababa olarak, iyi bir vatandaş olarak hepimizin eleştirel düşünce sistemimizi  geliştirmemiz gerekir. Etkili bir yaşam sürdürebilmek için eleştirel düşünebilme yetisine sahip olmamız gerekiyor.

Eleştirel Düşünce Nedir?

Yunanca krtikos sözcüğünden türeyen bir sözcüktür. Sorgulama, anlamlandırma, analiz edebilmektir. Düşünmek ise bilişsel bir etkinlik olup dünya ile algılamalarımızı anlamlandırma sürecidir.

Kritik  düşünebilmece, düşünce, duygu ve davranışlarımızı açıklayabilmemiz, geliştirebilmemiz için onlar üzerinde düşünüp değerlendirmeler yapabilmemizdir.

Kritik düşünme bir süreçtir. Diğer yaptığımız işlere benzer. Onları geliştirebildiğimiz gibi, kritik düşünmeyi de geliştirebliriz.

Kritik Düşünme Süreci

Duygusal Bileşenler:Duygusal temel kritik düşünceyi hem kolaylaştırır hem de sınırlar.

  • Kritik düşünebilen kişi gerçeklik değerlendirmesini kendi çıkarlarının üstünde tutabilir. Kendisi gibi düşünmeyenlerin düşüncelerini de kendisininkiler kadar değerli bulur.
  • Değişmeyi kabul eder. Yaşam boyu uyumlu olmaya açıktır.Eleştirel düşünebilen kişiler mantıklı bir sorgulama sürecine tam olarak inandıkları için derinden bağlı oldukları kendi inanç ve derlerini de çürüten kanıtlar olduğunda da bunları sorgulamaya hazırdırlar.
  • Empati kurarlar. Eleştirel düşünen kişiler, diğer insanların düşünce, duygu ve davranışlarını anlamaya ve değerli bulmaya çalışırlar.
  • Kendilerininkinden farklı görüşlere açıktırlar. Meseleleri bir çok açıdan görebilirler. Kendi kabul etmedikleri durumları keşfetmeye ve anlamaya hazırdırlar.
  • Belirsizlikleri tolere edebilirler. Eğitim süreci genellikle öğrencileri tek doğru yanıt bulabilmeye koşullandırır. Oysa eleştirel düşünebilen kişi için bazı karmaşık konuların tek bir doğru yanıtı bulunmayabilir. Olayları belirli bir olasılık sınırı çersinde bakabilir ve değerlendirebilirler.
  • Kendi kişisel ikilemlerinin farkındadırlar. Kendilerini düzeltebilmek için gerçekçi planlar yapabilirler. Tüm zihinsel güçlerini kendi ikilemlerini keşfetmek için devreye sokarlar.

 Zihinsel Bileşenler: Eleştirel düşüncede düşünce süreci işin içerisindedir.

  • Bağımsız düşünebilirler. Kendi düşüncelerini kendileri yönlendirirler. Edilgen bir biçimde diğerlerinin inançlarını kabul etmezler.
  • Değerlendirme yapabilmek için verileri analiz ederler.
  • Sorun çözebilmek için yoğun bir biçimde düşünce sürecini devreye sokarlar.
  • Sentez yaparlar.Bir çok öğeden oluşan anlamlı örüntüyü birleştirerek bir anlama ulaşırlar.
  • Kendi düşünceleri üzerinde düşünürler.

Davranışsal Bileşenler:Eleştirel düşünce için davranışlar gereklidir.

  • Yeterli veri elde edene kadar yargıya varmayı ertelerler.
  • Özetleyici terimler kullanırlar.
  • Veri toplarlar.
  • Olguları fikirlerden ayırt edebilirler.
  • Kritik diyaloğa hazırdırlar.
  • Etkili dinlerler.
  • Yeni bilgiler ışığında yargılarını değiştirebilirler.
  • Sahip oldukları bilgileri yeni durumlara trasfer edbilirler.

Eleştirel Düşünme için Stratejiler

  1. İşbirliği içerisinde çalışmak
  2. Tartışma / örnek olay tartışması:yaşa uygun öykülerin tartışılması, sonuca vardırılması
  3. Soru hazırlama
  4. Soru üretme, uslamlama, gerekçelendirmeye özendirme
  5. Okuma /yazma alıştırmaları yürütme
  6. diyalog çalışmaları: Kişileri konuşturmak;

onların farklı ve benzer görüşlerini belirlemek belirlemek olabilir. Bu yapılırken, düşüncelerdeki yakınlık, farklı yorumlar, farklı değerler, farklı gereksinimler, yanlış algılamalar, bu yanlış algılamalara dayandırılan durumlar, uslamlama hataları, kanıtların varlığı ya da yokluğu.

Etkileşim için önemli stratejiler

  1. Oturma düzeni, ortamın uygunluğu
  2. Düşünme zamanı tanıma
  3. Tüm ailenin katılımını sağlayan etkinlik yada çözüm planı
  4. Aile içi diyaloğun sürdürülmesi;
  • Tüm üyelerin görüşlerini belirtmesi ve bunların saygıyla dinlenmesi
  • Tekrarlanan görüşlerin bulunup birbirleriyle ilişkilendirilmesi
  • Benzer görüşlerin buldurulması. Kimdi o?
  • Konuşurken göz iletişiminin kurulması, herkezin birbirleriyle iletişime girmesi.
  1. Ortaya atılan görüşlerin analiz edilmesi . Tartışma ortamı yaratma.
  2. Soru sorma ve başka yollarla araştırmacı konuşmaya özendirme.
  3. Açık uçlu sorular sorarak, düşündürme
  4. Uslamlamaya özendirme; neden? Bunu söyleme nedenin ne?
  5. Ahlaki yargılar oluşturmaya yardım etme (sence bu neden diğerinden daha iyi)
  6. Kimi noktaların açıklığa kavuşturulması.(bununla ne demek istediğini açıklar mısın?)
  7. Farklı bakış açılarına sahip olmaya özendirme (farklı bir düşüncesi olan var mı? Ya da bundan farklı bir düşünce ne olabilir?)
  8. Tartışmaya katılmaya özendirme. (Bu görüşe katılanlar kimler? Neden katılıyorsun?
  9. Düşünce tutarlığına özendirme. (Az önce söylediğinle bunu nasıl bağdaştırıyorsun?

Etkili İletişim Stratejilerinin Verimli Kullanılması için Neler Yapılabilir?

  1. Karşımızdaki yerine düşünmek yerine ona düşünmeyi öğretmek.(siz yüksek sesle akıl yürüterek örnek olabiliriniz)
  2. Yargılamak yerine anlamaya çalışmak
  3. Karşı çıkmak onu mat etmek amacıyla dinlemek yerine olaya birde onun gözünden bakmaya çalışmak.
  4. Sabırla soru sorarak gerektiğinde ip ucu vererek onu düşündürmek.
  5. Herkes fikrini söyleyebilmeli ve kimseye baskı yapılmamalı.
  6. Konuşmaya zorlamak yerine davet etmek ve sabırla beklemek. Onu utandırmamak.

Analitik düşünme

Eleştirel düşünme

Yaratıcı düşünme

Etkin dinleme

Geribildirim verme

Duygudaşlık

Kolaylaştırıcılık

Çatışma çözme

Güdülendirme

Tartışmalı konuları ele alma; bu becerileri geliştirmeli ve kullanmalıyız.Bu etkileşimsel yöntemleri kullanırken;

Kolaylaştırıcı

Tartışmacı

Görüşmeci

Gözlemci

Dinleyici

Açık uçlu sorularla yönlendirici

Geri bildirim verici

Toparlayıp özetleyici

Tartışmalı konular bulup, gündeme getirici

Duruma göre bu roller arasında gezinme

İstekli ve niyetli olma

Donanımlı ve esnek olma

8.Tartışmanın nedeni; herkesin görüş geliştirebilmesi, görüşlerini açıklayabilmesi, birbirinden öğrenebilmesi, doğru ve yanlış bulmak yerine tartışma sürecini yürütmek,…,

Sitemizdeki Benzer İçerikler

Yorumlar

İsminiz
E-Posta Adresiniz
Yorumunuz
İlgili Terimler :