- Hoşgeldiniz

KAYITLI ÜYE GİRİŞİ

YENİ ÜYELİK

ÖNE ÇIKAN HABERLER

0-6 Yaş Döneminde Anne – Baba Eğitiminin Önemi

0-6 Yaş Döneminde Anne – Baba Eğitiminin Önemi sitemize 24 Nisan 2021 tarihinde eklenmiş ve 0 kişi tarafından ziyaret edilmiş.

ÖĞRETMEN ADAYLARINA UYGULANAN ATILGANLIK EĞİTİMİ VE SONUÇLARI
Doç. Dr. Binnur YEŞİLYAPRAK
Dr. İbrahim KISAÇ
ÖZET
Bu araştırmanın amacı, öğretmen adaylarına uygulanan 10 haftalık bir atılganlık eğitiminin öğrencilerin atılganlık düzeyleri, benlik tasarımları ve empatik eğilim düzeyleri üzerinde anlamlı bir etki oluşturup oluşturmadığını incelemektir.
Araştırma, Gazi Üniversitesi Mesleki Eğitim Fakültesi öğrencilerinden oluşan 22 kişilik karma bir örneklem üzerinde gerçekleştirilmiştir. Araştırma “ön test ve son test kontrol gruplu deneysel model” uygulanmıştır. On haftalık uygulamada ev ödevleri, rol oynama ve yeniden bilişsel yapılandırma tekniklerine dayalı bir program yürütülmüştür. Verilerin çözümlenmesinde Deney ve Kontrol grubu puanları arasındaki farkın test edilmesi için Mann-Whitney U Testi uygulanmıştır.
Bulgular, Deney grubunun Kontrol grubuna göre atılganlık düzeyi ve benlik tasarımı yönünden ön-test ve son-test puanları arasında anlamlı ölçüde farklı olduğunu ortaya koymuştur. Empatik eğilim puanları arasında ise, iki grup arasında anlamlı bir fark bulunmamıştır.
Anahtar Kelimeler: Atılganlık eğitimi, atılganlık, benlik tasarımı, empati düzeyi.

İnsanlar için varlığı ve önemi çok eskilere dayanmasına karşın iletişimin özel ilgi alanı haline gelmesi içinde yaşadığımız yüzyılın yeniliğidir. İletişim olgusunun insan yaşamını ilgilendiren önemli bir konu olduğunu dikkate alarak bu olguyu farklı alanlar içinde-azalan ve artan önemine-göre değerlendirmek gerekir. Öyle ki, iletişim becerileri, kişiler arası ilişkilerin yoğun olduğu meslek alanlarında başarı için en önemli ögelerden biridir. Öğretmenlik bu alanların başında gelir. Öğretmenin, gerek bilgi ve beceri kazandırmak, gerekse olumlu tutumlar geliştirmek ve öğrencinin kendini gerçekleştirmesine yardımcı olmak için insan ilişkilerinde gerekli olan sosyal becerilere sahip olması gerekir.
Bir iletişim biçimi olarak kabul edilen atılganlık; “başkalarının haklarını küçük görmeden ve zedelemeden kişinin kendi haklarını koruması, düşünce, duygu ve inanışlarını doğrudan, dürüst ve uygun yollarla ifade etmesi” olarak tanımlanmaktadır (Jakubowski ve Lange, 1978; Voltan, 1978b; Çulha ve Dereli, 1987). Bu ilişki biçimi olumsuz iki uç olan “saldırganlık” ve çekingenlik”e karşılık, olumlu bir davranış tarzı olarak kabul edilir.
Atılganlığı, özellikle kişilerarası ilişkinin niteliğinin iyileştirilmesinde önemli bir uyum ögesi olarak değerlendirmek, sosyal beceri bağlamında önem kazanmıştır. Sosyo-kültürel ve psikolojik doğası ile çok yönlü araştırmalara konu olan atılganlık (girişgenlik) kavramı, bir çok boyutta incelenmiş ve elde edilen sonuçlar çerçevesinde atılganlığı geliştirebilecek ön koşulların oluşturulması ile bu davranışın öğretilebileceği eğitim programları giderek daha popüler olmaya başlamıştır.
Literatürde yer alan çalışmaların çoğu, atılgan davranış örüntüsünün uygun bir eğitim ile geliştirilebileceğini kabul eder. Bu görüş, ülkemizde bu konuda çalışan bir çok uzmanın ortaya koyduğu kuramsal ve ampirik bulgularla desteklenmektedir (Voltan, 1980b; Sorias, 1986; Çulha ve Dereli, 1987; İnceoğlu ve Aytar, 1987; Tegin, 1990).
Bu çalışmanın amacı, öğretmen yetiştiren bir fakültede öğrencilerin sosyal becerilerini geliştirmeye yönelik olarak uygulanan atılganlık eğitiminin etkisini incelemektir. Yarının öğretmenleri olacak adayların daha girişken, sağlıklı ilişkiler kurabilen, kendilerini kabul eden, özgüveni ve özsaygı düzeyleri yüksek bireyler olarak yetişmeleri kuşkusuz mesleki başarı açısından olduğu kadar, bireysel doyum açısından da önemlidir.
Problem
Bu araştırmanın amacı, öğretmen adaylarına uygulanan 10 haftalık bir atılganlık eğitiminin öğrencilerin atılganlık düzeyleri, benlik tasarımları ve empatik eğilim düzeyleri üzerinde anlamlı bir etki oluşturup oluşturmadığını incelemektir.
Bu probleme bağlı olarak araştırmada aşağıdaki denenceler test edilmiştir:
1. 10 haftalık atılganlık eğitimi sonunda, deney gurubu ile kontrol grubunun ön test ve son test atılganlık puanları arasında deney grubu lehine anlamlı bir farklılık vardır.
2. Verilen atılganlık eğitimi sonunda, deney grubu ile kontrol grubunun ön test ve son test benlik tasarımı puanları arasında deney grubu lehine anlamlı bir farklılık vardır.
3. Uygulanan atılganlık eğitimi sonunda, deney grubu ile kontrol grubunun ön test ve son test empatik eğilim puanları arasında deney grubu lehine anlamlı bir farklılık vardır.
YÖNTEM
Araştırma, Gazi Üniversitesi Mesleki Eğitim Fakültesi öğrencilerinden oluşan 22 kişilik karma bir örneklem üzerinde gerçekleştirilmiştir. Araştırma 1995-1996 öğretim yılı Bahar döneminde yürütülmüş ve “ön test ve son test kontrol gruplu deneysel model” uygulanmıştır.
Aşağıda işlem yolu hakkında kısa bilgi sunulmaktadır:
1. Öğrencilere, daha girişken olmalarını sağlamaya yönelik sosyal beceri eğitiminin verileceği bir dizi grup çalışması yapılacağı duyurulmuş ve başvuranlarla ön görüşme yapılarak ilgili ölçekler uygulanmıştır.
2. Daha sonra, uygulamanın gün ve saati belirlenerek, programı uyan ve gruba katılabilecek olanlardan deney grubu oluşturulmuştur. Program uymadığı için katılmayacak olanlara daha sonra bir uygulama düzenlenebileceği duyurularak bu kişiler kontrol grubu olarak saptanmıştır.
3. Deney grubu ile 10 haftalık, haftada 90 dakika olmak üzere grup çalışması yürütülmüştür. Her oturum için belli hedefler oluşturularak, planlanan eğitim için benzer uygulamalardan faydalanma yoluyla (Voltan, 1980; Çulha ve Dereli, 1987; Morganett, 1990) bir program geliştirilmiştir. Bu eğitim oldukça yapılandırılmış olarak planlanmış; uygulamalarda modelden öğrenme, yeniden bilişsel yapılandırma, rol yapma ve ev ödevleri gibi teknikler uygulanmıştır.
4. Atılganlık eğitiminin sonunda deney ve kontrol grubuna incelenen bağımlı değişkenler ile ilgili ölçekler yeniden uygulanmıştır.
Araştırmada ön test ve son test ölçümleri için üç ayrı ölçek kullanılmıştır. Bunlar: Rathus Atılganlık Envanteri (Voltan, 1980a), Benlik Tasarımı Envanteri (Baymur, 1968) ve Empatik Eğilim Ölçeği (Dökmen, 1988)’dir. Her üç ölçek de daha önce geçerlik ve güvenirlik çalışması yapılarak, benzer araştırmalarda kullanılmıştır.
Elde edilen verilerin çözümlenmesi için Mann-Whitney U testi kullanılmış, deney ve kontrol gruplarının ön test ve son test puanlarında anlamlı bir fark olup olmadığı incelenmiştir. İstatistiksel işlemler bilgisayarda SPSS programı kullanılarak yapılmıştır.
BULGULAR

TARTIŞMA VE SONUÇ
Bulgulara göre, on haftalık atılganlık eğitimi sonunda deney grubundaki öğrencilerin atılganlık puanları kontrol grubuna göre anlamlı düzeyde bir artış göstermiştir. Beklenen doğrultudaki bu sonuç ilgili denenceyi desteklemiş ve bu konudaki kuramsal ve ampirik bulgularla bütünleşmiştir. Ülkemizde gençler üzerinde yapılan diğer deneysel çalışmaların sonuçlarıyla (Voltan, 1980b; Çulha ve Dereli, 1987) tutarlılık göstererek, atılganlık eğitiminin yararını bir kez daha ortaya koymuştur.
Uygulanan eğitim programı, aynı zamanda gençlerin Benlik Tasarımı puanları üzerinde de anlamlı bir artış sağlamış ve araştırmanın ikinci denencesi de desteklenmiştir. Bu denence kurulurken, gençlere verilen sosyal beceri eğitiminin onların atılganlık düzeyini arttırması sonucu, kendilerini eskiye göre daha atılgan olarak görmelerine bağlı olarak özgüvenlerinin artması ve dolayısıyla benlik algılarında olumlu bir değişme olacağı beklentisine dayanılmıştır. Nitekim sonuçlar bu beklentiyi destekleyici yönde bulunmuş ve verilen eğitimin gençlerin benlik tasarımlarında olumlu bir değişim yaratmıştır. Bu sonuç, benlik saygısı ile kişilerarası ilişkiler, iletişim gibi sosyal beceriler arasında ilişki olduğunu savunan kuramsal ve ampirik bulgularla tutarlıdır (Güngör, 1989; Can, 1990).
Araştırmanın üçüncü denencesi olan deney grubunun empatik eğilim düzeyinin artacağı beklentisi araştırma bulguları ile desteklenmemiştir. Bu denence kurulurken, grup ortamında öğrencilerin birbirlerini anlama, rol yapma, kendini başkalarının yerine koyma gibi yaşantıların onlarda empatik eğilim düzeyini de arttırabileceği düşünülmüştür. Ancak oluşturulan grup, atılganlık eğitimine yönelik olarak oluşturulduğu için üyelerin hepsinin benzer davranışsal özellikler taşıması, diğer bir deyişle hepsinin “çekingen” olmasının birbirlerini anlamaları için bir çaba göstermelerine, empati kurmalarına gerek bırakmadığı düşünülebilir. Bunun yanısıra, uygulanan programın özellikle atılgan davranışlar kazandırmaya yönelik olarak yapılandırılmış olması nedeniyle empatik beceriler geliştirmeye yönelik alıştırmalara fazla yer verilmemiş olması bu açıdan bir etki yaratmış olabilir.
Bu sonucu yorumlarken ayrıca Rogers’ın empati konusundaki görüşü de dikkate alınmalıdır. Rogers’a (1982) göre, empatik olabilmek bir tür sosyal duyarlığa sahip olabilmektir. Sosyal duyarlık ise bir kişilik özelliğidir, her insan bu özelliğe sahip değildir. Bu özelliğe sahip olan kişiler anacak bunu eğitimle daha da geliştirebilirler. Nitekim empati eğitimi vermeye yönelik uygulamaların bu sonucu gösterdiği kanıtlanmıştır (Dökmen, 1988, 1994).
Sonuç olarak, öğretmen adaylarına uygulanan atılganlık eğitimi, onların atılganlık düzeylerini ve benlik tasarımlarını olumlu yönde etkilerken, empatik eğilim düzeyleri üzerinde bir fark yaratmamıştır.
Elde edilen bulgular, üniversite öğrencileri üzerinde bu tip eğitim programları uygulanmasının yararlarını bir kez daha vurgulaması açısından olduğu kadar, atılganlık eğitiminin, atılgan davranışları geliştirmesi yanısıra, öğrencilerin benlik tasarımlarında olumlu etki yaratması açısından önemli ve uygulamalar için teşvik edici olarak değerlendirilebilir.
KAYNAKLAR
Can, G.1990. Lise Öğrencilerinin Benlik Tasımlarını Etkileyen Etkenler. Anadolu Ü. Basımevi, Eskişehir.
Çulha, M ve A.A. Dereli. 1987.“Atılganlık Eğitimi Programı.” Psikoloji Dergisi, 6,21: 124-127.
Dökmen, Ü. 1988. “Empatinin Bir Modele Dayandırılarak Ölçülmesi ve Psikodrama ile Geliştirilmesi.” A.Ü. Eğitim Bilimleri Fakültesi Dergisi, 6,21, sayı 1-2, 155-190.
Dökmen, Ü. 1994 . İletişim Çatışmaları ve Empati. İstanbul, Sistem Yayıncılık.
Güngör, A. 1989. “Lise Öğrencilerinin Özsaygı Düzeylerini Etkileyen Etmenler” (Yayımlanmamış Doktora Tezi) H.Ü. Ankara.
İnceoğlu, D. ve G. Aytar . 1987. “Bir Grup Ergende Atılgan Davranış Düzeyi Araştırması”, Psikoloji Dergisi, 6,21: 23-24.
Jakubowski, P. ve A.J. Lange. 1978. Responsible Assertive Behavior. USA Research Press.
Morganett, R.S. 1990 Skills for Living (Group Counseling Activities for Young Adolescents), USA, Research Press 3185.
Rogers, C. 1982. A Social Psychology of Schooling, London: Routhledge Regan Paul.
Sorias, O. 1986. “Sosyal Beceriler ve Değerlendirme Yöntemleri”, Psikoloji Dergisi, 5,20: 25-29.
Tegin, B. 1990.“Üniversite öğrencilerinin Atılganlık Davranış ve Eğilimlerinin Cinsiyet ve Fakülte Değişkenleri Açısından İncelenmesi.” Psikoloji Dergisi, 7,25: 21-32.
Voltan, N. 1980a. “Rathus Atılganlık Envanteri Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması”, Psikoloji Dergisi, 10: 23-25.
Voltan, N. 1980b. “Grupla Atılganlık Eğitiminin Bireyin Atılganlık Düzeyine Etkisi”, H.Ü. Sosyal Bilimler Dergisi, 3:62-66.

Sitemizdeki Benzer İçerikler

Yorumlar

İlgili Terimler :