- Hoşgeldiniz

KAYITLI ÜYE GİRİŞİ

YENİ ÜYELİK

ÖNE ÇIKAN HABERLER

Türkiye’de Kullanılan Psikolojik Testler

Türkiye’de Kullanılan Psikolojik Testler sitemize 20 Mart 2021 tarihinde eklenmiş ve 0 kişi tarafından ziyaret edilmiş.

İÇİNDEKİLER

TÜRKIYE’DE KULLANILAN PSIKOLOJIK TESTLER

Psikolojik testler, davranış örneklemlerini ölçme ve değerlendirme yolu ile gelecekteki davranışları tahmin etme amacını taşır. Psikolojik testler genelde insan davranışlarını konu edinmiş pek çok sosyal bilim dalında, özellikle psikoloji, eğitim, sosyoloji ve psikiyatride kullanılır. Genel anlamı ile psikolojik testler bireylerin yetenekleri, becerileri, performansları, güdüleri, tutumları, savunmaları hakkında bilgi verecek soruların sorulmasına ortam ve olanak sağlayan sistemli bir yaklaşımdır1.

Davranışların ölçülmesi ve değerlendirilmesi önemlidir ve iki başlık altında toplanabilir;

  1. Kuramsal nedenler
  2. Pratik nedenler

KURAMSAL NEDENLER

Kuramsal nedenler açısından psikolojik testler kişilerarası farklılıkların belirlenmesini sağlar ve bireylerarası farklılıklar kişiye has niteliklerdir. Bu nitelikler bireylerin davranışlarını belirlemede ve yorumlamada önemlidir. Testlerden elde edilen puanlar kullanılarak zeka, kavrama yeteneği, kaygı,saldırganlık vb. pek çok farklı boyutta bireyler birbiri ile karşılaştırılarak farklılıkları saptanır.

PRATIK NEDENLER

Testler, pratik açıdan bireylerin yakın ve uzak gelecekteki yaşamlarını belirleyecek seçimlerinde, bir mesleğe yönelmede, bir işe yerleştirmede, eğitim veya tedavi yöntemlerinin saptanmasında bireylerin kendileri hakkında verilecek bu tarz kararların alınmasında yardımcı olacaktır.

İşletmelerde psikolojik testlerin kullanılma amacı, işi yapacak kimsenin yetenek ve nitelikleri ile işin gerektirdiği yetenek ve nitelikler arasında uyum sağlamaktır. Personel seçme ve yerleştirme sürecinde testlerin kullanılması, işin gerektirdiği yeteneklerin standart olarak alınıp, işe başvuran adaylar arasında bu standardın gerektirdiği koşullara en uygun olanı seçme amacı taşır.

PSIKOLOJIK TESTLERIN SINIFLANDIRILMASI

Psikolojik testler çeşitli şekillerde sınıflandırılabilir ve bu sınıflandırmanın amacı testlerin tanıtımını ve uygulama kolaylığını sağlamaktır. Sınıflandırmada pek çok ölçüt kullanılabilir ve bu ölçütler şu şekilde sıralanabilir;

  1. Testin temel felsefesi
  2. Ölçülen davranışın niteliği
  3. Testin içeriği
  4. Sorulara verilen yanıt türü
  5. Testin uygulama şekli
  6. Veri toplama tekniği

Ölçmenin temel felsefesi testin nasıl bir yaklaşımla geliştirildiği, uygulandığı ve değerlendirildiğini belirler. Yaklaşım nesnel (psikometrik) ya da öznel (projektif) olabilir.
Sınıflandırmanın ikinci ölçütü ise davranışların niteliğidir. Zeka, yetenek, başarı gibi güç testleri, davranışları bir yarışma bağlamında değerlendirerek bireyin ulaşacağı en üst düzeyi saptamayı amaçlar.

Tipik davranış testleri ise, kişilik, ilgi, tutum vb. envanterleridir ve bireyin doğal olan davranışlarını belirlemeye yöneliktir

Üçüncü ölçüt testin içeriğidir. İçerik testin hangi davranışı ölçmeyi amaçladığını belirler ve en yaygın olarak kullanılan sınıflandırma ölçütüdür. Ve bu ölçüte göre testler 3 genel başlık altında toplanır;

  1. Genel zeka testleri
  2. Yetenek-beceri testleri
  3. Kişilik testleri

Dördüncü ölçüt sorulara verilen yanıt türüdür, yani yanıtların sözel mi edimsel mi (performans) olduğudur. Pek çok test sözel olmasına rağmen sözel olmayan yani algısal-devinimsel (motor) vs. performans türü testler de mevcuttur.

Sonuncu ölçüt ise veri toplama tekniğidir. Burada testin uygulama şekli, bireysel olarak mı, grup olarak mı verildiği, soru-yanıtların kağıt kalem kullanılarak mı, okuyup yazarak mı yoksa başka yollarlarla mı elde edildiği söz konusudur.

PSIKOLOJIK TESTLERIN NITELIKLERI

Anlamlı ve hatasız sonuçlar verecek bir testin seçiminde öncellikle aranacak nitelikler testin standardiazsyonunun yapılmış olması, normların saptanmış, güvenilir ve geçerli olması gerekmektedir.

Standardizasyon

Standardizasyon testin uygulama ve puanlama işlemlerinin değişmezliğini gösterir. Burada testin uygulanma ve ortam koşullarının, puanlama ölçütlerinin ve standartlarının benzerliği söz konusudur. Yani testten aynı bireylerin değişik zamanda aldığı puanlar ya da değişik bireylerin belirli zamanlarda aldıkları puanların büyük çapta birbirlerini tutması demektir.

Güvenirlik

Test güvenirliği yanıtların tutarlı olmasıdır. Bir başka deyişle bireylerin aynı testi kullanarak, aynı ya da değişik zamanlarda o testin sorularına verdiği yanıtların değişmezliğidir. Testin güvenirlik düzeyinin yükseltilmesi için test soruları açıkça ifade edilmeli, uygulaması ve puanlaması standart koşullarda olmalı ve testin soruları çoğaltılmalıdır.

Geçerlik

Geçerlilik ise bir testin ölçmek istediğini ölçmesidir. Herhangi bir test verilen başlık o testin amaçladığı davranışın ifadesi olmasına rağmen o testin neyi ölçtüğünün bilimsel bir göstergesi olmaz. Geçerlilik katsayısı o testin ölçmek istediği davranışı ne denli isabetli ölçtüğünü gösterir.

DÜNYADA VE TÜRKIYE’DE PSIKOLOJIK TESTLERIN GELIŞIMI

Bilimsel ölçme 19.yüzyılın ortalarından sonra psikologların bireysel çalışmaları şeklinde başlamıştır. James McKeen Cattell 1890’da ilk defa “zeka testi” kavramını kullanmıştır.Alfred Binet ile Teodor Simon 1904 yılında normal eğitimin yapıldığı sınıflarda sürekli başarısız olan çocukların tanısı için geliştirdikleri değerlendirme sistemi ile psikolojik zeka ölçme tekniği ortaya çıkmıştır.

Binet testi zamanla gerekli düzeltmelerle dünyadaki tüm zeka testlerinin klasik bir modelini oluşturmuştur.1931-1954 yıllarında ise ölçme psikometri adı altında teknolojik bir boyut kazanmıştır. Grup zeka testleri I.Dünya Savaşı sonrası ordudaki psikologların çabası sonucunda A.B.D’de geliştirilmiştir. Yetenek ve beceri testleri ise, zeka testlerinin sınırlı kaldığı okul, meslek ve iş başarısı gibi alanlarda daha yararlı ve kullanışlı olması için geliştirilmiştir.Kişilik testleri ise zeka testlerine parelel olarak gelişmiştir ve öncüsü Kraepelin”dir.

Başarı testleri nesnel, standart testlerdir ve 20. yüzyılın başlarında Thorndike’ın psikoloji laboratuarında geliştirdiği ölçme ilkelerinden yararlanarak “Stanford Başarı Testleri” adı altında yayınlanmıştır. Türkiye’de sistemli ölçme-değerlendirme çalışmaları Binet-Simon Zeka Testinin 1915’de Türkçeye çevrilmesiyle (Tan, 1972) başlamıştır.

Türkiye’de Kullanılan Psikolojik Testlerin Sınıflandırılması

GENEL ZEKA TESTLERI

Bireysel Zeka Testleri

Stannford-Binet Zeka Testi
Wechsler Yetişkinler Zeka Ölçeği (WAIS)
K.I.T Zeka Testi
Merrill-Palmer Ölçeği

Grup Zeka Testleri

Cattell Zeka Testi
Otis Beta Zihin Yeteneği Testi
Analitik Zeka Testi (From A)

ÖZEL YETENEK VE BECERI TESTLERI

Özel Yetenek Testleri

Torrance Yaratıcı Düşünme Testi
Macquarrie Mekanik Kabiliyet Testi

Eğitim Testleri

Çalışma Alışkanlıkları Envanteri 
Metropolitan Olgunluk Testi

Mesleki Testler

Bourdon Dikkat Testi
İstikrar Tecrübesi Testi
Reaksiyon Zamanı Testi

Psikomotor ve Klinik testler

Kohs küpleri
Lincoln-Oseretzky Skalası
Wechsler Hafıza Ölçeği

KIŞILIK TESTLERI

Kişilik Test ve Envanterleri

California Kişilik Envanteri 
Cattell 16PF Şahsiyet Envanteri 
Minnesota Çok Yönlü Kişilik Envanteri 
Thomas Testi
Saville & Holdswoth OPO İş Kişilikleri Testi
Myers-Briggs Testi

Projektif Testler

Roschach Testi
Rotter Cümle Tamamlama Testi
Tematik Algı Testi (T.A.T)

İlgi ve Tutum envanteri

Kuder İlgi Alanları Tercihi Envanteri 
Mesleki Doyum Envanteri 
Thurstone Alaka Testi

Seçim yöntelerine göre değerendirme standartları şu şekilde gerçekleşmektedir2:

Seçim Yöntemleri Değerlendirme Standartları
  Geçerlilik Doğruluk Uygulanabilirlik Maliyet
Zeka Testleri Orta Orta Yüksek Düşük
Mekanik Yetenek Testleri Orta Yüksek Orta Düşük
Psiko-Motor Yetenek Testleri Orta Yüksek Düşük Düşük
Kişilik Testleri Orta Yüksek Orta Orta
Fiziksel Yetenek Testleri Yüksek Orta Düşük Düşük
Mülakat Orta Orta Yüksek Orta
Değerlendirme Merkezleri Yüksek Yüksek Orta Yüksek
Örnek İş Testleri Yüksek Yüksek Düşük Yüksek
Durum Eksersizleri Orta Bilinmiyor Düşük Orta
Biyografik Bilgi Formları Yüksek Orta Yüksek Düşük
Dikkat Değerlendirmesi Orta Orta Düşük Düşük
Tavsiye Mektubu Düşük Bilinmiyor Yüksek Düşük
 

PSIKOMOTOR YETENEK TESTLERI

Psikomotor yetenek, zihin ve kas işbirliğini gerektiren her türlü beceriyi kapsamaktadır. Verilen görevin niteliğine göre bazı işlerde kasların, diğer bazı işlerde ise zihnin işlevselliği daha önemli olabilir. Basit işler daha fazla kas, daha az zihinsel faaliyet gerektirirken karmaşık nitelikli görevlerde bunu tersi geçerlidir3.

Psikomotor yetenek testlerinin en önemli özelliği görsel bir uyarıcıyı içermesi ve uyarıcıya gösterilen tepkiyi aynı anda ölçebilmesidir. Psikomotor yetenek testler başlıca dört grup altında incelenebilir4.

  1. Basit tepki testleri
  2. Basit kontrol testleri
  3. Koordinasyon testleri
  4. Yargılama testleridir

Basit Tepki(Hız) Testleri

Bu testler kol hareketlerinin hızını, bilek ve parmak hareketlerinin tepki zamanını ölçer. Söz  konusu bu yeteneklerin ölçümünde bireye karşısında gördüğü bir ışığa veya duyduğu bir sese mümkün olduğunca hızlı bir biçimde tepkide bulunması söylenir. Birey tepki düğmesine bastığında arada geçen zaman, ne kadar bir sürede karşılık verdiğini gösterir. Genelde uyarıcı işaretler düzensiz aralıklarla gönderilir. Bu yetenekten otomobil kullanma ve benzeri işlerde yararlanılır. Hızlı tepki gösterme, doğru tepki gösterme yeteneğinden farklıdır. Doğru tepki göstermede ayrımsal tepki zamanı önemlidir. Tepki hızı çok iyi öğrenilmiş rutin görevlerde önemlidir. Basit tepki testlerinin başlıcaları aşağıdaki gibidir.

    • Elektronik Kronoskop (ses ve ışık tepkilerinin hızını ölçer)
    • Fonik Kronoskop (konuşmalara gösterilen tepkilerin hızını ölçer)

Basit kontrol (Hakim olma) Testleri

Bireyin el-kol hareketleri ile kımıldamazlık, titrememe, çok küçük noktalara hassas bir şekilde isabet ettirme ve nişan alma yeteneklerini ölçer.

Kol kımıldamazlığı(titrememesi) testinde birey küçük bir metal çubuğu kıvrımlı dar bir yolda her iki tarafa değmeyecek şekilde hareket ettirmek zorundadır. Metal çubuk her iki taraftan birine değdiğinde elektronik bağlantılı araç hata yazacaktır. Araştırmalar ateşli silahlar nişancılığıyla kımıldamazlık yeteneği arasında yüksek korelasyon olduğunu ortaya koymuştur. Ayrıca bu yetenekten radyo parçaları montajı, daktilo yazımı, telefon operatörlüğü, paketleme ve motor sökme işlerinde yararlanılır(21). Bu yeteneği ölçen başlıca testler şunlardır:

    • Lahey Puantaj Testi
    • El-Kol Kımıldamazlığı Testi
    • Rotary Pursuit Testi
    • Pursuit Confusion Testi
    • Sinüzoit Testi
    • Omega Testi

Koordinasyon Testleri

Bunlar bir dizi beceri testleridir. Parmakların, ellerin, kolların birlikte olarak el-kol ve ayakların eş-anlı kullanılma becerisini ölçerler.

Parmak Becerisi Testi: Bu testte bireyden küçük çivileri özel olarak hazırlanmış deliklere sokması istenir. Bu işlem genellikle 10 dakikada tamamlanmalıdır. Başka örneklerde belirli somunları çeşitli büyüklüklerdeki cıvatalara takma da söz konusu olabilir. Bu testler:

    • Crawford Beceri testi
    • O’Connor Parmak Becerisi Testi
    • Tweezer Beceri Testi
    • Stroberg Beceri Testi

El Becerisi Testi: El becerisi bir ölçüde parmak becerisine de bağlıdır. Ancak bu testte parmaklardan ayrı olarak bileğini ve avuç içini kullanma mahareti de bulunmaktadır. Testte belli büyüklükteki blok parçaların makineden sökülmesi, dağıtılması ve tekrar yerine takılması becerisi ölçülür.

Kol Becerisi Testi: Testle kol hareketleri ve kolun kullanılma yeteneği ölçülür. Test genellikle büyük parçaların kaldırılması, taşınması ve kol hareketleriyle bir başka yere yerleştirilmesi şeklindedir.

    • Bennet El Aletlerini Kullanma Becerisi Testi
    • Lahey Yorgunluk Testi, başlıca test araçlarıdır.

İki El Koordinasyon Testi: Bu test yavaş fakat daha karmaşık hareketlerin yapılmasını gerektirir. Bir el sağ-sol hareketleri kontrol ederken, diğer el ileri-geri hareketleri kontrol eder. Her iki el hedefe ulaşmak için kimi zaman eş anlı kimi zamanda değişik hızlarda çalışmak zorundadır.

    • Bonnardel Double Labirent testi
    • Bonnardel Omega Testi
    • Tourneur Testi
    • Sinüzoit Testi   başlıca ölçüm araçlarıdır.

El-Kol ve Ayak Koordinasyon Testleri: Çoklu tepki testleri olarak da isimlendirilen bu araçlar, karmaşık tepkileri ölçerler. Genellikle motorlu araç sürücüleri için kullanılır. Bu  testte bireye seri olarak çeşitli uyarıcılar gönderilir. Bu uyarımların niteliğine göre el-kol veya ayağıyla tepkide bulunması istenir. Puanlar bazen tepki zamanına göre, bazen de hata sayısına göre belirlenir.

    • Bonnardel Kompleks Tepki Testi
    • Çok Yönlü Tepki Testi (Polireaksiyograf)  başlıca ölçüm araçlarıdır.

Yargılama Testleri

Bu testlerde farklı uyarıcıları birbirlerinden ayrı özellikleriyle algılama ve her birine ayrı tepki gösterme önemlidir. Yargılama yeteneğini ölçen araçlar ”tepki yönelimi testleri” ve “hız uyumu” testleridir.

Tepki Yönelimi Testi: Bu testler çoklu tepki testleriyle benzerlik gösterirler. Bireyin bir dizi uyarıcıdan sadece önceden belirlenmiş olanlara tepki göstermesi gerekir. Testte seçici algılama ve tepki hızı önemlidir.

Hız Uyumu Testleri: Bireyin değişik hızlarda gelen uyarıcılara tepki gösterme yeteneğini ölçer. Uyarımlar yavaş, normal ve çok süratli olmak üzere üç hız faktörü içinde gönderilir. Bireyin bu uyarımlara doğru bir biçimde tepki  gösterip göstermediği ölçülür. Başlıca ölçüm araçları aşağıdaki gibidir:

    • Çoklu Tepki Testi
    • Seçimli Tepki Kronoskobu (ses-renk ve şekillere gösterilen tepkileri içerir. )

Yukarıdaki açıklamalardan görülebileceği gibi, psikomotor yetenek testleri içine zihinsel faktörlerin de karıştığı bedensel yetenek ve becerileri ölçmek  amacıyla geliştirilmiştir. Bunlar genelde aletli testlerdir. Ancak karmaşık beceri ve koordinasyon özelliği gerektirmeyen işler için psikomotor yeteneği ölçmeye yönelik kağıt-kalem testleri de geliştirilmiş bulunmaktadır. Bu testlerin hem kullanımı kolay hem de daha az maliyetlidir. Basit motor yeteneği gerektiren görevler için bu testlerden de yaralanılabilir. Görevler basit, rutin, konveyör çalışması şeklinde ve tekrarlamalı bir özelliğe sahip olduğu ölçüde algısal ve zihinsel faktörler azalacağı için sadece motor yeteneği gerektirecektir. Bu nedenle söz konusu motor yetenekler kompleks araçlar olmadan da değerlendirilebilir.

Psikomotor yetenek sınıflaması içine giren kas gücü, daktilo yazma sürati, el-kol dayanıklılığı ve vücudun eğilme-bükülme yeteneği gibi faktörler için de çeşitli testler geliştirilmiş olmasına karşılık, bu testlerin standart normları bulunmadığından geçerlilik ve güvenilirlikleri düşüktür.

PSIKOMOTOR BECERILER VE ÖĞRETIMI

Duyu organları,zihin ve kasların birlikte çalışması sonucu ortaya çıkan davranışlar, psikomotor olarak adlandırılır.Bireyin ve toplumun yaşamını sürdürmesinde psikomotor be-ceriler çok önemlidir.Fen bilimleri,resim,müzik,tıp,mühendislik bilimlerinde ve diğer pek çok alanda psikomotor beceriler hemen hemen bilişsel yeterlikler kadar, hatta bazen daha da önemlidir.Psikomotor becerilerin kazanılması süreklilik gerektirir.

Psikomotor beceriler,günlük hayatta önemli yer tutar.Bu davranışların bir kısmını, gün içerisinde çevremizdeki kişileri model alarak kendiliğimizden ya da çevremizdeki kişilerin rehberliğinde öğreniriz.Yürüme,konuşma,yemek yeme, futbol vb. bu biçimde öğrenilebilir. Psikomotor davranışlar okulda da planlı eğitim faaliyetleri sonunda öğrenilir.Özellikle sanat ve meslek okullarında önemli yer tutar.

Psikomotor davranışların geliştirilmesi tüm yaşam boyu sürer.Bu nedenle, yüksek öğre-time devam eden öğrenciler,devam etmeyen akranlarına göre daha çok yeni beceri kazanma ve daha önce kazandıkları becerileri geliştirme olanaklarına sahiptirler.

Psikomotor beceriler ,bir işin yapılması sırasında kullanılan,bilinçli zihinsel etkinliğin yönlendirdiği koordineli kas etkinlikleridir.Örneğin; el yazısı yazma,daktilo yazma,piyano yaz-ma birer psikomotor beceridir.Motor yetenek,vücudun bir ya da birden fazla organının katıldığı kas hareketi ya da işlemidir.

Psikomotor öğrenme çocuğun doğumundan sonra psikomotor yeteneklerin gelişmesine bağlı kalarak ve yaşı ilerledikçe hızlanarak devam eder.Çocuk doğduğu anda hareket edebilecek ve bazı psikomotor davranışları yapabilecek durumdadır.Hatta ana rahmindeyken bile bazı hareketler yaptığı dış etkilere karşı bazı yalın tepkiler gösterdiği bilinmektedir.Buna bakarak eğitimciler eğitim-öğretimin doğumdan önce başladığını söylerler.Doğumdan sonra psikomotor yetenekler hızla gelişir.Psikomotor öğrenme bu yeteneklerin gelişmesine bağlı-dır. Bu psikomotor yetenekler şunlardır;

KUVVET

Bütün psikomotor davranışların öğrenilmesi bir kuvvet gerektirir.Koşma,at-lama,tırmanma,yürüme hatta bir parmağın kıpırdatılması bile kuvvet ister.Bütün vücudun genel bir kuvvetinin olması gerektiği gibi gövdenin kol ve bacakların elin ve parmakların öğrenilecek psikomotor davranışları yapabilecek kuvvete sahip olması gerekir.

HAREKETE HAZIR OLMA

Vücudun etkilere karşı tepki göstermeye hazır olması gereklidir. Etki ile bu etkiye yapılan tepkinin arasında geçen zaman reaksiyon zamanıdır.Reaksiyon zamanı ne kadar kısa olursa psikomotor öğrenmede o kadar hızlı olur.Psikomotor öğrenmede genel olarak bütün vücudun tepkiye hazır olması gereklidir.Özellikle kol ve bacakların ve elin tepki yapabilecek olgunluğa ulaşması gerekir.

HIZ

Psikomotor davranışların kendine özgü bir yapılış hızı vardır.Bir davranışın gerekti-ğinden az hızda veya çok hızda yapılması halinde organizma tehlikeye girebilir. Örneğin bir makinede çalışmasını öğrenecek bir öğrencinin gereken hızda hareket edememesi onun kolunun veya hayatının tehlikeye girmesine sebep olabilir.Psikomotor öğrenmede özellikle koşun ve parmakların gereken hızı kazanması çok önemlidir.

DURGUN DIKKAT

Birçok psikomotor öğrenme bir olayın veya işin devamlı ve keskin bir şekilde dikkatli olarak izlenmesini gerektirir.Öğrenci birçok durumlarda vücudunu oynatmadan dengeli bir şekilde uzun süre durmak zorunda kalacaktır.

DINAMIK DIKKAT

Bazı davranışlar öğrencinin hareket halindeyken bir olaya dikkat et-mesini ve olaya uygun davranışlar yapmasını gerektirecektir.Örneğin voleybol oynayan bir öğrencide dinamik bir dikkatin olması gerekir.Çocukta dinamik dikkat gelişmemişse bu psikomotor öğrenmeyi yapamaz.

KOORDINASYON

Psikomotor öğrenmenin pek çoğu birden fazla organların çalışmasını gerektirir.En yalın bir davranışta bile göz el kol veya ayak gövde ile ayağın veya iki elin bir düzen içinde çalışması oldukça zordur.Öğrenilecek davranışları yapacak organları arasında yeterli koordinasyonu kuramıyorsa çocuk o davranışı öğrenemez.

ESNEKLIK

Vücudun gerektiği zaman öne yana geriye ve istenen yönlere eğilmesi yani esnek olması gereklidir.Gövdenin bacakların yeterli esnekliğe sahip olmadığı zamanlarda psikomotor davranışları öğrenmek mümkün değildir.

Psikomotor yetenekler bütünlük halinde bulunurlar.Çocuk doğduğu zaman bu psikomotor yeteneklerin ancak kendi gelişimi oranındaki yapabilir.Bu nedenle ancak kendine özgü bazı becerileri yapabilecektir.

Öğrenci ilkokula başladığı zaman birçok psikomotor davranışları öğrenmiştir.İlk olarak çocuk oturmayı sonra emeklemeyi daha sonra da bir yere tutunarak ayağa kalkmayı ve sonra da yürümeyi öğrenmiştir.Çocuk yürümeyi öğrendiğinde hayatının önemli bir devresini bitirmiş sayılır.Yürüme psikomotor davranışlarının ilk devresidir.Çocuk bundan sonra hızla diğer devrelere girer.Yalnız her toplumda bu aynı sırada devam etmez.Örneğin;Yeni Gine’de bulunan Manus Kabilesinde çocuklar yürümeyi öğrendikten sonra yüzmeyi öğrenirler.Çünkü bu kabilenin geçimi balıkçılıkla sağlanmaktadır ve bu nedenle yüzmek yürümek kadar önemlidir. Okula gelen bir öğrenci geldiği çevreye göre bir çok değişik psikomotor beceriyle gelecektir.Çocuklar çevrelerinin gerektirdiği becerileri kendi psikomotor yetenekleri içinde yaparak birçok beceriler edinerek okula gelmektedirler.

Psikomotor öğrenmede duyu organlarının rolü çok büyüktür.Duyu organlarındaki kusurlar hastalıklar veya gelişim eksiklikleri çocuğun psikomotor öğrenimini engeller.Duyu organlarının böyle bir engellemesi olduğu zaman çocuğun algıları becerileri yapabilecek kadar gelişmiş olamaz.Çocuk psikomotor etkinlikleri yönünden zorlukla karşılaşıyorsa yine bir yandan seviyesine uygun görevler verirken bir yandan da psikomotor yeteneklerini geliştirici tedbirler alınmalıdır.

Psikomotor etkinlikler üç türde görülür:

  1. Öğrenilecek psikomotor davranış öğrenci için yeni olabilir,
  2. Öğrenilecek psikomotor davranışın bir kısmı yeni ,diğer bir kısmı ise öncekilerle birleştirilecek türden olabilir
  3. Psikomotor davranış eskiden öğrenilmiş fakat daha fazla özen isteyen yönlerinin geliştirilmesi gerekebilir

Öğretilecek beceri tümüyle yeni ise o zaman yapılacak çalışmalarda kolaydan zora gidilmeli-dir.Bir kısmı yeni ise önceki becerilerle bağdaşacak türde çalışmaların düzenlenmesi gerekebilir. Son tür için yapılacak çalışma yalnızca geliştirilecek ise beceri elverişli zamanlarda yeter dere-cede tekrarlarla geliştirilir.

Bir psikomotor davranışın öğrenilmesinde iki öğe vardır:

  1. Becerilerin öğrenciler tarafından kavranması gerekir,
  2. Becerilerin yapılması gerekir.

Psikomotor davranışın kavranması duyu organları  ve algıların yoluyla olur.Becerinin uygu-lanması da yeter gelişim,hazır olma ve güdüleme varsa, kasların harekete geçmesiyle olur.Psikomotor beceri gösterme,içsel koşullar,dışsal uyarıcıları algılama ve motor etkinliklerin etkileşimlerinin bir ürünüdür.Becerilerin kapsadığı motor ve algısal özelliklerin miktarı,beceriden beceriye değişiklik gösterir(Şema 1).Örneğin;yürüme,dans etme,koşma, bisiklet sürme,yüzme,jimnastik gibi etkinlikler yüksek motor ve daha düşük düzeyde algılamayla yapılabilecek etkinliklerdir.Bazı becerilerde yüksek düzeyde algılamayla ilgilidir.

        Düşük                               Hızlı Okuma                     Yüksek

                                     Sözlük kullanma

         Motor                                                                         Algısal

          Öğe         Steno yazma                                               Öğe

                                                              Bir enstrüman

                                                                     çalma

                                             Müziğe uygun dans etme

         Yüksek                                                                        Düşük

                                  Yürüme

İnsanların belli bir alanla ilgili psikomotor davranışlarındaki yeterlik düzeyleri arasında önemli farklılıklar vardır.Insanların bir beceriye ne derecede sahip olduklarını belirlemek amacıyla,genellikle becerinin sonucuna yani ürüne beceriyi gösterme sürecine ya da her ikisine birden bakılır.Norman; tenisçi,pilot gibi belli alanda uzmanlaşmış kişilerle amatörlerin davranışlarını karşılaştırdığında amatörle uzmanı ayıran beş değişken belirlemiştir.Bu değişkenler;

  1. Rahatlık: Uzman kişiler beceriyi kolay,rahat,pürüzsüz ve amatörlere göre daha az çaba harcayarak gösterirler
  2. Otomatiklik : Uzman kişiler beceriyi gösterirken genellikle bilinçli olarak ne yaptıklarını düşünmezler.
  3. Zihinsel Çaba : Beceri geliştikçe zihinsel çaba azalır.Yapılan iş bireye daha kolay gelir ve birey zihinsel olarak yorulmaz.
  4. Stres : Amatör ya da acemi kişiler beceriyi sergilerken stres altında kalırlar ustalar bu stresi hissetmezler.
  5. Bakış Açısı: Acemiler bir beceriyi gösterirken yaptıkları eylemlerin hepsine dikkat eder-ler.

BECERILERIN TEMEL OLARAK ŞU ÖZELLIKLERI TAŞIMASI BEKLENIR:

  1. Kasların kullanılmasında  incelik,yerindelik ve uygunluk.
  2. Birkaç organın hareketlerinin aynı anda koordine edilmesi
  3. Değişen duruma göre anında en uygun ve doğru hareketleri seçme
  4. Değişen amca ve hıza göre hareketlerin uyumunu sağlama,
  5. zamanında tepkide bulunma
  6. El kol bilek ayak Vücudun diğer kaslarını  rahatlıkla kullanma ustalığı

Becerilerin organize edilmiş bir sıra içinde yapılması gerekir.Tek bir kas hareketi beceri olarak tanımlanamaz.

BECERILERIN ÖĞRETILMESINDE ROLÜ OLAN ETMENLER

Beceri öğretiminde becerilerin niteliğine göre kişinin zihinsel fiziksel ve duygusal yönlerden belli işlemleri yapabilecek gelişim düzeyinde olması gerekir.Gelişim düzeyine uygun olmayan öğrenme faaliyetleri çoğu hallerde başarısızlıkla sonuçlanır.Becerilerin öğrenilmesinde şu noktaların dikkate alınması önem taşır:

Zihin ile ilgili olanlar

Öğrenilecek beceri genel hatlarıyla ve sırasıyla zihne yerleştirilmiş olmalıdır.Becerinin kapsadığı temel hareketlerinin kişi tarafından iyice anlaşılmış olması gerekir. Çok ileri düzeydeki beceriler karar verme, strateji kullanma ve planlamayı gerektirir.Mimarlık,mühendislik,tıp gibi alanlardaki ve spor oyunlarındaki bir kısım beceriler bu türdendir.

Algılama ile ilgili olanlar

Bir beceriyi öğrenen kişi nelere bakacağını becerideki önemli kritik noktaları nasıl tanıyacağını hangi hareketin ne zaman ,hangi durumlarda diğer bir harekete bağlı olduğunu ayırt ederek algılayabilmelidir.

Koordinasyon

Koordinasyon beceri öğretiminde çok önemlidir.Hareketlerin birbirine bağlı bir ritim içinde yapılması gerekir.Koordinasyon hareketlerinin bir sıra içinde ve kısa zamanda yapılmasını sağlar.

Duygusal Yön

Beceri öğretiminde istekli olmak,heyecan duymak fakat hareketleri telaşlanmadan ve serinkanlı olarak yapmak önemlidir

PSIKOMOTOR BECERILERIN ÖĞRETIMINDE AŞAĞIDAKI ILKELER DIKKATE ALINMALIDIR

  1. Becerinin ve öğrencinin özellikleri analiz edilmelidir.
  2. Öğrenciye becerinin modelini kazanmasında yardım edilmelidir.
  3. Öğrenciye beceriyi göstermesi için plan hazırlamasına yardım edilmelidir.
  4. Öğrenci için uygun alıştırmalar düzenlenmelidir.
  5. Öğrenciye dönüt sağlanmalı ve yetersiz davranışları düzeltmesi için gerekli düzenlemeler yapılmalıdır.
  6. Öğrencinin bağımsız öğrenme alıştırmaları ve beceriyi transfer etmesi için gerekli düzenlemeler yapılmalıdır.

Bu ilkeler beceri öğrenmeyi kolaylaştıran dışsal koşulların düzenlenmesine rehberlik edicidir.

Beceri ve Öğrenenin Özelliklerinin Analiz Edilmesi

Beceriler hiyerarşik olarak örgütlenmiştir.Beceri ve becerinin kapsadığı alt beceriler analiz edilerek,nasıl öğrenecekleri belirlenmelidir.Becerinin hiyerarşik yapısının analiz edilmesi ve bu yapının nasıl öğrenileceğinin belirlenmesi;öğrencinin performans düzeyinin tanınması ve öğrencinin özelliklerine uygun öğretimin düzenlenmesi için gereklidir.Örneğin; el yazısı yazma becerisini ve bu beceriyi kazanacak çocukların analizini yapacak olursak,el yazısı yazma becerisinin analizi ve öğretimin düzenlenmesi sağ elle yazan çocuklar için farklı sol elle yazan çocuklar için farklı olacaktır.

Öğrenciye Becerinin Modelini Kazanmasına Yardım Edilmelidir

Öğretmen ,beceriyi canlı ya da bir filmle göstererek öğrenciye model oluşturur ve beceriye ilişkin genel bir görüş kazanmasını sağlayabilir.Örneğin;müzik öğretmeni,öğrenciye şarkıyı söyletmeden önce kendisi melodiyi söylediğinde,öğrencilere hem bir beceriye ilişkin bir model vermiş hem de öğrencilerin beceriye ilişkin genel bir görüş kazanmalarını sağlamıştır.

Beceriye ilişkin öğrenciye gösterilen modeller,onun içsel modelini oluşturmasına ve kendi performansının modelin performansına uygun olup olmadığını değerlendirmesine yardım eder.Kendi performansı,modelin performansına uygun hale gelinceye kadar becerinin gerektirdiği hareketi yapmaya devam eder.Beceriyi öğrenmeye yeni başlayanlar için öğretmenin açıklama ve rehberliği gereklidir.

Yaratıcı ürünlerin oluştururlması gerektiği durumlarda ,öğretmen ,öğrencilere modelin taklit edilmesini değil,sürecin nasıl oluşturulacağını öğretmelidir.

Öğrencinin Beceriyi Göstermesi Için,Plan Hazırlamasına Yardım Edilmelidir

Öğrencilere beceri ile ilgili sözel yönerge verildiği ve beceriyi öğrenmeleri için plan yapmaları sağlandığında,beceriyi göstermekteki başarılarının,bu uygulamanın yapılmadığı gruplara göre arttığı gözlenmiştir (Klausmeier,1985).Beceriye ilişkin başlangıç öğrenmelerinde öğretmenin planlamaları ve rehberliği daha yoğun iken,daha sonra öğrencinin kendi kendine karar verme ve planlama özelliği artmaktadır.Öğretmenin ,öğrenciye verdiği yönergeler,öğrencinin beceriyi geliştirmelerine üç bakımdan yardımcı olmaktadır; (1) Dikkatlerini daha etkili teknikleri tanımaya ve kullanmaya yönlendirmektedir, (2) Becerinin başarıyla yapılmasını etkileyen faktörlere ilişkin bir içgörü kazanmalarını sağlamaktadır, (3) Emniyet ve güven duygusu vermektedir.

Öğrenci için uygun alıştırmalar düzenlenmelidir

Tüm becerilerdeki yetkinliği arttırmak için,alıştırma yapmak gereklidir.Beceriyi geliştirmek için düzenlenecek alıştırmaların şu dört koşulu karşılamamsı gerekir; (1) Alıştırma,öncelikle tüm beceri ile ilgili olmalıdır,(2) Beceri kazanıldıktan sonra,tüm becerinin gösterilmesinde yetkinliğe ulaşmak için gerekli olan alt becerilere doğru yönelmeli,kritik alt becerilere dönük alıştırmalar yapılmalıdır, (3) Beceri olabildiğince gerçek koşullarda gösterilmelidir, (4) Alıştırmalar uzun süreli az sayıda değil,kısa süreli çok sayıda derslere dağıtılmalıdır.

Alıştırmalar bireyin alıştırmadan doğan yorgunluğunun geçmesini sağlayacak kadar uzun ve beceriyi unutmasına neden olmayacak kadar kısa aralıklarla yapılmalıdır.

Öğrenciye Dönüt Sağlanmalı ve Yetersiz Davranışları Düzeltilmesi için Gerekli düzenlemeler yapılmalıdır

Beceri öğrenmede en önemli değişkenlerden biri de dönüttür.Öğrenciye gösterdiği beceriye ilişkin bilgi verilmediği taktirde beceride gelişme meydana getirilemez.Ayrıca sadece sonuçların bilgisi değil,aynı zamanda eksiklerini tamamlaması yanlışlarını düzeltmesi için gerekli açıklamalar da yapılmalıdır.

Öğrencinin bağımsız öğrenme alıştırmaları ve beceriyi transfer etmesi için gerekli düzenlemeler yapılmalıdır

Okullarda beceriler,okul dışında birçok farklı etkinlikte kullanılabilmeleri için öğretilmektedir.Bu nedenle becerinin en üst düzeyde geliştirilebilmesinde öğrencinin farklı koşullarda bağımsız olarak alıştırma yapması gerekir.Bu amaçla öğretmenler,rehberlik ettikleri ve izledikleri aktif alıştırma çalışmalarına ek olarak, öğrencileri küçük ve büyük grup tartışmalarına yönlendirip kendi kendilerine analize teşvik ederek,öğrencilerin bağımsız performans göstermelerini sağlarlar.

PSIKOMOTOR BECERI ÖĞRENME

Beceri öğrenmeyle ilgili iki farklı yaklaşım bulunmaktadır.Uyarıcı-tepki kuramına göre beceri,ayrı ayrı olan uyarıcı-tepki birimlerinin,ayrı ayrı öğrenilip birbirine zincirlenmesi sonucunda kazanılmaktadır.(Yabancı dilde sözcüklerin birer birer öğrenilmesi ve konuşma cümlesinde birbirine zincirlenerek kullanılması).Diğer bir yaklaşımda, bilgiyi                                          işleme kuramına dayalı olan bilişsel yaklaşımdır .Bu yaklaşıma göre beceri öğrenmede;uyarıcı- tepki birimlerinin bir zincirlemesinden ibaret olmayan,hiyerarşik bir motor program içsel olarak kazanılır.Bu motor program,hem becerinin bir modelini hem de bu modeli kazanmak için bir planı içerir.

Içsel model;becerinin toplam işlem ve alt işlemlerini kapsayan hiyerarşik bir örgütlemedir. Motor program,işlemler ve alt işlemlerin nasıl yapılacağına ilişkin kullanılacak stratejileri planlamayı da kapsar.Bu plan,beceriyi çok çeşitli durumlarda uygulamayı sağlayacak stratejilerin kullanımını yönlendirir5.

PSIKOMOTOR BECERILERIN ÖĞRETIMI

Becerilerin öğretilmesi genellikle şu aşamalar içinde gerçekleştirilir;

  1. Açıklama ve Demonstrasyon :
  2. Beceriyi oluşturan temel davranışların öğrenilmesi ve tekrarı
  3. Temel hareketlerin bütünleştirilmesi ,otomatikleştirilmesi

Birinci evre, becerinin bütünüyle zihne yerleştirilmesiyle ilgilidir.Bu evrede becerinin bütünüyle anlaşılması ve temel becerilerin tanınması ve bunlar arasındaki ilişkilerin açıklaması yapılır.Bu açıklamalar becerinin bir model tarafından gösterilmesi ,yapay modellerle çalışma becerinin şematik olarak gösterilmesi beklentilerin sıralanışı üzerinde yoğunlaşır.

Ikinci aşama, kişinin beceriyi öğrenmeye geçişi yer alır.Basit beceriler sırayla öğrenilerek elde edilebilir.Karmaşık becerilerde kendi başına bütünlüğü olan temel hareketlerin önce ayrı ayrı öğrenilmesi daha sonra bütünleştirilmesi daha yararlı sonuçlar vermektedir.Basketbol oyunu da birçok temel hareketi içeren bir karmaşık beceridir.

Beceri hareketinde en önemli nokta hareketlerin ait olduğu organa mal edilmesidir. Öğrenene yol gösterme tekrar ve pekiştirme yoluyla bu husus başarılabilir. Başlangıçta öğren-medeki duygusal yük (Heyecanlanma,kaygı duyma organları rahatça kullanmayı engelleyebilir.

Başlangıç safhasından sonra gelen evreye ara evre de denir. Bu evrede davranışların belirlenmiş ölçütlere   göre yapılması ve uygun olmayan davranışların elimine edilmesi yapılır ve artık her hareket bir sonraki hareket için işaretçi durumuna geçer.Hareketlerin yapılmasının ilk aşamasında rehberlik ve öğrenene yapılacak geçici yardım çok önemlidir.

Üçüncü evrede becerinin temel hareketlerinin bütünleştirilmesi ve otomatik hale getirilmesi yer alır.Bu iş birbiriyle ilgili becerilerin hem aynı anda hem de sıra içinde yapılması gibi bir güçlüğü içinde taşır.Bu nedenle temel becerilerin bir önceki aşamada çok iyi öğrenilmiş olması gerekir.Bütünleşme işi yapılırken temel beceriler üzerinde ayrı bir çalışma yapılmaması beklenir bütünleştirilen davranışlar tekrarla otomatik hale getirilir.Bir başka deyişle beceriyi yapmada düşünmenin rolü azaltılır.

BECERILERIN KAZANILMASINDA TEKRAR

Tekrar etme beceri öğretiminin vazgeçilmez temel ilkesidir.Tekrar hareketlerde doğruluğu, keskinliği ve hızı arttırır.Beceride gelişme tekrarla sağlanır.Tekrar sürekli mi veya aralıklı mı yapılmalıdır? Sorusunun beceri öğretiminde önemli bir yeri vardır.Becerinin basitliği ve karma-şıklığı tekrarın ne kadar sık yapılacağını belirleyen önemli bir etmendir. Insanların sürekli çalış-ma kapasitesinin niteliği de tekrara ara vermeyi gerektirebilir.Insanın bir beceriyi öğrenmeye karşı takındığı tutum coşkusu ve heyecanını tükenmeyen bir enerjiyle sağlayabilir.Çok uzun aralıklı tekrarlar becerilerin kolayca öğrenilmesini zorlaştırır.Tekrar gelişmeyi sağladığı sürece yararlıdır ilkesi beceri öğretiminde göz önünde tutulmalıdır. Tekrar yapılırken hareketlerin doğru olup olmadığının bilgisini vermek yanlışların düzeltilmesi yönünden önem taşır6.

GERI BILDIRIM/ DÖNÜT

Becerilerin öğrenilmesinde yapılan hareketlerin doğruluğunu ve isabet derecesini bilmek bir başka deyişle geribildirime sahip olmak gerekir.

Geribildirim doğru davranışın ödüllendirilmesiyle pekiştirici bir rol oynar.Ilgiyi ve güdüyü arttırır.Beceri öğretiminde geribildirimin gecikmeden yapılmasının yanlış davranışların kalıcılığını önlemek bakımından ayrı bir değeri vardır.Yanlış hareketler tekrar edilmeden düzeltme yoluna gidilmelidir.Geribildirim içten ya da dıştan gelebilir.Kişi hareketleri yaparken,yapış şeklinin nasıl bir sonuç getireceğini hissedebilir.Buna iç kontrol denir.Dıştan gelen ise öğrenenin hareketlerini standartlarla karşılaştırma sonucunda veya onu gözleyenlerin yaptığı hareketler sonunda onlardan aldığı bilgilerdir.

Geribildirimler öğrencinin anlayabileceği ve kullanabileceği biçimlerde verilirse daha etkili olur.Beceriler öğrenilirken kazancın somut olarak görülmesi gerekir.

BECERIDE SAĞLAMLIK

Beceri öğretiminde kalıcılığı sağlayan en önemli faktör ilk öğrenmelerin sağlamlığıdır. Uzun süre tekrar edilmeyen bir becerinin öğrenilmesinde en önemli faktör geçen süre değildir.Beceri başlangıçta ne kadar iyi öğrenilmişse o kadar dayanıklı ve kalıcı olmalıdır.Bu nedenle yeni becerilerin öğretiminde becerinin çok doğru öğrenilmesi ve otomatik hale getirilmesi gerekmektedir.

PSIKOMOTOR ÖĞRENMEDE ÖĞRETMENIN DIKKAT ETMESI GEREKEN NOKTALAR7,

  1. Ders ve konuyla ilgili psikomotor davranışların – becerilerin – neler olduğu saptanmalı.Bir konuyla ilgili olarak birçok beceri ortaya çıkabilir.Örneğin bir matematik probleminin çözümünde ona yakın beceriler ortaya çıkar,sayıları düzgün ve yerinde yazabilme ,işaretleri ve çizgileri düzgün çizebilme,dört işlemi yapabilme vb.Bu beceriler iyi yapılmadıkça hiç kimse matematik problemlerini yapamaz.Bunun gibi her dersin,her konunun gerektirdiği beceriler iyi ve önceden saptanmalıdır.
  2. Saptanan psikomotor davranışların nasıl yapılacağını öğrencileri yeteri kadar göstermeli ve bu iş için en uygun metot seçilmelidir.
  3. Öğrenciler gösterilen bu becerileri hemen arkasından uygulamalı
  4. Öğrencinin ilk uygulaması dikkatle gözlenerek yanlış yaptığı yerler sözle veya yeniden gösterilerek düzeltilmeli
  5. Öğrencilerin yanlış uygulamaları düzeltilirken mümkün olduğu kadar onların bir seferde düzeltilebilecekleri en önemli yanlışlıklar gösterilmeli yaptıkları bütün yanlışlıklar yavaş yavaş ortadan kaldırılmalıdır.
  6. Öncelikle öğrencilerin iyi yaptığı uygulamaları söylemeli ve sonra yanlış yapılanlara geçilmelidir.Yerme mümkün olduğu kadar az yapılmalıdır.
  7. Öğrencileri yeteri kadar ödev verilmeli bunun için zaman,yer ve araç-gereç sağlanmalıdır.
  8. Zaman zaman öğrencilerin unutmalarını da düşünerek gösteriler yapılmalı ve bilgiler tazelenmeli
  9. Doğru ve yerinde yapılan psikomotor davranışları desteklemeli
  10. Psikomotor davranışları öğrendikten sonra öğrenmenin hem öğretmen hem de öğrenciler tarafından bir değerlendirilmesi yapılmalıdır.

PSIKOMOTOR TESTLERIN KLINIKLER AÇISINDAN INCELENMESI

  • Anlamsız Hece Testi
  • Anlamsız Şekiller Testi
  • Apraksi Testi
  • Bender-Gestalt Görsel Motor Algılama Testi
  • Benton Görsel Bellek Testi
  • Boston Diagnostik Afazi Testi
  • Chassagny Kareleri
  • Frostig Gelişimsel Görsel Algı Testi
  • Gizlenmiş Şekiller Grup Testi
  • Hanfmann-Kasanin Testi
  • Hunt Minnesota Testi
  • Karmaşık Bir Şekli Kopya Etme Testi
  • Kendi Bedeninde Sağ-Sol Tayini Testi
  • Kohs Küpleri
  • Lincoln-Oseretzky Skalası(Kısa Formu)
  • Lincoln-Oseretzky Skalası(Noktalama Testi)
  • Şekil Belleği Testi
  • Ritm Tekrarı Testi
  • Yol İzleme Testi
  • Wechsler Hafıza Ölçeği

ANLAMSIZ HECE TESTI

Testin asıl formu Fransızca olup S.B.Maisonny tarafından geliştirilmiştir.Test işitme algısındaki bozukluklar, telefuz hataları, fonetik yapıları tekrar etme becerisini ölçmektedir8.

Sözel bir test olan “Anlamsız Hece Testi “ bireysel olarak 5-9 yaş aralığında çocukalara uygulanır.Herhangi bir zaman sınırlaması bulunmayan bu test iki alt testten oluşmaktadır:

  1. 2,3,4 ve 5’er heceli 35 tane anlamsız heceden olluşur.
  2. 15 tane ek heceli karmaşık fonemlerden oluşur.

Bu testin meteryalini yazılı olduğu kağıt oluşturmaktadır.

ANLAMSIZ ŞEKILLER TESTI

Testin asıl formu Fransızca olup S.B.Maisonny tarafından geliştirilmiştir.Çevirisi Norma Razon tarafından yapılmıştır.Test anında görsel hatırlama yeteneği ve uzay organizasyonundaki bozuklukları ölçmektedir9.

“Anlamsız Şekiller Testi “ bireysel olarak 5-7 yaş aralığındaki çocukalara uygulanır.Herhangi bir zaman sınırlaması bulunmayan bu test onar işaretin sunulduğu 4 seriden oluşur.

Materyellerini işaretlerin bulunduğu kartonlar ve çizim kağıtları oluşturur.

APRAKSI TESTI

Asıl formu ingilizce olan ve çevirisi Öget Öktem tarafından yapılan test;perfonmas testi niteliği taşımaktadır.Bireysel olarak uygulanan ve zaman sınırlaması olmayan bu test her yaştan bireye yapılabilmektedir.

Bireyden, önce verilen hareketleri sağ ve sol elleriyle ayrı ayrı taklit etmesi; daha sonra söylenenleri ellerini kullanmadan sözlü olarak tekrarlaması istenmektedir.

BENDER-GESTALT GÖRSEL MOTOR ALGILAMA TESTI

Asıl formu İngilizce olan ve L.A. Bender tarafından geliştirilen bu test Ayşe Yalın ve Oya Somer tarafından dilimize çevrilmiştir.Test görsel devinimsel(motor) algılamayı ölçmektedir.

“Bender-Gestalt Görsel Motor Algılama Testi” performans testi niteliği taşımakta ve grup olarak uygulanabilmektedir.Herhangi bir zaman kısıtı olmayan test beş yıl altı ay ila on yıl onbir ay yaşlarındaki çocuklara uygulanır.Test dokuz şekilden oluşmaktadır.

BENTON GÖRSEL BELLEK TESTI

Asıl formu İngilizce olan ve A.L. Benton tarafından geliştirilen bu test yani Anastasiadis           tarafından dilimize çevrilmiştir.Test görsel belleği ölçmektedir.

“Benton Görsel Bellek Testi” performans testi niteliği taşımakta ve bireysel olarak uygulanabilmektedir.Zaman kısıtı beş dk olarak belirlenmiş oan bu test iki alt formdan oluşmaktadır.

  1. Desen(C,D ve E formaları)
  2. Seçme(F ve G formları)

BOSTON DIAGNOSTIK AFAZI TESTI

Asıl formu İngilizce olan ve H.Goodglass ,E.Kaplan tarafından geliştirilen bu testi Öget Öktem dilimize çevirmiştir.Test afazik bozuklukları ölçmektedir.

“Boston Diagnostik Afazi Testi” performans testi niteliği taşımakta ve bireysel olarak uygulanabilmektedir.Testin herhangi bir zaman kısıtı bulunmamaktadır.

CHASSAGNY KARELERI

Asıl formu Fransızca olan ve C.Chassagny tarafından geliştirilen bu test Norma Razon tarafından dilimize çevrilmiştir.Test uzayda yönelme yeteneğinin düşey ve yatay düzlemlerde ölçülmesini esas alır.

“Chassagny Kareleri” performans testi niteliği taşımakta ve bireysel olarak uygulanabilmektedir.Herhangi bir zaman kısıtı olmayan test dört,altı ile yedi,sıfır yaş arası çocuklara uygulanır.Enine doğru ortadan bölünmüş,üst ve alt bölümler şeklinde dokuzar kareden oluşur.

Metaryellerini kağıt ve kalem oluşturmaktadır.

FROSTIG GELIŞIMSEL GÖRSEL ALGI TESTI

Asıl formu İngilizce olan ve M.Frostig tarafından geliştirilen bu test Arşaluys İbişoğlu tarafından dilimize çevrilmiştir.Test el-göz koordinasyonu,şekil zemin, şekil değişmezliği,uzaydakipozisyon,uzay ilişkileri olmak üzere beş algısal beceriyi ölçmektedir.

“Frostig Gelişimsel Görsel Algı Testi” performans testi niteliği taşımakta ve grup olarak uygulanabilmektedir.Herhangi bir zaman kısıtı olmayan test kırk,elli dk. Kadar sürmektedir. Üç ile sekiz yaş arası çocuklara uygulanır.Test beş alt testten oluşmaktadır.

  1. El-göz koordinasyonu
  2. Şekil-zemin:Zemin içerisinde şekil algılayabilme
  3. Şekil değişmezliği:Şekilleri farklı açılardan algılayabilme becerisi
  4. Uzatdaki pozisyon:Şekilleri farklı konumlarda algılayabilme becerisi.
  5. Uzay ilişkileri:Şekil oluşturan öğeleri analiz edebilme becerisi

Metaryallerini;Soru formu,şeffaf puanlama tablosu,mavi,kırmızı,kahverengi ve yeşil renk boya kalemi,silgisiz kurşun kalem oluşturmaktadır.

GIZLENMIŞ ŞEKILLER GRUP TESTI

Asıl formu İngilizce olan ve H.A.Witkin, P.K.Oltman, E.Raskin, S.A.Karp tarafından geliştirilen bu test Güler Okman, Funda Cebeciler tarafından dilimize çevrilmiştir.Test alana bağımlılık ve alana bağımsızlık gibi bilişsel stilleri belirliyor.

“Gizlenmiş Şekiller Grup Testi” performans testi niteliği taşımakta ve grup olarak uygulanabilmektedir.Zaman kısıtı on üç dk  olan test dokuz yaş ve üzeri bireylere uygulanmaktadır.

Materyalini soru formu oluşturmaktadır.

HANFMANN-KASANIN TESTI

Asıl formu İngilizce olan ve Hanfmann;Kasanin tarafından geliştirilen bu test Yani Anastasiadis tarafından dilimize çevrilmiştir.Test soyut düşünme ve kavram geliştirme üzerine kurulmuştur.

“Hanfmann-Kasanin Testi” performans testi niteliği taşımakta ve bireysel olarak uygulanmaktadır.Zaman kısıtı yirmi dk  olan test on yaş ve üzeri bireylere uygulanmaktadır.Test çeşitli renk ve geometrik şekillerden oluşan 22 bloktan oluşur.

Materyallerini 22 tahta blok oluşturmaktadır.

HUNT MINNESOTA TESTI

Asıl formu İngilizce olan ve H.F.Hunt tarafından geliştirilen bu test Öget Öktem tarafından dilimize çevrilmiştir.Test organik beyin hasarı üzerine çalışmaktadır.

“Hunt Minnesota Testi” performans testi niteliği taşımakta ve bireysel olarak uygulanmaktadır.Zaman kısıtı bulunmayan bu test her yaştan bireylere uygulanabilmektedir.

Materyallerini soru formu ve kayıt formu oluşturmaktadır.

KARMAŞIK BIR ŞEKLI KOPYA ETME TESTI

Asıl formu Fransızca olan ve A.Rey ve P.A.Osterrieth tarafından geliştirilen bu test Norma Razon tarafından dilimize çevrilmiştir.Test uzay algısı, görme keskinliği, devinim(motor) koordinasyonunu ölçmektedir.

“Karmaşık Bir Şekli Kopya Etme Testi” performans testi niteliği taşımakta ve bireysel olarak uygulanmaktadır.Zaman kısıtı bulunmayan bu test beş ile yedi yaş arası çocuklarda uygulanabilmektedir.Test, bir objeye ait olmayan günlük yaşam görüntülerinden birini canlandırmayan bir geometrik şekilden oluşur.

KENDI BEDENINDE SAĞ-SOL TAYINI TESTI

Asıl formu Fransızca olan ve H.Head tarafından geliştirilen bu test Norma Razon tarafından dilimize çevrilmiştir.Test sağ-sol ayrımını ölçmektedir.

“Kendi Bedeninde Sağ-Sol Tayini Testi” performans testi niteliği taşımakta ve bireysel olarak uygulanmaktadır.Zaman kısıtı bulunmayan bu test konuşma, okuma ve yazma güçlüğü çeken ilkokul çocuklarına uygulanır.

Materyali bulunmamaktadır.

KOHS KÜPLERI

Asıl formu İngilizce olan ve C.Kohs tarafından geliştirilen bu test Yani Anastasiadis tarafından dilimize çevrilmiştir.Test soyut düşünmeyi ölçmektedir.

“Kohs Küpleri” performans testi niteliği taşımakta ve bireysel olarak uygulanmaktadır.Zaman kısıtı verilen şekillere göre değişmektedir.On yaş ve üzeri bireylere uygulanan bu test zeka testi olmasının yanı sıra bir klinik tanı testi niteliğini de taşıyan bu ölçek küplerle oluşturulması istenen 17 şekilden oluşmaktadır.

Materyallerini on yedi renkli kart ve on altı adet tahta küp oluşturmaktadır.

Lincoln-Oseretzky Skalası(Kısa Formu),Lincoln-Oseretzky Skalası(Noktalama Testi),Şekil Belleği Testi,Ritm Tekrarı Testi,Yol İzleme Testi,Wechsler Hafıza Ölçeği testleride yukarıda belirtilen tanımlara yakın şekillerde psikolojik test niteliği taşımaktadırlar.

KAYNAKÇA

Anastasi, A.  Psychological Testing (6.ed).1998, NY: MacMillan Publishing Co, Inc.

Anastasi, A. (1988). Psychological Testing (6.ed). NY: MacMillan Publishing Co, Inc.
DuBois, P.H. (1970). A History of Psychological Testing. Boston: Allyn & Bacon.

Erden, Münire. Akman, Yasemin. Eğitim Psikolojisi (Gelişim-Öğrenme-Öğretme), 1997,  Ankara, Arkadaş Yayınevi.

Gökmen, Hülya , Tansu Karagül ve F. Hülya Aşçı, Psikomotor Gelişim,1995,  Ankara, T.C. Başbakanlık Gençlik ve Spor Genel Müdürlüğü, Yayın no: 139.

Öner, N. Türkiye’de Kullanılan Psikolojik Testler (3. Basım). İstanbul: Boğaziçi Üniversitesi, 1997.

Özel bir okuma bozukluğu.İstanbul:İstanbul Üniversitesi,Edebiyat Fakültesi yayınları, 1976

Özel bir okuma bozukluğu.İstanbul:İstanbul Üniversitesi,Edebiyat Fakültesi yayınları, 1976

Özge, S. Psychological Tests Used in Turkey: A Preliminary Survey. Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi. İstanbul: Boğaziçi Üniversitesi, 1981.

Paul M. Muchınsky, Psychology Applied to Work, 5. Th. Ed., Brooks/Cole Pub. Comp.,  s.129, 1997.

Ramazan, O. Survey for a Source Book on Psychological Tests Used in Turkey. Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi. İstanbul: Boğaziçi, 1988

Senemoğlu, Nuray, Gelişim Öğrenme ve Öğretme (Kuramdan Uygulamaya) :Ankara, Ertem Matbaacılık,1997.

<http://www.insankaynaklari.com/cn/ContentBody.asp?BodyID=301 – 52k>

<http://www.insankaynaklari.com>

Sitemizdeki Benzer İçerikler

Yorumlar

İsminiz
E-Posta Adresiniz
Yorumunuz
İlgili Terimler :