- Hoşgeldiniz

KAYITLI ÜYE GİRİŞİ

YENİ ÜYELİK

ÖNE ÇIKAN HABERLER

Grup Dinamiği ll

Grup Dinamiği ll sitemize 23 Mart 2021 tarihinde eklenmiş ve 0 kişi tarafından ziyaret edilmiş.

GRUP DİNAMİĞİ

İnsanlar çok eski tarihlerde bile küçük gruplar hakkında felsefe ve genellemeler yapmışlar. Örneğin, M.Ö. 400′ de Lysistrata’ da yaşayan Aristophanes bir grubun içindeki dayanışma ve çözülmeyi konu alan bir dram hazırlamıştır. Ancak insanların küçük grupların işleyiş süreçlerini bilimsel olarak incelemeye başlamaları çok yakın bir geçmişte olmuştur.

DİNAMİK, kelimesi güç (kuvvet) anlamına gelen Yunanca bir kelimeden gelmektedir. Bu nedenle grup dinamiği, grup içinde var olan güçlerin incelenmesi anlamına gelmektedir. Grup dinamiği akımının kurucusu Kurt Lewin’ dir. Kurt Lewin 1930’larda Iowa Üniversitesinde grup dinamiği konusunda yaptığı deneylerle konunun anlaşılmasına büyük katkıda bulunmuştur (Güney, 2000).

Grup deyimini belirli bir amacı gerçekleştirmek için bir araya gelmiş, birbiri ile
ilişkide bulunan iki veya daha çok kimse için kullanıyoruz. Yani her grup üyesi, grubun öteki üyeleri için bir değer ve röle sahip ve aynı zamanda her iki grup üyesi bu grubu oluşturan diğer kişilerle çeşitli ilişkide bulunmaktadır. Böylece her üye, grubun davranış ve özelliklerinden etkilenir ve kendi davranış özellikleriyle grubu etkileyebilir.

Karşılıklı etkileşme süreci bizi dinamik kavramına götürüyor. Öyleyse açık bir tanım vermek gerekirse, grup dinamiği kavramı, grubun herhangi bir kısmında ortaya çıkan değişmelerin grup üyeleri üzerinde ve bu grubun yapısında meydana getirdiği etki ve tepkileri ifade eder. Grup dinamiğinde psikolojik etkileşmelerin hepsi her grup üyesinin kendi içinde meydana gelir ve etkilenen bireylerin nitelikleri tarafından koşullandırılır.

Grup dinamiği, grubun kendi içindeki kişiler içindeki etki tepkileri ele alındığı gibi, grubun bir birim olarak dış koşullarla bağlılığım ve grubun başka bir grupla ilişkilerini de içerir. Grup dinamiği açısından grup kendi içinde karmaşık bir durum arz etmesine karşı bazı toplumsal amaçlar açısından grubu, onu meydana getiren bireylerden ayrı bir birim olarak ele alıp davranışı hakkında istatistiki tahmin ve genellemeler yapmak olanaklıdır. Bu açıklamalarla grup kendini oluşturan hiçbir bireyin kişisel arzu, istek ve amaçlarını yansıtamaz. Fakat, grup üyelerinin ortak arzu gereksinim ve çıkarlarından ortaya çıkan hedefleri yansıtır.

Grup içindeki karşılıklı etkileşimler grup dinamiğim oluşturur. Grup içinde denge bozulursa, dengenin kurulmasına yönelik faaliyetler sergilemeye başlanır. Bu durum grup içinde bir dinamiklik yaratır. Çünkü gruplar cansız değildir. Dolayısıyla grup içindeki her an karşılıklı etkileşimler söz konuşu olabilmektedir.

Her bir grup üyesi, diğer üyeler için bir değer ve role sahiptir. Aynı zamanda her grup üyesi, grubu oluşturan diğer insanlarla çeşitli ilişkilere girmektedirler. Bu açıklamaya göre her üye, grubun davranış ve özelliklerinden etkilenir ve kendi davranış özellikleri ile grubu etkileyebilir. Grup dinamiği, grubun kendi içindeki kişiler arası etki ve tepkileri ele aldığı gibi grubun bir birim olarak dış şartlara bağlılığını ve grubun diğer gruplarla ilişkilerini de kapsar. Grup dinamiği açısından gruba baktığımızda, grup kendi içinde karmaşık bir durum göstermektedir. Ancak bir takım toplumsal amaçlar açısından gruba baktığımızda, grubu kendisini meydana getiren bireylerden ayrı bir birim olarak ele alıp grubun davranışları hakkında istatistiki bazı tahmin ve genellemeler yapmak mümkündür. Bu açıklamaya göre gruplar tek bireyin istek, arzu ve amaçlarım yansıtmaz. Bunun yerine grup üyelerinin ortak arzu ve ihtiyaçlarını içeren hedefleri yansıtır.

Grup dinamiği, grubun herhangi bir bölümünde onaya çıkan değişmelerin grup üyeleri üzerinde ve grubun yapısında meydana getirdiği etki ve tepkilerdir. Grup dinamiği deyince akla gelen ilk şey; bir grup içinde gerçekleşen sebep – sonuç ilişkileri, grupların oluşması ve işleyişidir.

Grup yapışı ne kadar sağlam ve dengeli bir özellik taşırsa, oluşabilecek değişikliklere karşı etkilenmeleri de o derece az olur. Yapışı homojen olan gruplara değişiklikleri kabul ettirmek ve uygulamak çok zordur. Çünkü bu tür gruplar değişmelere karşı direnirler. Yapısı heterojen olan gruplara değişiklikleri uygulamak, grup içinde çatışmalara, anlaşmazlıklara ve çözülmelere neden olur ve sonuçta grubun düzeni ve birliği bozulur. Değişiklikleri gruba benimsetmek grup liderine bağlıdır. Grup liderinin gücü değişiklikleri gruba uygulamada önemli bir faktördür. Aynı şekilde grupta meydana gelebilecek çatışmaların, anlaşmazlıkların ve çözülmelerin ortadan kaldırılmasında da grup liderinin etkisi oldukça fazladır.

Bazen grup değişikliği başlatıcı bir faktör olabilir. Böyle durumlarda grup üyeleri gerek ortak hedeflere, gerekse bireysel hedeflere daha isabetli ve çabuk ulaşmak, arzu ve ihtiyaçlarını azami ölçüde karşılamak için yenilik ve değişiklik fikrini ortaya atar ve yapılmasını şiddetle arzu eder. Bu durumda grup, değişikliği gerçekleştirmek için kendi dışındaki güçlere (özellikle yönetime) baskı yapabilir. Ancak: değişiklikler yaratılmadan önce grup üyeleri tarafından değişikliğin benimsenmesi gerekir. Ayrıca değişikliğin yarar ve zararları grup üyelerine anlatılmalıdır. Böylece değişiklik daha kolay benimsenir.

Grupta yüksek prestij sahibi olanlar veya çok sevilenler, yapılacak değişiklileri
benimserlerse, grubun değişiklikleri kabullenmeleri de o oranda kolay olur (Güney, 2000).

A – Sabit ve Sabit Olmayan Gruplar:

Bazı grup tipleri uzun süre yapılarım değişikliklere karşı koruyabilirler. Biz bu tür gruplara sabit yapılı gruplar adım vereceğiz. Buna karşın, bazı gruplar dış etkenlerde önemli değişiklikler olmadığı durumlarda bile yapısal değişikliklere uğrarlar ve yapılarını uzun süre koruyamazlar. Bunlara sabit olmayan değişken gruplar adı verilir. Bu dinamiklik, bireyler ve alt gruplar arasındaki çatışmadan, yani grup yapısındaki iç bölünme ve dengesizliklerden kaynaklanır. Grup içinde oluşan klikler (alt gruplar) kendi güçlerini grubun diğer alt gruplarına hissettirmek isteyebilirler, grubun önderi otoritesini genişletmeye çalışabilir, grup üyelerinin görevsel rolleri uyumlu ve dengeli olarak belirlenmemiş olabilir, grup üyeleri arasında grubun amaçlarını gerçekleştirmek için başvurulan araç ve yöntemlerin seçiminde inanç ve tutum çatışmaları meydana gelebilir. Bu nedenlerin sonucu, grup içinde bir çözülme veya bölünme veyahut da yeni bir birleşme ve anlaşmalar ortaya çıkarabilir.

Grup içi kuvvetler arasındaki çatışmaları önleyecek bir dengenin yokluğu, grup
yapısında değişmelere neden olacaktır. Ancak, bu değişmeler sonucunda, grup içindeki elektrikli hava yumuşamaya yüz tutacak, kuvvetler dengelenecek ve böylece de daha sabit uyumlu bir grup yapısı ortaya çıkabilecektir.

Grup yapısını daha çok sabitliğe götüren değişmeler çok fazladır. Alt gruplar
değişebilir, yenileri ortaya çıkabilir, bunlar kuvvetçe, görevce ve sorumlulukça daha dengeli bir duruma gelinceye kadar karşılıklı değişme ve ayarlamalar meydana gelecektir. Grup içi klikleri veya alt grupları dengeli bir duruma getirmek ve onları ahenk içinde tutmak grup önderinin en önemli görevidir. Birbirine zıt düşen bireyler veya alt gruplar grup dışına çıkmaya zorlanır ve böylece grupta daha çok uyum sağlanır. Bazen önderlik yapıları büyük değişmeler gösterir, eski önderler prestij ve itibarlarını kaybedebilirler ve bunların yerleri yeni önderler tarafından doldurulur. Bütün bu saydığımız değişmeler sonucunda grubun eski inanç ve tutumları, eski amaçları, ideoloji ve planları değişikliklere uğrayarak yeniden sabitliğe kavuşur.

Sabit grupların meydana getirilmesinde en önemli unsur, anlaşmazlık veya
uyuşmazlıkların köklü önlemlerle ortadan kaldırılmasıdır. Böyle hallerde, grup yapısının uzun süre değişikliğe uğramadan devam ettirilmesi mümkün olacaktır. Grup içi gerilimin azaltılmasında geçici çarelere de başvurulabilir. Bu gibi durumlarda grup içi sorunlar bir tarafa daha fazla hücum ederek o tarafı iddia ve isteklerinde haksız çıkarır. Anlaşmazlık böyle durumlarda görünüşte çözümlenmiş olsa da uzun süreli sabit bir grup yapısı vücuda getirmek olanaksızdır. Grup içi çatışmaların en aşırı sonucu bu grubun bütünüyle dağılmasıdır. Böyle durumlarda grup üyeleri ya anlaşabilecekleri başka gruplarla işbirliği yapacaklar veya grupta kalmaktansa bireysel olarak yaşamayı yeğleyecekler, veyahut da grubun içinden kendileri ile anlaşabilecekleri üyeleri bir araya gelerek başka bir grubun oluşturulmasına neden olacaklardır.

B – Grup Değişiklerim Belirleyen iç Etmenler:

Grubun bütünüyle dağılması demek onu parçalayıcı güçlerinin arada tutucu
güçlerden daha ağır basması demektir. Bu nedenle, grup içinde dağıtıcı ve birleştirici güçler çatışma halinde bulunurlar. Burada, grup içi dağıtıcı ve birleştirici güçlerin etkili üzerinde durmak yaralı olacaktır. Gruplar üyelerin ortak amaçları ve bu amaçlara erişmenin ortak inancı nedeniyle ayakta dururlar. Bu amaçların olumlu veya olumsuz olması grubun oluşmasına engeldir. Ortak amacın bulunması gerekli koşulur. Grupları bir araya getiren başka bir özellik de, duygusal bağların varlığıdır. Gruplar, birey olarak kendisini oluşturan üyelerin başlıca gereksinim ve arzularını karşıladıkları için bir bütün olarak varlıklarını devam ettirirler, bu özelliklerini yitirdikleri zaman da ortadan kalkarlar. Bu sorunlar daha önce incelediğimiz grup morali açısından çok önemlidir. Çünkü bir işletme örgütünde örgüt ortak arzu gereksinimleri tatminkar bir şekilde karşılayıp uygun bir duygusal ortam olarak devam ettiği ölçüde yaşayacak ve grup üyelerinin tatminleri yüksek olacaktır.

Bazen grup çözülmelerinin başlıca nedeni birleştirici güçlerin zayıflığı olacaktır.
Böyle hallerde, grubu oluşturan bireyler onları bir araya getiren güçlerden bazı tatminler elde etmekle beraber umduklarını tam anlamıyla bulamamışlardır. Gruplar, gerçek amaçları ya da görevleri olmadığından üyelerinin ortak amaçlarını gerçekleştirme amacı olarak görülmediğinden veyahut da çok az duygusal uyuşum içinde bulunduklarından dağılmaktadırlar. Bu sayılan nedenlerden sadece biri, gurubun dağılmasında etkin bir iç neden olarak görülebileceği gibi birkaç tanesi bir araya gelerek de grup çözülmelerine yol açabilirler.

             C – Grup Değişikliğini Belirleyen Dış Etmenler

Buraya kadarki açıklamalarımızda grubun iç yapısında ortaya çıkan değişiklikleri ve bu durumun grup yapısında meydana getirdiği değişmeleri gördük. Şimdi grup dışında meydana gelen dış etmen ve olayların grup yapısı üzerinde meydana getirdiği etkileri göreceğiz. Bu dış etkilerin içinde, grubun çevresinden gelenler, grup üyeliğinin değişmesinden ortaya çıkan durumlar, grubu meydana getiren asli üyelerin durumlarında meydana gelen değişikliklerin yarattığı etkiler görülebilir.

Gruplar dış etkenlere cevap verme yönünden birbirlerinden ayrılırlar. Sabit ve kararlı gruplar, sağlam yapıya sahip olduklarından katı bir görünümdedirler. Bir grup yapısı çok katı ise etkilere karşı dayanıklı olacak ve grup yapısında meydana gelecek etkiler grubu çözemeyecektir.

Yüksek moral derecesi ve bağımlılık duygusuna sahip olan grup yapıları kolayca çözülmeyecektir. Böyle durumlarda örgütlenme derecesi dış etkilere karşı yardımcı bir kuvvettir. Örgütlenmiş bir grup işbirlikçi çalışmada biz duygusunu daima her şeyin üstünde tutmakta, bir tehlike veya tehdit anlarında homojen (benzer şekilde) davranışlarda bulunmaktadırlar. Bu gibi durumlarda, bir grup önden, ya da başka bir üstün üye bütün guruba yol göstermekte, örgütlenmemiş gruplarda ise bireyler öteki üyelerin davranışlarından daha az ölçüde etkilenmektedir.

Bu açıklamalarımızla gruba dış etmenler tarafından yapılan etkilerin grup üyeleri ve grubun tümü tarafından nasıl karşılanacağını kısaca incelmiş olduk. Şunu da belirtelim ki, bir grubun içinde bulunduğu dış koşullar grup yapısında önemli değişiklikler meydana getirebilmektedir. Örneğin, kar amacı ile aynı iş kolonda oluşturulan iki örgüt birbiriyle kıyasıya rekabet ederek zayıflayacaklardır. Bu gibi dış tehlikeler karşısında, genellikle, grup birliği artmakta ve düşmana karşı zıt güçler dahi birleşmektedir. Hatta, bu yüzden dış tehlikeler arttıkça iç ayrılıklar azalmakta, grup yapışı sağlamlaşmaktadır. Fakat, planlı ve ustaca örgütlenen dış güçler grup içine sızıp nifak sokarlarsa bazı alt grupları diğerinden ayırmaya, karşılıklı güvensizliğe, korkuya ve düşmanlıklara neden olabilirler. Bu durum, ulusal bir felaket, çatışma ve savaş anlarında grup moralinin çözülmesinde oldukça önemlidir.

Grup üzerinde değişmelere yol açan bir başka önemli konu da grubun bir araya gelmesine neden olan görev ve amaçların ortadan kalkmasıdır. Örneğin bir mal veya hizmeti üretmek amacı ile bir araya gelmiş grubun üretim olanaklarının herhangi bir nedenle ortadan kalması sonucunda, grupta ister istemez bir çözülme ortaya çıkacaktır. Bu durum grubun ortak olarak benimsedikleri şimdiki görevlerinin değişmesiyle meydana gelebilir. Bu gibi durumlarda grup üyelerinin bir kısmı kendileri için öngörülen yeni işi veya amacı gerçekleştirecek durumda değillerdir. Örneğin, hizmet üretimi için bir araya gelmiş grubun mal üretimi olarak gayesinde ve dolayısıyla ortaya çıkacak iş ve görevlerde değişiklikler meydana getirmesi grup yapısını değiştirecektir.

Grubun yapısındaki değişiklikler eski üyelerin daha iyi olanaklar ve kendileri için daha iyi çalışma amaç ve fırsatları bularak gruptan ayrılmaları yüzünden ortaya çıkabilir. Bu taktirde grubun ortak hedefinin gerçekleşmesi sonucunda grup üyelerinin elde edecekleri çıkarlar ve yararlar etkisiz kalmaktadır. Üye ya daha iyi çalışma koşulları veya daha iyi ekonomik ve sosyal çıkarlar (ücret, mevki, prestij veya arkadaş grubu) bulduğu için yeni bir grup yapısını benimsemektedir. Bazı durumlarda üyeler üzerine etki eden dış koşullar, ortak çıkarları ortaya koyan grup dışı üyelerdir. Örneğin, işletmelerde böyle durumlarda üye grup dışına kendi isteği olmaksızın itilmektedir. Eski üyeler çıkıp, onların yerleri yeni grup üyeleri tarafından doldurulduğu zaman grup bağlılığı, grup morali ile çalışma temposu ve verimliliğine olumlu veya olumsuz sonuçlar görülecektir.

Grupta değişmelere neden olan ve onun dinamik bir yapı kazanmasının bir başka nedeni de, grubu hedefine götüren araç ve yollarda yapılan değişiklikler olarak özetlenebilir. Çünkü örgütsel değişikliklerin çoğu grup üzerinde durmaktadır, bunun nedeni değişikliklerin veya getirilen yeniliklerin genellikle grubun eski yöntem ve alışkanlıklarını ortadan kaldırıcı, aynı zamanda, grubun henüz kullanmadığı araç ve yöntemleri getiren bir güç olarak, adeta zorlayıcı bir nitelikte olmasıdır. Bir insanın grup içindeki davranışları, grup havasına uymak zorunda olduğu için, grubun iç kuvvetlerinde olabilecek değişiklikler, kişi davranışının değişmesini de özendirebilir. Bundan sonraki açıklamalarımızda bu grup dinamiği nedeni olarak değişiklikleri ve insanlar üzerindeki etkilerine işaret edeceğiz.

D – Grup Dinamiği Yönünden Değişikliklerin insanlar ve Gruplar üzerinde
Etkileri:

Grup yapıları ne kadar sağlam ve sabit bir özellik taşıyorsa, değişikliklere karşı
etkilenmeler o kadar Kolektif olacaktır. Sabit yapılı homojen gruplara değişiklikleri kabul ettirmek, ve uygulamak o derece zor olacaktır. Grup önderi değişiklikleri ne kadar uygun bulursa iş arkadaşlarına da kabul ettirmekte güçlük çekmeyecektir. Bir bakıma yenilikleri uygulama sabit yapılı gruplarda daha kolaydır ve onların önderlerini ikna etmeye bağlıdır.

Değişikliklerin grup yapısında meydana getirecekleri etkilerin büyük bir kısmının gruptaki kişilerin karşılıklı ilişkilerinin kuvvetine ve kişilerin grup ile olan ilişkilerini sürdürme isteğine bağlıdır. Kişiler, özellikle belirli normlara kuvvetle bağlı grupların üyeleri oldukları zaman, grupların bu normlarını değiştirmeden grup üzerinde yapacak herhangi bir teşebbüs olumlu olmayacaktır. Davranış ve alışkanlıkları değiştirmek için, ya üyesi olunan grupta çalışıp, o grubun normlarında bir değişiklik yapmak ya da yeniden gruplamalara gitmek gerekir.

Grup değişikliklerinin uygulanacağı ortam bir hedef niteliğindedir. Bazı durumlarda, grup, değişikliği başlatan bir makam rolünü de oynayabilir. Böyle durumlarda grup üyeleri gerek ortaklaşa hedeflere gerekse bireysel hedeflere daha isabetli ve çabuk erişmek arzu ve ihtiyaçlarını optimum ölçüde karşılamak için yenilik ve değişiklik fikrini ortaya atar ve yapılmasını şiddetle arzu eder. Bu gibi durumlarda, grup kendi dışındaki güçlere, özellikle yönetimde baskı yaparak değişikliği yaratma hareketine katılmaya yönelebilir. Böylece, grup yol gösterici bir niteliğe bürünür. Özellikle, değişikliklerin yaratılmadan önce bunun grup tarafından arzulanan bir hareket olduğu hissini uyandırmalı, çeşitli durumlarda grup üyelerine bu değişikliğin getireceği yarar ve zararlar nesnel (objektif) olarak gösterilmelidir. Böyle durumlarda grup değişikliklere katılacak ve bu yolda yönetim için kuvvetli desteği meydana getirecektir.

Örgüt üyelerinin değiştirme faaliyetine katılması, hem kendilerinin değişiklik
konularım daha iyi anlamalarına ve hem de değişikliği benimsemelerine yardım eder. Örgüt üyelerinin kararlara, yenilik ve değişimlere katılmalarına ait geniş bilgileri ve elde edilecek olumlu sonuçları ilerdeki bir konuda ele alacak inceleyeceğiz.

Grup kendi üyeleri için ne ölçüde ilginç ise, üyeler o ölçüde grup havasının etkisinde kalırlar. Grupta yüksek prestij sahibi olan üyeler, eğer değişikliği kabul ederse grubun vereceği kararlarda o ölçüde değişikliği kabul etme yönünde olumlu olur. Bu yüzden yapılacak değişikliklere grup önderi kadar alt grup önderleri de yardım edebilir.

İnsanlar akıllarıyla hareket ettikleri kadar, hisleri ile de hareket ettikleri için,
entelektüel bakımdan, yenilikler ne kadar benimsenmiş olursa olsun, üyelerin hislerini de olumlu yönde etkilemek gerekir. Böylece yapılacak değişikliklerde duygulara hitap eden yönler bulunup, ilgililerin bunlar üzerine dikkati çekilirse kuvvetli destek sağlanabilir.

Değişikliği yapan kimselerin dikkat etmeleri gereken diğer önemli bir konu da,
çalışma grubunun sosyal ilişki ve sistemlerini bilmek zorunda olmalarıdır. Bu ilişkileri
anlayıp ona göre hareket edilirse direnmeler ve grup içi resmi olmayan çatışma ve bölünmeler önlenebilecektir. Örneğin, bir değişiklik birbiriyle çok iyi anlaşmış insanlar grubunu ortaklaşa eğlencelerinden, işe gidiş gelişlerinde yol arkadaşlığından ediyorsa, diğer sonuçları ne kadar iyi olursa olsun bir hoşnutsuzluk kaynağı olarak, tinsel (manevi) iklimlerini olumsuz yönde etkileyebilir.

Değişikliklerin yapılanmasında grup üyelerinin desteğini sağlamak, grup yapılarını değişikliğe uğratmadan devam ettirebilmek için dikkat edilmesi gereken bir konuda ekonomik kayıpları önlemeli ve bu konuda üyelere garanti verilmelidir. Bu yüzden bazı yöneticiler grup dinamiğini önlemek amacıyla yeni makine ve yöntemlerin kullanılması ve uygulanmasıyla hiçbir işçinin kazancında bir azalma olmayacağına dair garanti verirler. Değişiklik yapıldığı zaman, her işçinin kıdemli, ilerleme olanakları ve diğer çıkarları eski düzeyinin altına düşmediği gibi bazen de arttırılabilir. Bütün bu önlemlerin alınması değişikliklerin uygulanmasında örgüt üyelerine ekonomik bir güven sağlayacaktır.

Bazı durumlarda, grup dinamiklerim önlemek için yapılan değişiklikler sonucunda elde edilen olumlu sonuçlara, örneğin kara işçilerinde grup katılımını sağlamak düşünülebilir. Bu çeşit davranış değişikliğe gösterilecek direnişin gücünü çok zayıflatacaktır. Bunun kar payı dağıtma planları hazırlanmalı ve işçilere duyurulmalıdır (Eren, 1993).

Sitemizdeki Benzer İçerikler

Yorumlar

İsminiz
E-Posta Adresiniz
Yorumunuz
İlgili Terimler :