- Hoşgeldiniz

KAYITLI ÜYE GİRİŞİ

YENİ ÜYELİK

ÖNE ÇIKAN HABERLER

Görüşmenin Önemi ve Amacı

Görüşmenin Önemi ve Amacı sitemize 23 Mart 2021 tarihinde eklenmiş ve 0 kişi tarafından ziyaret edilmiş.

GÖRÜŞMENİN TANIMI VE AMAÇLARI

            İşgören seçiminde mülakat kısa ve öz olarak şöyle tanımlanabilir; ‘Bir işgören seçim sisteminde aday ile onu işe alacak olan görüşmecinin karşılıklı bilgi alışverişinde bulunmak için yaptıkları görüşmeye mülakat denir.’ (Gürbüz, 2002)

            Bir başka ifadeyle mülakat, belirli bir amaca yönelik soru ve yanıtlara dayalı, iki tarafın karşılıklı bilgi alış-veriş sürecidir. Mülakatta her iki taraf da karşılıklı etkileşim halindedir. Örneğin aday o işe ne kadar uygun olduğu konusunda görüşmeciyi ikna etmeye çalışırken, görüşmeci de adayın pozisyona ilgisini sıcak tutmaya ve iş için adayı isteklendirmeye çalışır(Özden,2001).

            Eleman seçimi bakımından mülakat kilit bir rol oynar; çünkü işletme için işgören adayının, aday olmaktan çıkıp kurumun çalışanı olması büyük ölçüde mülakatın sonucuna bağlıdır. Mülakatı önemli kılan bir diğer nokta ise eleman seçim sürecinin şimdiye kadarki aşamalarında daha çok kâğıt üzerinde değerlendirilen kişinin ilk defa görülmesidir. Unutulmamalıdır ki adayın sahip olduğu özelliklerin ve verdiği bilgilerin yanı sıra mülakat sürecinde görüşmeci tarafından değerlendirilen tutum ve davranışları en az verdiği diğer bilgiler kadar işe alım sürecinde etkilidir.

            Genellikle, adayın kişiliği üzerinde kapsamlı bilgi edinmede mülakat yönteminin diğer yöntemlerden daha yararlı olduğuna inanılır. Kuşkusuz, görünüş düzgünlüğü, diğer insanlar üzerinde kısa zamanda iyi izlenim bırakma yeteneği gibi öyle özellikler vardır ki ancak bu yöntemle değerlendirilebilinir. Mülakatı yapan kişi iyi eğitilmiş ise, aynı zamanda karşısındakinin zihinsel kapasitesini, ilgi alanının genişliğini, yaşam ve iş felsefesini, birlikte çalışacaklarsa, çalışmalarının nasıl yürütülebileceğini bu süreçte anlayabilir.

            Mülakat sürecinde işverenin temel amacı işe en uygun adayı belirlemektir. Mülakatta adayın amacı ise; özelliklerini işverene anlatmak ve işi alma konusunda işvereni ikna etmektir ki bu süreçte aday işvereni işi yapabileceğine, işi istediğine, işe ve şirkete uyum sağlayabileceğine ikna etmeye çalışır.

            Hem işletme, hem aday için mülakat sürecinin amacına ulaşabilmesi için mülakatı yapacak kişi ya da kişilerin yeterli donanıma sahip olması gerekir. Bu süreçte elemanın hangi düzeyde bir çalışan olduğu, işin içeriği ve kurum için taşıdığı önem mülakatı yapacak kişi ya da kişilerin belirlenmesinde rol oynar. Genellikle tercih edilmesi gereken yöntem bu konuda bir komite oluşturmaktır. Bunun dışında İnsan Kaynakları Yöneticisi, elemanın alınacağı birimin yöneticisi veya üst- düzey yöneticisi tek başına bu görüşmeyi yapabilir. Ayrıca İnsan Kaynakları Komisyonu ya da danışmanlık şirketi tercih edilebilir.

            Mülakat süreci tek yönlü bir süreç olarak görülmemelidir. Mülakat süreci sadece işverenin adayı değil; aydında işletmeyi ve işi seçtiği bir süreçtir. Bu nedenle mülakat sürecinde adaylar kurum hakkında bilgi sahibi olur ve kurumun imajını öğrenebilirler.

            Mülakatın etkin ve amaca uygun olabilmesi için birtakım ilkelere uyulması gerekmektedir. Görüşmeciler gelişigüzel belirlenmemeli, gerekirse eğitilmeli, görüşme yöntemi, işin konusuna ve görev unvanına göre iyi saptanmalı, görüşmede aranacak ölçütlerin sınırı çizilmeli ve sonuçlar rapora bağlanmalıdır. Ayrıca mülakat sürecinde görüşmeciyle aday arasında işbirliği sağlanmalı, görüşmeci tarafsızlığını koruyabilmeli, iyi bir dinleyici olabilmeli ve adayla empati kurabilmelidir.

MÜLAKAT SÜRECİ:

            Eleman seçiminde kilit ve belirleyici bir rol oynayan mülakattan amaçlanan verimin sağlanması mülakat sürecinin iyi organize edilmesine bağlıdır.

            Mülakat sonuçlarının iyi olabilmesi için, mülakatın aşağıda belirtilen aşamalardan oluşması gerekmektedir (Öztürk, 1995).

 

a-) Mülakatın Amaçlarının Saptanması ve Mülakatın Hazırlanması:

 

Her mülakat sürecinden önce hedeflenen amaca ulaşabilmek için belirli hazırlıkların yapılması gerekir.  Adayların hangi özelliklerinin mülakat yoluyla belirleneceği ve bunun için adaya hangi soruların sorulacağı saptanmalı ve başvuru formunda cevaplanmış soruların yeniden sorulmamasına dikkat edilmelidir. İşletmenin, mülakatın amacını önceden belirlemesi, görüşmecilerin daha sağlıklı bir mülakat yapmalarını sağlayabilir. Mülakat hazırlıklarının bir başka aşaması ise, mülakat yönteminin saptanmasıdır. Mülakat tekniklerinden hepsinin ya da hangilerinin kullanılacağını belirlemek görüşmecilerin önceden hazırlıklı olmalarını sağlar. Mülakat formları ve içeriği buna göre hazırlanır. Aynı zamanda kimlerin mülakata katılacağı da önceden belirlenmelidir. Birden fazla adayla görüşme yapılacaksa, onların hangi sırayla görüşmeye alınacağı önceden belirlenir ve daha sonra ortaya çıkabilecek karışıklıklar önlenmiş olur. Böylelikle mülakat daha sistematik ve sağlıklı gerçekleşir.

            Mülakat öncesinde görüşmecilerin aday ya da adaylar hakkında ayrıntılı bilgi sahibi olmaları gerekir. Mülakat süresinin, bilinmesi ve incelenmesi gereken tüm konular için oldukça kısa olduğu unutulmamalıdır. Bunun için, adayın doldurmuş olduğu başvuru formları görüşmeciler tarafından incelenmeli ve daha fazla bilgi gerekirse görüşme formuna buna yönelik sorular konulmalıdır.

            Bu aşamada mülakatın yapılacağı fiziki ortamın mülakata uygun bir şekilde düzenlenmesi dikkate alınması gereken bir diğer noktadır. Mülakat yapılacak yerin adayın rahat edeceği bir biçimde olması, adayın oturacağı koltuğun rahatsız edici olmaması, mülakat sırasında içeri girip çıkanların önlenmesi, mülakatın başlamasından önce önlem alınması gereken konulardır.

  1. b) Uygulama:

            Mülakat, gerekli hazırlıkların tamamlanmasından sonra uygulamaya konulur.  Bu süreçte olup bitenler çok önemlidir; çünkü mülakatın sonucunun belirlendiği bölümdür. Mülakat süreçlerinden her birinin kendine özgü bir yapısı olduğunu unutmadan genel olarak mülakatın içerdiği aşamaları şöyle sıralayabiliriz:

*Adayla karşılıklı olarak tanışma

*Adayın öz geçmişinin kısaca özetlenmesi

*Özgeçmiş ile ilgili anlaşılmayan konuların sorularak öğrenilmesi

*İşin gerektirdiği özelliklerin adayda bulunma düzeyini belirlemeye yönelik görüşme

*Komisyon üyelerinin aday hakkında ayrıca öğrenmek istedikleri ve görüşme sırasında ortaya        çıkan soruların yanıtlanması

*Görüşme sonunda adaya görüşme konusunda geri besleme yapılması

*Cevabın kendisine nasıl verileceğinin belirtilmesi

*Adayın oturduğu yer bakımından kuruma yakınlığının gözden geçirilmesi

*Adayın ücret beklentisinin öğrenilmesi

*Görüşmenin sona erdirilmesi (Fındıkçı,2002).

 

            Mülakat sürecinde, bazı noktaların üzerinde özenle durulmalıdır. Öncelikle, mülakat ortamının sağlıklı bir görüşme yapılacak biçimde olması, gerekir. Mülakat ortamı denilince, fiziksel ve düşünsel ortam akla gelmelidir.

            Mülakatın sağlıklı bir fiziksel ortamda yapılması, mülakatın sonuçlarının etkinliğinde ve isabetli kararların alınmasında oldukça önemli bir rol oynar. Adayın, gürültülü, konuşmasının sık sık kesildiği, iyi düzenlenmemiş, iç karartan bir ortamda rahat olması mümkün değildir. Mülakat sırasında görüşmecinin sık sık aranması, adayın oturduğu koltuğun rahatsız olması da mülakatı etkileyen olumsuz etkenlerdir. Ayrıca, aday, mülakat sırasında yalnızca görüşmeci ya da görüşmeciler tarafından dinlendiğine, başkaları tarafından dinlenmediğine emin olmalıdır. Görüşmecilerin oturuş biçimleri ve aday ile görüşmeciler arasındaki oturma uzaklığı da mülakatın sağlıklı geçmesi açısından önemlidir.

            Adaya, mülakat sırasında, görüşlerini rahatlıkla belirtebileceği, kendini ve düşüncelerini savunabileceği düşünsel bir ortam yaratılmalıdır. Bunu sağlamak için de gerekirse görüşmeci doğrudan iş konularına girmemeli, havayı yumuşatmak, adayı havaya sokmak için güncel konulardan söz etmeli ve adayın bu konuda konuşmasına olanak sağlamalıdır.

            İyi bir iletişim kurabilmek için özellikle ilk dakikalar çok önemlidir. İyi bir konuşma ile güzel başlayan bir mülakat amacına uygun bir şekilde sona erecektir.

            Aday, odaya girdiği zaman sıcak ve içten bir gülümseme, kuvvetli bir el sıkış ve iş yaşamıyla ilgili sohbet böyle bir iletişimin kurulmasına yardımcı olur. Görüşmeci adayı rahatlatmak için sözsüz iletişim ile beden dilini de kullanmalıdır ve bu iletişim görüşme boyunca sürmelidir.

            Mülakat sırasında, aday konuşmaya cesaretlendirilmeli, adaya rahat konuşabileceği, isteklerini rahat anlatabileceği sorular sorulmalı, sorular ‘evet’ ya da ‘hayır’ biçiminde cevaplandırılacak nitelikte olmamalıdır. Kesin tutumları belirlemeyen nitelikte sorular sormak yerine, belirli konuları açıcı nitelikte sorular sorulmalıdır. Böylelikle istenen bilgilerin daha ayrıntılı elde edilmesi sağlanabilir.

            Mülakat sırasında, görüşmeci adayı ilgi ve dikkatle dinlemelidir. Adayı dikkatle dinlemek hem ona saygı duyulduğunun bir ifadesi olacak, hem de adayın söylediklerinin daha doğru anlaşılmasını sağlayarak doğru karar alınmasına yardımcı olacaktır.

  1. c) Mülakatın Bitirilmesi:

            Mülakatın ne kadar süreceği ile ilgili olarak adaya mülakat başlamadan önce bilgi verilmelidir. Mülakatı sonuçlandırma kararı adayla birlikte alınmalıdır. Her ikisi de doğal bir durma noktası algılamalıdır ki bu tüm soruların bittiği noktada gerçekleşmelidir. İşte bu mülakat sürecinin iyi planlanması gerektiği gerçeğini tekrar hatırlatır. Ancak iyi planlanmış bir mülakatla hem adayların hepsine eşit davranılıp aynı süre ayrılmış olur; hem de bu süre içerisinde her adayla ilgili öğrenilmek istenen bilgilere ulaşılır.

            Mülakat sürecinde aday mülakatın bittiğini fark edemeyebilir. Bu nedenle mülakatın bittiği adaya görüşmeci tarafından bildirilmelidir. Bu, sözle olabileceği gibi, görüşmecinin elindeki kalemi masaya bırakması, sandalyeyi geriye çekmesi ya da ayağa kalkması biçimindeki davranışlarla da belirtilebilir.

            Mülakat sonunda adaya teşekkür edilmeli, sonucun ne zaman ve ne şekilde açıklanacağı konusunda bilgi verilmelidir. Ayrıca eklemek ya da sormak istediği herhangi bir şeyin olup olmadığı da adaya sorulmalıdır. Aday için bu önemli bir fırsattır ve iyi değerlendirilmelidir. Bu aşamada aday mülakata gelmeden önce hazırladığı bilgileri görüşmecilere sunarak mülakatı olumlu bir etki bırakarak tamamlayabilir. Örneğin iş deneyimlerinden bahsedebilir, iş için yeterliliğini ve istekli oluşunu yineleyebilir. Ayrıca görüşmeciye firma ve pozisyonla ilgili üzerinde durulmayan konularda sorular sora bilir. Genellikle eğer konuşulmadıysa ücret pazarlığı yapılmaması önerilir. Yine, diğer adaylarla ilgili bilgi edinmeye çalışmaktan uzak durulmalı ve odada herhangi bir eşya bırakmamaya dikkat edilmelidir.

            Mülakat süreci aday açısından olumsuz sonuçlansa bile bu durum adaya nazik bir mektupla bildirilmelidir. İşe alınmasa bile adayda işletme hakkında olumlu izlenim yaratmak önemlidir.

  1. d) Değerlendirme ve Rapor Yazma:

            Mülakat sonrasında görüşmeci ya da görüşmecilerin aday hakkında edindikleri bilgi ve izlenimleri, unutulmaya meydan vermeden önerileriyle birlikte rapor haline getirilmeleri gerekir.

            Standart formata sahip böyle bir rapor adalarla ilgili bilgi kayıplarını önleyeceği gibi her adayın özelliklerini diğeriyle karşılaştırma fırsatı da sunacaktır. Görüşmecilerin daha objektif ve adil bir değerlendirme yapabilmelerini sağlayacaktır.

MÜLAKAT RAPORU (Gürbüz, 2002)

Başvuru sahibinin adı: ……………………………………………………

Adres: ………………………………………………………………………….

Telefon: ……………………………………………………………………….

Görevi: …………………………………………………………………………

Görüşmeyi yapan: ………………………………………………………….  Tarih: …………………………………

Adayın başvurduğu pozisyon: ………………………………………….

Adayın başvurduğu bölüm: ………………………………………………

Aranan nitelikler: (Uygun değerleri bir daire içine alın lütfen)

Özgeçmiş                                                5                    4                  3                  2                 1

Detaylara gösterilen dikkat                    5                    4                  3                  2                 1

İşbirliği                                                 5                    4                  3                  2                 1

Müşteri hizmeti                                     5                    4                  3                  2                 1

Etkileme                                             5                    4                  3                  2                 1

İnisiyatif                                             5                    4                  3                  2                 1

Dürüstlük                                            5                    4                  3                  2                 1

İnsanlarla iyi ilişkiler kurma                 5                    4                  3                  2                 1

Öğrenme yeteneği                               5                    4                  3                  2                 1

Satışa ilgi                                             5                    4                  3                  2                 1

Strese dayanıklılık                               5                    4                  3                  2                 1

Sözlü iletişim                                      5                    4                  3                  2                 1

Değerlendirme Şeması:

5: Ayrıcalıklı

4: Ortalamanın üstünde

3: Tamamıyla nitelikli

2: Tamamıyla nitelikli değil (daha az nitelikli)

1: Kabul edilemez

0: Gözlem yapılmadı

Genel İzlenim:

……………… Ayrıcalıklı             ……………….. Kuvvetli               ……………….Yapabilir

……………… Zayıf                     ……………….. Çok zayıf

Öneriler:

……………………………… İşe al                                        ………………………………….. İşe alma

…………………………………………………… pozisyonu için uygundur.

Genel Yorumlar ve Öneriler:

…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………..

İmza:

………………………………………………..                                                      ……………………………………..

Görüşmeci                                                                                          Tarih

MÜLAKAT YÖNTEMLERİ

 

            Mülakat yönteminin belirlenmesinde mülakata katılan aday ve görüşmeci sayısı, mülakatın yapılacağı yer, mülakatın planlanma ve yürütülme şekli ile soru tipleri rol oynar. Her yöntemin kendine özgü üstün yanları olduğu için işe, pozisyona göre genellikle mülakatlarda farklı yöntemler bir arada kullanılmaktadır( Özden,2001).

1) Planlanmasına Göre Mülakatlar:

 

Planlı Mülakatlar:

            Bu mülakat yöntemine planlı/standart/dolaysız mülakat gibi isimler verilmiştir. Genellikle ön görüşmelerde kullanılan bir yöntemdir.

            Planlı mülakat yapacak olan kişi kendisine bir çalışma planı hazırlar. Sorular iş gereklerine dayalı olarak hazırlanır. Görüşmeci bu planı hazırlama konusunda belli bir eğitim almış olmalı ve aday hakkındaki bilgileri inceleyerek aday hakkında iyi bir bilgi birikimine sahip olmalıdır. Önceden hazırlanan sorular tüm adaylara sorulur. Görüşmeci, adaya bu sorular dışında herhangi bir soru yöneltmez. Alınan cevaplar özel olarak hazırlanmış görüşme formuna kaydedilir (Öztürk, 1995).

            Planlı mülakatlar; adayı gerek iş bilgisi, gerekse kişisel yapısı ve davranışları açısından inceleme olanağını verir. Bu yöntemde, daha önceden hazırlanmış soruların yardımı ile mülakat daha çabuk yürütülür. Ayrıca iyi yetişmemiş bir görüşmeci bile bu planın yardımı ile mülakatı başarı ile uygulayabilir. Hazır sorular mülakata akıcılık kazandırır. Bununla birlikte, soruların standart olması görüşmecinin objektif kararlar vermesine yol açar. Her adaya aynı sorular yöneltildiği için adaylar arasında karşılaştırma olanağı sağlar.

            Ancak planlı mülakatta; belirli soru planlarına bağlı kalındığı için esnek olmayan ve adayın kendini istediği gibi tanıtmasına izin vermeyen bir ortam yaratılır. Adayların, yaratıcı ve özel yönlerinin analiz edilmesini engelleyebilir. Bazı adaylar belirli kalıplar içinde kendi gerçek kimliklerini gösteremezler. Bunun sonucu olarak bu teknik adayların kişiliklerini saptamakta yetersiz kalabilir. Ayrıca, mülakattan sonra diğer adaylarla karşılaşan adayın soruları diğerlerine söyleme olasılığı olduğundan, tüm adaylardan alınan cevaplarda benzerlik oluşturabilir. Bu da değerlendirmede güçlükler yaratabilir.

Plansız Mülakatlar:

            Plansız mülakatlarda görüşmecilerin adaya soracakları sorular önceden belirlenmez. Adaya, düşüncelerini anlatmada serbestlik tanınmıştır. Bu teknikte, görüşmeciler soracakları sorularla adayın konuşma biçimini, olaylara bakış açısını, yorumlarını, fikirlerini ve kendini savunma biçimini saptamaya çalışırlar. Onun için görüşmeci adaya çeşitli konularda sorular sorarak, bu konular hakkında gözlem yapmak ister.

            Plansız mülakatın yönü adayın vereceği cevaplara göre değişebilir. Görüşmeciler, soracakları soruları mülakatın havasına göre ya kendileri saptarlar ya da uzmanların hazırladıkları sorulardan esinlenirler. Mülakatın değerlendirmesi görüşme sonunda yapılır.

            Aday konuşmanın gidişini duygu ve düşüncelerine göre istediği gibi yönlendirebilir. Ama mülakatın amacının dışına taşmaması görüşmeci tarafından çok iyi denetlenmelidir. Ayrıca görüşmeci konuşulan bir konunun tartışmaya dönüşmemesine dikkat etmelidir (Öztürk, 1995).

            Plansız mülakat tekniğini uygulayacak olan kişi bu konuda iyi bir eğitim almış olmalıdır. Çünkü herhangi bir soru önceden hazırlanmadığı için mülakat sırasında yeri geldikçe sorulması gereken soruları sorması gerekir. Bu aynı zamanda oldukça beceri isteyen bir durumdur. Gerekli soruların sorulmaması sonucunda ise mülakat istenen sonuca ulaşamaz. Aday birçok konu hakkında konuşacağından, görüşmeci gerekli olan bilgileri öğrenebilmek için iyi bir dinleyici olmalıdır.

            Plansız mülakat canlı ve esnek bir düzeyde gerçekleşir (Öztürk, 1995). Görüşmeci, bu yöntem ile adayın kişiliği, aile ilişkileri ve iş deneyimi ile ilgili olarak ayrıntılı bilgiler toplayabilir. Ayrıca bu yöntem adayın, heyecanını yenerek rahat bir görüşme yapmasına olanak sağlar.

            Ancak bu teknik işe alma konusunda görüşmecinin kararsız kalmasına neden olabilir. Çünkü her adaya farklı sorular sorulma olasılığı yüksektir. Sorularda belli bir standardın olmaması değerlendirmeyi de güçleştirecektir. Adayın verdiği cevaplara göre yeni soruların ortaya çıkması, bundan sonraki cevapların kaydını güçleştirecek, bu da değerlendirmeye olumsuz etkide bulunacaktır. Bu nedenle birçok işletme plansız mülakat ile kalıplı mülakatı beraber uygulamayı tercih etmektedir.

            Görüşmeciler değerlendirmeyi yaparken objektiflikten uzaklaşabilirler. Plansız mülakatta, görüşmecinin aday hakkındaki yargısı önemlidir. Görüşmeciler, adaylar arasından kendi düşüncelerine uygun ve kendine benzeyen adayları seçme eğilimi gösterebilirler.

Karma Mülakatlar:

            Planlı ve plansız mülakatların birlikte uygulandığı bu tekniğe yarı planlanmış mülakat da denilmektedir. Bu teknikte, önceden sadece sorulacak temel sorular hazırlanır ve görüşmeci, mülakatın akışına göre bu soruları genişletir ya da yeni tartışma alanları yaratacak sorular sorar.

            Bu teknikte, önceden belirlenmiş (planlanmış) sorularla adaylar arasında karşılaştırma yapılabilir. Aynı zamanda önceden belirlenmemiş(plansız) sorularla mülakatın                            derinleştirilmesi, adaylar hakkında daha ayrıntılı bilgi elde edilmesi olasıdır.

            Personel seçiminde mülakatı daha tutarlı yapmak isteyen işletmeler çoğu zaman karma tekniği tercih etmektedirler.

            Karma mülakat tekniğine göre adaylar hakkında daha fazla bilgi sahibi olunması mümkün olmasına rağmen, mülakat sırasında görüşmecilerin ilgi alanlarına göre soruları yönlendirmesi, önceden belirlenen sorular dışında sorular sorarak görüşmeyi yalnızca plansız hale getirmesi riski her zaman bulunmaktadır.

 

2) Görüşmeci ve Aday Sayısına Göre Mülakatlar:

 

Tek Görüşmeci- Tek Aday (Seri Mülakatlar):

            Adayın her bir görüşmeciyle ayrı ayrı görüşmeye girmesidir. Örneğin; aday saat 09.30’da ilgili bölüm temsilcisiyle görüştükten sonra 10.45’te insan kaynakları uzmanıyla, 12.00’da bölüm sorumlusuyla görüşmeye alınabilir. Böylece aday her görüşmeci tarafından çeşitli yönleriyle ele alınır ve hakkında daha çok ayrıntılı bilgi edinilir.

İşe başvuru formu değerlendirildikten sonra çağırılan adaylar en az iki şirket temsilcisi ile görüşürler (Gürbüz, 2002). Bu görüşmeciler, personel müdürü ya da o pozisyonun açık bulunduğu bölümün yetkilileri olabilir. Bu teknikte hiçbir görüşmeci tek başına adayı reddetmez. Her görüşmeci, her aday için kendi görüşlerini içeren bir özet çıkarır. Tüm görüşmeciler daha sonra bir araya gelerek görüşmeleri karşılaştırırlar ve aday seçimine birlikte karar verirler.

            Bazen, üzerinde anlaşmaya varılan birkaç aday bölüm yöneticisine sorulur ve seçilecek olan kişiyle ilgili son kararı o verir. Bu teknik, hem yeterince nitelikli olmayanların yüksek düzeydeki yöneticilerin zamanını boşa harcamadan elenmelerini sağlar, hem de son kararı verecek olan yöneticinin seçiminde daha objektif olabilmesine olanak tanır. Buna karşılık bu tekniğin uygulanması sırasında belli bir zaman kaybı olacağından iyi adaylar başka yerlerde iş bulabilir.

Görüşmeci Grubu- Tek Aday: (Heyet Mülakatları)

 

            Bu tekniğe heyet mülakatları denir. Aday, görüşmeci heyetinin karşısına çıkarılır. Heyeti oluşturan üyeler sorular sorarak adayın davranışlarını inceler. Mülakat sonunda görüşmeciler aday hakkında kişisel değerlendirmelerini yaparlar ama kesin sonuca ulaşmak için genel bir değerlendirme yapılır. Aday hakkında sonuca ulaşmak için görüşmeciler arasında düşünce birliği olmalıdır.

            Heyet mülakat tekniği daha çok üst düzey yöneticilerin seçiminde kullanılmaktadır. Heyeti oluşturan görüşmeciler işletmenin bir grup yöneticisinden oluşur.

Görüşmeci Grubu- Aday Grubu: (Grup Mülakatları)

 

            Bu tekniğe grup mülakatları denir. Adından da anlaşılacağı gibi adayların topluca, sorulan çeşitli sorular ve yapılan tartışmalar ile değerlendirildiği bir tekniktir. Adayların mülakata grup halinde alınması grup mülakat tekniğinin izlenmesi demektir (Öztürk, 1995).

            Grup mülakat tekniği ile sorun çözmeye yönelik mülakat tekniğinin bir arada uygulanması mümkündür. Böyle bir yolun benimsenmesi durumunda, bir görüşmeci grubun karşısına birden fazla aday gelir ve kendilerine verilen sorunu ortaklaşa çözümlemeleri istenir.

            Amaç, adayın grup içerisindeki davranışlarını incelemektir. İşveren, adayın verilen amaca ulaşmak için diğer üyeleri ile ne kadar işbirliği içinde çalıştığını, farklı düşünce ve eleştirileri nasıl ele aldığını ve grup içerisinde lider mi yoksa üye rolüne mi sahip olduğunu görmek ister. Eğer adaylardan bir tanesi, toplantıyı idare ediyor ise, o adayın diğer üyeleri nasıl kontrol ettiği, üyelere eşit davranıp davranmadığı ve konuya ne kadar yön verebildiği görüşmeci tarafından gözlemlenir.

            Genellikle yönetici ve yönetici adaylarının seçiminde kullanılan, son yıllarda geliştirilmiş bir tekniktir. Günümüzde zorlu rekabet şartlarına sahip olan iş dünyasında zaman, işletmeler için iyi kullanılması gereken bir faktördür. İşletmelerin, her alanda olduğu gibi çalışanların seçiminde de zamanı iyi kullanmaları gerekir. Grup mülakat tekniği, seçimde zaman kaybını önlediği gibi anında karşılaştırma ve değerlendirme olanağı verir.

            Bu teknikte, adayların liderlik özelliği, kişiler arası ilişkileri, fikrini savunma ve fikir geliştirme yönleri, sorun çözme yaklaşımları ve benzeri özelliklerin analizine çalışılır.

            Uygulama iki farklı biçimde gerçekleştirilebilir. İlkinde görüşmeci aday grubuna çeşitli sorular sorarak en doğru yanıt veren adayı seçer. İkincisinde ise, adaylar grup halinde başlarında bir görüşmeci olmadan belirli bir konu hakkında aralarında tartışırlar. Bu sırada, kendilerini bir gözlemci izleyerek liderlik özellikleri bulunan, diksiyonu düzgün kavrama yeteneği gelişmiş adayı seçer.

            Birden fazla aday aynı anda değerlendirildiği için zamandan tasarruf sağlanır. Ayrıca adayların birbirlerine karşı olan davranışları, tepkileri rahatça gözlemlenir.

            Ancak, adayın çok sayıda olması, tüm adaylara uygun sorun bulunması zorluğunu beraberinde getirir. Ayrıca değerlendirmenin, gruplara göre standart hale getirilmesi durumu da vardır.

3) Mülakatın Yürütülmesine Göre Mülakatlar:

 

            Mülakatın yürütülme şekline göre mülakatlar resmi, rahatlatıcı ya da baskıcı bir ortamda gerçekleşebilir. Genellikle planlı mülakatlar resmi bir havada gerçekleşir. Görüşmeciler kısa bir tanışma aşamasından sonra öğrenmek istedikleri konularla ilgili sorulara geçerler. Resmi mülakatlarda dikkat edilmesi gereken nokta mülakat sürecini adayın, kendini ortaya koymasını engelleyici bir hale getirmemektir.

            Ayrıca samimi bir ortamda adayların sorulara ayrıntılı cevap vereceği düşüncesinden yola çıkarak bazı mülakatlar samimi bir havada geçer. Bunun için mülakata başlamadan önce rahatlatıcı bir hava yaratılmaya çalışılır.

            Bunun dışında baskıya dayalı mülakatlar da işe alım süreçlerinde kullanılan bir tekniktir. Bu mülakat tekniğinin amacı, adayın dengesini nasıl koruduğunu, uygun yeteneğini ve beklenmeyen olaylar karşısında nasıl davrandığını görmektir. Bu teknikte adayı şaşırtabilmek amaçlanır (Öztürk, 1995). Açık olan pozisyonun gerekleri arasında adayın stresle başa çıkması gerekiyorsa, böyle bir ortamda adayın nasıl bir tepki vereceğini öğrenmek için stresli mülakatlara başvurulur. Bu teknikte, adaya kısa bir zaman dilimi içerisinde çok sayıda soru sorulur ve ani cevaplar istenir.

Bir şekilde adayın beklenmeyen durumlar karşısında tepkisi ve savunması incelenmek istenir. Bu yüzden adaya düşmanca davranıştan, dostça davranışa çeşitli tavırlar takınılır. Böylece görüşmeci, aday üzerinde baskı kurmuş olur. Sorular tartışılan konunun dışında bir konu da olabilir. Örneğin, aday belirli bir konudaki yeterliliklerinden söz ederken, ikinci bir soru tamamen ayrı bir konu üzerinde olur. Bunun gibi ani soru değişiklikleri adayı zora sokar.

 Bu tekniği uygularken görüşmeci son derece dikkatli olmalı, davranışlarında aşırıya kaçmamalıdır. Gereğinden fazla dostluk adayı gevşeteceği gibi, gereğinden fazla düşmanca tutumlar da adayın kendini görüşmeye kapatmasına neden olabilir. Özellikle adaya düşmanca davranırken saygı kuralları ihlal edilmemelidir. Çünkü işe alınmayanların işletme hakkında olumsuz düşünceleri oluşabilir.

            Eğer görüşmeci mülakatı gerektiği biçimde sürdüremezse mülakatın amacı saptırılabileceği gibi, mülakat hoş olmayan bir biçimde yarıda kalabilir. Görüşmecinin uygulamada hata yapmaması için dikkatli ve titiz davranması, ayrıca deneyimli olması şarttır (Tahiroğlu, 2002).

            Stres mülakatları diğer mülakat teknikleriyle birlikte gerçekleştirilmelidir. Tek başına stres mülakatları uygun adayı belirlemek için sağlıklı bir ölçü oluşturmaz. Yine de, stres mülakatlarında halkla ilişkiler açısından olumsuz tepki veren adaylar elenmelidir (Öztürk, 1995).

            Koruma veya güvenlikte çalışacak personel seçiminde kullanılması yararlı olduğu gibi, son yıllarda yönetici ve yönetici adaylarında da kullanılmaya başlanmıştır.

4) Soru Tiplerine Göre Mülakatlar:

 

            Mülakatta kullanılan soru tipleri farklılıklar gösterebilmektedir.. Genellikle yanıtları evet/hayır olan sorulara kapalı uçlu sorular denir. Bir bilginin doğrulanması veya belirli sonuçlar arasında seçim yapılması amacıyla bu tür sorular mülakatlarda kullanılır. Bu tür sorularla sınırlı bilgi elde edilir ve çok sık kullanılırsa adayın kendini ifade etmesine, rahat hissetmesine engel olabilir.

            Belirli bir konuda detaylı bilgi almak amacıyla sorulan sorular açık uçlu sorulardır. Bu tür sorular adayın deneyimlerini, özelliklerini ifade etmesine olanak sağlar. Görüşmeciye de adayla ilgili daha fazla bilgi elde etme olanağı verir. Mülakatlarda kapalı ve açık uçlu soruların dağılımının dengeli olmasına dikkat edilmelidir.

            Ayrıca mülakatlarda örnek/problem olay soruları da adaylara sorulabilir. Bu sorulardan oluşturulan mülakatlara sorun çözmeye yönelik mülakatlar denir. Bu teknikte adaylara konularına ilişkin bir sorun verilir ve sorunun çözümü için adayların görüşleri alınır. Çoğu zaman ‘Siz olsaydınız ne yapardınız?’ gibi varsayımlı sorular sorulur ve adayların bu varsayıma göre cevaplar vermesi istenir. Adayların vermiş oldukları cevaplar ile sorunların çözümüne ilişkin yaklaşımları bir bütün halinde ele alınarak, adayların sorunları çözmedeki tutarlılıkları, bilgileri, sorun karşısındaki davranışları, fikirleri savunmaları gibi yönleri değerlendirilir. En uygun ve yaratıcı çözümler üreten aday görüşmeyi başarı ile tamamlayabilir (Gürbüz,2002).

            Ancak bu teknikte çözüm oluşturmaları için adaylara verilecek sorunlar çok iyi belirlenmeli ve sorunun mutlaka adayın konusu ile ilgili olmasına özen gösterilmelidir. Bu mülakat sonunda elde edilecek bilginin geçerliği adaylara verilen sorunlar ile iş yaşamında karşılaşabileceği konuların uyumlu olmasına bağlıdır. Bu teknikle gerçekleştirilen mülakatta adayların çok dar açıdan değerlendirilmesi, bu tekniğin zayıf yönünü oluşturmaktadır.

 

Örnek Sorular:

  • Bir müşteri şirket tarafından taşınması gereken bir malın geç kalması konusunda çok kızgın. Bu şikâyeti nasıl çözersiniz?
  • İşinizde çalışırken karşılaştığınız en önemli sorunlar nelerdi? Onlara yaklaşımınız nasıl olurdu?
  • İstemediği bir işi yapması için ikna ettiğiniz biri oldu mu? Anlatır mısınız?
  • Belirli bir baskı altında kaldığınız bir olaydan söz edin. Olayı nasıl sonuçlandırdınız?
  • Yeni koşullara kısa sürede uyum sağlamanız gerekirse bunu nasıl başarırsınız?
  • İşinizde kapasitenizi zorlayan bir olay olduğunda ne yaparsınız?

5) Mülakat Yerine Göre Mülakatlar:

Mülakat süreci bir ofiste, görüşme odasında ya da ofis dışında gerçekleştirilebileceği gibi telefonda da mülakat yapılabilir. Telefon mülakatları, genellikle zaman ve mekân olanakları yüz yüze görüşmeye engel olduğu zaman tercih edilir. Bu tür mülakatlar, ön eleme amaçlı da kullanılabilmektedir ve yüz yüze görüşmeye öncü oldukları için de önem taşımaktadır.

Telefon mülakatları, yüz yüze görüşmelerden daha resmi bir havada geçebilir. Aday, buna bilgi alışverişi olarak bakmalı ve soru sormaktan çekinmemelidir.

Telefon mülakatlarının önemli bir özelliği de, görüşmecinin tepkilerinin ölçülemeyişidir. İki kişi yüz yüze görüşürlerken, paylaşılan sözlü bilgilerin yanı sıra mimiklerden, reflekslerden, hareketlerden de birbirleri hakkında bilgi edinebilirler. Gülümseyerek, öne doğru eğilerek veya baş işaretleriyle dinleyici, konuşan kişiye cesaret ve destek verebilir. Bir telefon konuşmasında böyle bir geribildirim oluşturabilmek olanaklı değildir.

Adaylarla yüz yüze görüşmeler yapan görüşmeciler, genellikle görüşmenin ilk birkaç dakikası içinde genel izlenimlerini oluştururlar. Bu nedenle telefon mülakatları aday için en büyük avantajı; görüşmecinin adayı görmemesi ve bu nedenle adayın rahat olabilmesidir.

Adayın, görüşmeci tarafından görünmüyor olmasının bir diğer avantajı da; Cv’sini ve notlarını elinde tutabilmesidir. Ayrıca aday, pozisyon ve kurumla ilgili olarak sorabileceği soruları da önceden belirleyebilir. Aday mülakat sırasında not alabilmek, görüşmecinin ad ve unvanını yazabilmek için kâğıt kalem bulundurabilir. Telefon görüşmelerinde dikkat edilmesi gereken en önemli noktalardan biri mülakat amacıyla arandığınızda telefona cevap verecek kişilerin önceden dikkatli olmaları noktasında uyarılması ve telefonda görüşme yaparken sessiz bir ortamın sağlanmasına özen gösterilmesidir. (www.uluslararasiegitim.com).

 

            Her işletmenin amacı, kendisi için en uygun personeli işe almaktır. Ancak, günümüzde gerek özel, gerekse kamuya ait birçok kurum ve kuruluşun yetersiz personel politikası ve uygun olmayan seçim sistemleri nedeniyle en uygun personelin seçilmesi mümkün olamamaktadır (Gürbüz, 2002).

            Personel seçiminde mülakat tekniği, genelde geçerliliği düşük olmasına rağmen, bazı işletme ve kurumlarda tek başına seçim aracı olarak kullanılırken, bazılarında seçim sürecinin önemli bir dilimi olarak kullanılmaktadır. Ancak, her ikisinde de görüşmecinin niteliğinden kaynaklanan birtakım sınırlılıklar, hatalar olmaktadır. Mülakatın etkin sonuçlar vermesi; hataların en aza indirilmesi ve bazı kuralların uygulanması ile mümkündür. Sonuç olarak başarılı bir mülakat sürecinin yaşanabilmesi için mülakatı yapan kişi ya da kişilerin dikkat etmesi gereken noktaları özetleyecek olursak:

  • Mülakatta ne elde edileceği ve mülakat yoluyla hangi özelliklerin saptanacağı çok iyi belirlenmeli, görüşmeci adayda kendini aramamalıdır.
  • Mülakat ortamı, sağlıklı karar almayı etkileyecek etkilerden arınmalı, adaya davranış serbestliği tanımalı, gerektiğinde ikramlarda bulunarak onun rahatlamasını sağlamalıdır.
  • Mülakat soruları çok iyi belirlenmeli, planlı ve kronolojik sorulardan oluşan bir form hazırlanmalıdır.
  • Görüşmecinin önyargısı kararlarda etkili olmamalıdır.
  • Görüşmeci, adayı dikkatli bir biçimde dinlemeli, adaya dostça davranmalı, adayın vermiş olduğu cevaplardan kendisini ilgilendirenleri sağlıklı bir biçimde kaydetmelidir.
  • Görünüş ve tavırlardan hemen sonuç çıkarma eğilimine girilmemeli, adayı dinledikten sonra karar verilmelidir.
  • Görüşmeci, çok sayıda kişi ile görüşme yapacaksa, mülakat sırasında gerekli bilgileri kaydetmeli, aday görüşmeden ayrılır ayrılmaz onun hakkındaki düşüncesini belirlemelidir.
  • Adayın da soru sormasına olanak verilmeli, ‘Sizin öğrenmek istediğiniz bir şey var mı?’ diyerek ona fırsat tanınmalıdır.
  • İkinci bir görüşme gerekiyorsa, bunun adaya bildirilmesi gerekmektedir.
  • Mülakat sırasında kesinlikle bir sınav havası yaratılmamalı, kişi sorguya çekilir gibi sorula sorulmamalıdır.
  • Görüşmeci karşısındakini dinleyip, yorumlayabilme konusunda yetersiz kalabilir. Oysa adayın ne söylediğinin, nasıl davrandığının da dikkatli bir biçimde yorumlanması gerekir. Çünkü adayın konuşurken yapacağı bazı mimikler, nefes alması, vurgulamaları, sesini azaltıp, arttırması bazı ipuçları verecektir.

MÜLAKTIN KAPSADIĞI KONULAR:

           

            Mülakat sırasında görüşmecinin adaydan öğrenmek istediği konular belirli kriterler dahilindedir. Görüşmede adayın kendi hakkında verdiği her bilgi değerlendirilse de özellikle ilgilenilen belirli konular vardır.

            Aday hakkında özellikle öğrenilmek istenen konular; adayın kişisel özellikleri, öğrenim durumu, iş deneyimi, çevresi ile ilişkiler, enerjik yapısı ve işinde ilerleme isteği olarak sayılabilir.

 

 

 

 

1-) Adayın Kişisel Özellikleri:

            Mülakatın başlangıcında adayın dikkat çeken ilk özellikleri kişisel özellikleri olur. Bu özelliklerin öğrenilmesini mülakatın ilk adımı olarak kabul edebiliriz. Bu şekilde adayın iş için uygun olup olmadığı belirlenmek istenir.

            Adayın dış görünüşü, sesinin tonu, konuşma tarzı, diksiyonu, giyimi, anlatım yeteneği, dikkati ve heyecanı kendisini belirleyen başlıca özelliklerdir. Adayın özgürce konuşmasını sağlamak bu özelliklerin belirlenmesinde yararlı olur.

            Ayrıca aday için karar vermeden önce adayın çevresi ile olan ilişkileri görüşmeci için değerlendirilmesi gereken bir etkendir.

 

2-) Adayın Öğrenim Durumu:

            Mülakat sırasında adayın hangi okullarda öğrenim gördüğü, elde ettiği başarı derecesi, öğrenimi sırasında sosyal ve sportif etkinlikleri, öğretmenleri ile ilişkileri öğrenilmeye çalışılır.

            Görüşmeci adayın liseden başlayarak, kronolojik sırada konu tercihleri, notlar, ders dışı aktiviteler gibi faktörlere işaret ederek öğrenim hayatını anlatmasını ister.

            Adayın öğrenim durumu hakkında elde edilen bilgilerden birçok sonuç çıkarılabilir. Örneğin; adayın notlarından, sınıf içindeki düzeyi görülebilir.

            Adayın ders dışında katıldığı sosyal etkinlikler birtakım özelliklerini gözler önüne serer. Bu tür etkinliklere katılanlar diğer kişilerle devamlı ilişkide olduğu için anlayışlı, hakkını arayan, girişken bir tip olup, liderlik özelliklerine sahip olur. Adayın çeşitli yarışmalarda kazandığı ödüller, kişinin zihinsel kapasitesinin yüksek ve özel yetenekleri olduğunu gösterir.

            Okul yaşamında çeşitli işlerde çalışan kişinin disiplinli, olgun ve yüksek motivasyona sahip olduğu düşünülür.

            Görüşmeci, adayın katıldığı kurs, seminer tipi eğitim çalışmalarını takip etmelidir. Çünkü bazı mesleklerde alınan eğitimden çok kişinin katılmış olduğu kurs ve seminerler çok daha etkili olur.

3-) Adayın İş Deneyimi:

 

            İş deneyimi her tür mülakatın içeriğinde bulunan bir konudur. İş deneyimine ilişkin soruların amacı, adayın karar vermedeki etkinliği, girişim gücü, sorumluluk bilinci, iş yapmadaki çabukluk ve verimlilik gibi özelliklerinin belirlenip, değerlendirilmesidir.

            Mülakat sırasında daha önceki işyerinde sıkı ve uzun saatler çalışan adaydan aynı performansı yeni işyerinde de göstermesi beklenir. Adayın önceki çalıştığı yerlerdeki ücreti de önemlidir. Yüksek ücret alan kişinin bu durumu hak eden bazı özellikleri olduğu düşünülür.

            Adayın daha önce çalıştığı işyerlerinin sayısı ve bu işyerlerinden ayrılma nedenleri de görüşmeci için önem taşır. Sık iş değiştiren kişiler disiplinsiz ve azimsiz olarak nitelendirilebilir. Ayrıca amirleri ile olan sürtüşmeler görüşmeciyi adayda çabuk sinirlenme, esnek olamama, hoşgörüsüzlük gibi belirtileri aramaya iter.

            Aday için iş doyumu kavramının kendi açısından yorumu oldukça önemlidir. Bu şekilde işletmeden beklentileri öğrenilmiş olur.

             Daha önceki işlerinde üstlendiği sorumluluk ve beceri düzeyi, önceki işlerine nasıl girdiği, görüşmecinin aday hakkında öğrenmek istediği diğer ayrıntılardır.

4-) Adayın Çevresi İle İlişkileri:

 

            Mülakat sırasında adayda gözlemlenen olumlu davranışların sürekliliği tam olarak kanıtlanmalı, tutarlılığının devamlı olup olmadığı araştırılmalıdır. Çünkü işe kabul edilmek için aday kendini yanlış tanıtmış olabilir.

            Bu durumu ortaya çıkarmak için adayın çevresinde ne derece sevildiği, arkadaş çevresi, aile yapısı ve ailesi ile ilişkileri, ailesinin gelir düzeyi, adayın hobileri ve sosyal çevresi ile bütünleşme çabalarını öğrenmek görüşmeyi amacına ulaştırır. Böylece, adayın iş çevresinde olası davranışları hakkında karara varılabilir.

            Bu tür bilgileri alabilmek için adaya çeşitli sorular sorulur. Ancak soruların amacı, adaya hissettirilmemelidir. Çünkü aday soruları, yalan söyleyerek istenildiği gibi yanıtlayabilir.

5-) Adayın Enerjik Yapısı:

 

            Adayın enerjik bir yapıya sahip olması bir avantajdır. İşveren için yüksek enerji, kuvvet ve dayanıklılık olumlu değerlerdendir. Nitelikleri birbirine yakın adaylar arasında daha enerjik bir yapıya sahip olan aday tercih edilmelidir. Çünkü bu tip insanlarda görevlerini başarabilme azmi ve yüksek performans genellikle rastlanan özelliklerdir.

            Dış görünüşte uyuşuk görünen adaylar karşısında görüşmeciler genellikle olumsuz düşüncelere sahip olurlar. Aday gerçekte işinde başarılı olabilecek olsa da görüşmeciler bu tür düşüncelere kapılabilirler.

            Ayrıca adayın fiziksel durumu işin yapısı açısından önemlidir. Yüksek tempolu işler ve fiziksel çaba gerektiren işler için genç, sağlıklı ve dinamik adaylar tercih edilir

 

6-) Adayın İşinde Yükselme İsteği:

            Kişinin yaptığı işi sevmesi onun işinde başarılı olmasına etki eden faktörlerdendir. İşini seven kişinin, işine motive olması daha çabuk olur. Motivasyonun da verimlilik ile doğru orantılı olduğu bilinmektedir.

            İşine karşı ilgi duyan ve yükselmek isteyen kişiler bu işlerini uzun süreli çalışacakları işler olarak kabul etmektedirler. Görüşme sırasında adayın yükselme isteği olduğunu fark eden görüşmeci, bu adayların işletmede uzun bir süre ve başarı ile hizmet edebileceğini düşünmektedir.

 

MÜLAKATLARDA ADAYLARA SORULABİLECEK SORULAR

Görüşmelerde sorulacak sorular standart olmasa da belirli bazı sorular vardır:

  • Uzun ve kısa vadedeki hedef ve amaçlarınız nelerdir?
  • Mesleki hayatınızda uzun vadede yapmak istediğiniz şey nedir?
  • Bundan beş yıl sonra ne yapıyor olacağınızı düşünüyorsunuz? Ya on yıl sonra?
  • Hayatınızda gerçekten yapmak istediğiniz şey nedir?
  • Mesleki amaçlarınıza ulaşmak için nasıl bir plan yaptınız?
  • İş hayatınızda hedeflediğiniz en önemli başarılar nelerdir?
  • En zayıf ve en güçlü yönleriniz olarak neleri görüyorsunuz?
  • Kendinizi nasıl tanımlarsınız?
  • Sizi iyi tanıyan bir arkadaş ya da öğretmeninizin sizi nasıl tanımlayacağını düşünürsünüz?
  • Okul tecrübeleriniz sizi iş hayatına nasıl hazırladı?
  • İş hayatında başarılı olacağınızı düşünmenizi sağlayan nitelikleriniz nelerdir?
  • Başarıyı nasıl tanımlar ya da değerlendirirsiniz?
  • Bizimki gibi bir şirkette başarılı olmak için neler yapılabilir sizce?
  • Başarılı bir idarecide hangi nitelikler olmalıdır?
  • Yönetici ve çalışanlar arasında nasıl bir ilişki olması gerektiğine inanıyorsunuz?
  • Size en büyük tatmin duygusu veren iki ya da üç başarınızı anlatın. Neden?
  • Bu pozisyon için eleman almak durumunda olan kişi siz olsaydınız hangi nitelikleri ararsınız?
  • Okuduğunuz okul/üniversiteyi neden seçtiniz?
  • Okuldayken en çok sevdiğiniz ders neydi? Neden?
  • En az sevdiğiniz ders neydi? Neden?
  • Aldığınız notların okul başarınızı temsil ettiğine inanıyor musunuz?
  • Ders dışı faaliyetlere katıldınız mı? Size neler kazandırdı?
  • Hangi iş ortamında kendinizi daha rahat hissedersiniz?
  • Neden bu şirkette bir iş aramaya karar verdiniz?
  • Şirket hakkında neler biliyorsunuz?
  • Çalışmayı düşündüğünüz şirketi değerlendirirken hangi kriterleri kullanıyorsunuz?
  • Seyahat etmeyi sever misiniz? İş kapsamında seyahat konusunda ne düşünüyorsunuz?
  • Şimdiye kadar karşılaştığınız en büyük problem ne oldu ve nasıl üstesinden geldiniz? (www.uluslararasıegıtım.com)

 

 

MÜLAKAT SÜRECİNDE ADAYLARIN DİKKAT ETMESİ GEREKENLER

            Mülakat süreci çift yönlü bir süreçtir. Mülakat sürecinin organizasyonunda işverene düşen görevlerin yanı sıra adaylarında dikkat etmesi gereken önemli noktalar vardır:

  • Mülakatın yapılacağı yere mülakattan önce bir kez denemek amacıyla gidin. Böylece, nerede olduğu ya da mülakat yerine varmanın ne kadar zaman alacağı konusunda bilgi sahibi olabilirsiniz.
  • Mülakatta belirtilecek ana konuları ve sorulabilecek soruları saptayın; fakat cevaplarınızı ezberlemeyin ya da uzun uzadıya anlatmayın.
  • İşe, şirkete, sektöre göre giyinin.
  • En az on dakika önce mülakat yerine varmak üzere kendinizi ayarlayın. Eğer geç kalmak üzereyseniz şirkete telefon edin.
  • Eğer bir başvuru formunu doldurmanız istendiyse formu eksiksiz ve düzenli doldurmaya özen gösterin.
  • Bir CV’nizi yanınızda götürün.
  • Özgeçmişinize ya da başvuru formunuza sizin için bir şeyler yapacağı konusunda çok güvenmeyin. Her ne kadar siz o pozisyon için yeteri kadar nitelikli olsanız da, kendi kendinizi sunmanız önemlidir.
  • Görüşmeye yazı ile davet edilmiş iseniz firma yazısını, referans listenizi, önceki işyeriniz açısından verilmesinde sakıncası olmayan çalışma örneklerinizi yanınızda götürebilirsiniz.
  • Mülakatın yapılacağı odaya girdiğinizde rahat görünmeye çalışın. Görüşmeci/ görüşmecilerle sıkıca tokalaşın.
  • Oturmak için size yer göstermelerini bekleyin. Beden dilinizin çok şey anlattığını unutmayın. Dik oturun, sürekli ilgili görünün. Sandalyede kımıldayıp durmayın ya da gevşeyip kendinizi salmayın.
  • Mülakatı yapan kişilerle göz teması kurun.
  • Pozisyon ve şirkete karşı ilgili olduğunuzu gösterin. Bunu yapmanın en doğru yolu mülakata gelmeden önce şirket ve pozisyonla ilgili bilgi toplayıp bu bilgileri gerektiğinde kullanmaktır.
  • Fakir bir dil, argo yada ara sesler kullanmaktan sakının (şey, ıııı,hı hı vb.)
  • Çok alçak sesle konuşmayın. Güçlü bir ses kendinize olan güveninizi gösterir.
  • Kendinize güvendiğinizi ve enerjinizi gösterin, fakat saldırgan görünmemeye dikkat edin.
  • Herhangi bir işin üstüne atlayacakmış ya da çok ümitsizmiş gibi davranmayın.
  • Münakaşa yaratabilecek konulardan sakının.
  • Önceki çalıştığınız yerdeki arkadaşlarınız ya da işverenleriniz hakkında olumsuz konuşmayın.
  • Sorulara doğru, içten ve kısa cevaplar verin. Yalan söylemekten kaçının.
  • Başarılarınıza vurgu yapın ama abartmayın.
  • Sorulara “evet” ya da “hayır” gibi kısa cevaplar vermeyin. Gerektiği kadar açıklama yapın. Sorulara cevap verirken şirket ve sektör hakkında araştırma yaptığınızı belli edin.
  • Şahsi meselelerinizden ya da aile problemlerinizden bahsetmeyin.
  • Ummadığınız bir soruyla karşılaştığınızda uzun bir ara vermeyin ya da “güzel bir soru” gibi bir şeyler söylemeye kalkmayın. Biraz daha zaman kazanmak amacıyla soruyu bir kez daha tekrar etmelerini rica edin.
  • Şirketin size neler verebileceğinden ziyade sizin şirket için neler yapabileceğinizden bahsedin.
  • Maaş, tatiller, ikramiye, emeklilik gibi konularda söz açılıncaya kadar herhangi bir soru sormayın. Ücret konusunda ne düşündüğünüz hakkında bir soru almaya hazırlıklı olun; pozisyona göre düşük ücret ya da yüksek ücret beklentisi içerisinde olmak süreci olumsuz etkileyebilir. Bu nedenle mülakata gelmeden önce iş için piyasada verilen ücret aralıklarını araştırmakta fayda vardır.
  • İşle, şirketle ilgili soru sormaktan kaçınmayın. Mülakatlarda mülakatı yapanlara sorulabilecek sorular şunlar olabilir.
  • Burada sıradan bir gün nasıl geçer?
  • Bu pozisyon/kurumda başarı için en önemli kişisel nitelik/özellikler nelerdir?
  • Kurumda diğerleriyle nasıl bir ilişki içine gireceğim?
  • Performansım hangi aralıklarla değerlendirilecek? Hangi kriterlere göre değerlendirmeye tabi tutulacağım?
  • Şirketin gelecekteki büyüme ve genişleme durumu nasıl görünüyor?
  • Şirketin gerçekleştirmek istediği önemli değişiklikler nelerdir?
  • Çalışanları kendi pozisyonlarına ya da ilerlemelerine daha iyi hazırlamak için verilen eğitim programları nelerdir?
  • Şirketin yönetim felsefesi nedir?
  • Yeni bir çalışan olarak benden neler beklenecektir? (İlk 2 ay için, 1 yıl için vb)
  • Görüşmeci görüşmenin bittiğini ifade etmek için “Eklemek ya da sormak istediğiniz bir şey var mı?” diye sorduğunda mülakatta belirtmek üzere hazırladığınız konuları söyleyebilirsiniz.
  • Diğer adaylar hakkında bilgi elde etmeye çalışmaktan kaçının.
  • Görüşmecinin odasında bir eşyanızı bırakmamaya dikkat ediniz.
  • Mülakatın hemen sonrasında mülakatta edindiğiniz izlenimlerle ilgili not alın. Bu notlardan hem o firma ile ilgili sonraki görüşmelerinizde, hem de diğer firmalarla yapacağınız görüşmelerde yararlanabilirsiniz.
  • Mülakatın sonucunu öğrenmek için firmayı aramanıza gerek yoktur. Eğer sonraki aşamalara çağrılmanıza karar verilirse firma ilgilileri sizi arayacaktır (uluslararasıegıtım.com).

 

 

Mülakat Sürecinde Sorulabilecek Sorular ve Sorulara Verilebilecek Cevaplar:

 

“Bana Kendinizden Bahsedebilir misiniz?”

            İki dakikalık bir sunuşunuz için mükemmel bir açılış! İş ve eğitim geçmişinizi anlatın, önemli yeteneklerinizden bahsedin ve birkaç örnek sunduktan sonra amaçladığınız meslek hayatını anlatın. Genellikle bu sorulan ilk sorudur. Eğer sorulmamışsa,”iş ve akademik geçmişim hakkında bir iki şeyden bahsetmek yardımcı olabilir” diyerek başka bir soruya cevap vermeyi erteleyebilirsiniz. Ancak daha sonra mülakatçının sorusuna cevap vermeyi unutmayın.

“Neden burada çalışmak istiyorsunuz?”

            Şirket hakkında öğrendiklerinizi, size çekici ve teşvik edici gelen yönlerinin de altını çizerek açıklayın. Spesifik olmaya çalışın, çünkü genellemeler çok sıradan bulunur.

 

İyi Cevap:

            “Bu endüstride öncü olan şirketleri araştırdım ve şirketinizi müşteri ilişkileri, risk almayı teşvik, yüksek hedefler belirleme konularında işini en iyi yapan şirketler arasında olduğu sonucuna ulaştım bu nedenle burada çalışmak istiyorum”( Bu cevap, bazı araştırmalar yaptığınızı ve kararınızı spesifik ölçütler üzerine temellendirdiğinizi gösterir).

Kötü Cevap:

            “İyi bir şirket olduğunu duydum ve burada arkadaşlarım var.”(Ciddi araştırmalar yapıldığını gösteren bir cevap değil ve mülakatı yapan sizin çalışmaktan ziyade sosyalleşmeye meraklı olduğunuzu düşünebilir).

 

“Meslek hayatınızdaki amaçlarınız nelerdir?”

            Mesleğinizi profesyonelce yapmak istediğiniz üzerinde yoğunlaşın fakat zamanla şirket içinde değişik fırsatların olabileceğini de göz önünde bulundurduğunuzu söyleyin. Pozisyon belirtmekten sakının.

İyi Cevap:

            “Daha önceki iş tecrübelerimden, liderlik, iletişim ve müzakereden hoşlandığımı öğrendim. Projeleri, insanları ve ticari işleri yönetmeye meraklıyım. Amaçlarım, kendisinden bir şeyler öğrenebileceğim bir yönetici ile çalışmak, iş tecrübelerimi geliştirmek ve amaçlananların başarılmasını ya da üstüne çıkılmasını sağlamaktır.”

Kötü Cevap:

            “Herhangi spesifik bir amacım yok, fakat burada çalışmamın kariyerim için iyi olacağını düşünüyorum.”

“Sizi neden işe almalıyım?”

            İş için gerekli olduğunu düşündüğünüz nitelikleri, kendi yeteneklerinizle ilintilendirerek anlatın. Fakat bu anlattıklarınızın, daha önceki örneklerinizle paralel olmasına dikkat edin. Ayrıca gayretiniz, öğrenme isteğiniz ve çalışma azminiz gibi sizi ön plana çıkaracak özelliklerinizden birine vurgu yapabilirsiniz

“İyi bir idarecide hangi özellikleri ararsınız?”

           

            Bir yönetici için istenen özelliklerden sizin için önemli olanları seçin: Dürüstlük, açık hedefler belirleme, verimliliği ve çalışanları teşvik etme, saygı vb. bu özellikleri sayarken aşırıya gidip de bütün listeyi vermeye kalkmayın;  yoksa tatmin edilmesi imkânsız bir insanmışsınız gibi görünebilirsiniz.”

 

“İşiniz herhangi bir zamanda eleştirildi mi ya da performansınızı iyileştirmeniz yolunda uyarı aldınız mı?”

 

            Eğer soruya “hayır” şeklinde cevap verirseniz “Her zaman gayet mükemmel değerlendirme aldım” gibi bir ifadeyle bunu desteklemek zorundasınız (ve referanslarınızın bunu doğruladığından emin olun yoksa güvenirliliğinizi tamamen kaybedebilirsiniz). Eğer eleştiri aldıysanız ve bunu ifade edecekseniz burada dikkat etmeniz gereken en önemli nokta, davranışınızın değil fikrinizin eleştirildiği bir durumu seçmektir. O fikrin size neden mantıklı göründüğünü de açıklarsanız iyi olur.

İyi Cevap:

            “Geçen sene çalıştığım işyerinde “müşteri memnuniyeti anketi” uygulama fikrini ortaya attığım zaman bazı eleştiriler aldım. Sonuçlarından korkan patronum için bu hiç de iyi bir fikirmiş gibi görünmedi. Fakat eksikliklerimizi gidermek için müşterilerimiz açsından en önemli şeylerin ne olduğunu bilmemiz gerektiğini düşünmüştüm.”

 

Kötü Cevap:

            “Bir hayli müşkülpesent bir insan olan geçen seneki patronumdan pek çok eleştiri aldım. Müşteri sayısındaki azalmayla ilgili olarak yapılan “müşteri memnuniyeti anketi”ni sunduğum zaman meseleyi ele alış tarzımda pek çok hata buldu. Fakat gelişen bazı olaylar neticesinde benim bakış açımın doğruluğuna kanaat getirdi.”

“Hakkınızda başka ne bilmemiz gerekir?”

            Bu sizin yapacağınız son hamle. Bu fırsatı evinizdeki hayvanınızı ya da şiire olan tutkunuzu anlatarak geçirmeyin. İşyerinizde değerli olacak bazı özellikler hakkında konuşmak için iyi bir zamandır. Eğer burası mülakatınızın sonuysa niteliklerinizi ve üzerinde konuştuğunuz pozisyona değer kazandıracak kabiliyetlerinizi özetlemek üzere kapanış yapma fırsatınızı kullanmalısınız ve sonra süreçteki daha sonraki aşama hakkında sorular sorabilirsiniz (www.uluslararsıegıtım.com).

            Sonuç olarak iş ya da atanacak görev ne olursa olsu, insan kaynağının seçimi gerçekten zor bir iştir. Çünkü insanı objektif olarak değerlendirecek özelliklerini sayısal sembollerle ifade etmek yani işe uygunluğunu kesin olarak belirleyecek ve herkesin üzerinde anlaşma sağladığı araçlarımız yoktur( Fındıkçı,2000).

            Bu gerçek eleman seçiminde mülakat sürecinin önemini ve yaygınlığını ortaya koyar niteliktedir. İyi organize edilmiş mülakat süreciyle her geçen gün rekabetin arttığı iş piyasasında işe uygun aday ve adaya uygun iş eşlemesini gerçekleştirir.

KAYNAKÇA:

Fındıkçı İ. (2000). İnsan Kaynakları Yönetimi. Alfa Yayınları: İstanbul.

Gürbüz G. (2002). Personel Araştırmaları ve İşgören Seçme Süreci. Literatür Yayıncılık: İstanbul.

Gürer C. (1992). Personel Seçiminde Görüşme. Çağlayan Kitapevi: İstanbul.

Öztürk Z. (1995). İşletmelerden Personel Seçim Yöntemleri ve Psikoteknik. Epar Yayınları: Ankara.

Özden M. (2001). Bireysel Kariyer Yönetimi. McOzden Yayınları: Ankara.

Tahiroğlu F. (2002). Düşünceden Sonuca İnsan Kaynakları. Ernst&Young: İstanbul.

www.uluslararasiegitim.com

Sitemizdeki Benzer İçerikler

Yorumlar

İsminiz
E-Posta Adresiniz
Yorumunuz
İlgili Terimler :