- Hoşgeldiniz

KAYITLI ÜYE GİRİŞİ

YENİ ÜYELİK

ÖNE ÇIKAN HABERLER

Eğitimde Toplam Kalite Yönetimi

Eğitimde Toplam Kalite Yönetimi sitemize 27 Mart 2021 tarihinde eklenmiş ve 0 kişi tarafından ziyaret edilmiş.

EĞİTİMDE TOPLAM KALİTE YÖNETİMİ

Eğitimin, ekonomik ve toplumsal kalkınmanın gerçekleştirilmesi için gerekli nitelik ve sayıda insan gücünü yetiştirme süreci olduğu kabul edilmektedir. İnsan gücü kaynaklarıyla kalkınma arasındaki ilişkinin özelliği çift yönlü bir etkileşimin varlığını ortaya koymaktadır. Çünkü ekonomik ve sosyal gelişmenin ancak insan gücünün iyi yetiştirilmesi ve eğitilmesi ile sağlanabileceğini de unutmamak gerekir. Kalkınma insan için yapılmakla beraber, kalkınmayı gerçekleştirecek insana da oldukça önemli görevler yüklenmektedir. Bunun sonucunda insan gücü plânlamasının amacı, her kademede, ekonominin ihtiyaç duyduğu insan gücünün, nicelik ve nitelik olarak uzun dönemde arz ve ihtiyaç açısından dengeli bir biçimde sağlanmasıdır. Şu hâlde, kalkınma plânlarında insan gücü plânlaması, gerekli işgücünün belirlenmesi amacıyla eğitim sistemine hedef göstermek olarak ele alınmıştır (Üçcan, 1992).

TKY’ni eğitim alanında uygulamaya koyduğumuzda bazı güçlüklerle karşı karşıya kalmaktayız. Sanayi sektöründe üretimde kabul edilen ham maddenin değişmesi üretim şeklinin, makinenin, teknolojinin, iş gücünün, yönetim anlayışının, pazarın değişmesi söz konusu olabilir. Ayrıca bu değişiklikleri sayısal verilerle ölçebiliriz. Ancak eğitimde davranış değişiklikleri sayısal olarak ölçmek zordur, bazı durumlarda imkansızdır.

Eğitimde öğrencinin eğitim kurumlarından kazandığı bilgi, yetenek ve davranışlar değerlendirilmeye tabii tutulurlar.

Ancak bunların kime göre değerlendirileceğini ölçmek zordur. Bu da eğitim kurumlarının hizmetler sektöründe yer almasından kendine özgü özelliklerin bulunmasından kaynaklanmaktadır. Eğitim hizmetinin kendine özgü özellikleri ise şunlardır:

  • Hizmet doğrudan doğruya insandan insanadır.
  • Müşteri ile hizmeti veren arasında doğrudan bir ilişki vardır.
  • Hizmetin zamanında yapılması esastır.
  • Hizmet kusursuz ve mükemmel olmalıdır.
  • Hizmette verimliliği ve başarıyı ölçmek çok zordur.
  • Hizmeti gerçekleştirirken dış etkenler nedeniyle sosyal problemler fazladır. (Salli, 1993).

İşletmelerde olduğu gibi eğitimde de hedef kitlenin iyi tanımlanması hizmetten kimlerin yararlanacağının iyi belirlenmesi gereklidir.

Eğitim sisteminin hedefleri belirlenirken öncelikle iyi bir plânlamanın yapılması gereklidir. Plânlamanın temelinde amaçlı hareket etme eylemi yatmaktadır. Plânlama sadece ekonomik bir olgu değil aynı zamanda toplumsal bir olgudur. Bu yüzden plânlama, hedeflerin gerçekleştirilmesinin ilk basamağını oluşturmaktadır.

Deming döngüsü

Deming döngüsü, klâsik yönetimden de iyi bildiğimiz ve her işletmeye kolaylıkla uygulanabilecek faaliyetlerden oluşur. Yapılacak işler önce plânlanır, sonra uygulanır ve sonra kontrol edilir.

Kontrol faaliyetleri ile elde edilen sapmalar düzeltilir ve bu düzeltme tedbirleri bir sonraki faaliyetin hedeflerini oluşturur. Deming döngüsü amaçlara göre yönetim tekniğinden yararlanan bir faaliyettir. Bu faaliyetler, bir çember içerisinde gösterilerek daha iyi anlaşılması sağlanmıştır. Çemberin her dönüşünde işlerin daha kaliteli olmasını sağlayan bir sistemdir.Hedefe ulaşmayı sağlamada temel yaklaşım PUKÖ çevrimi diye adlandırılan Plânla-Uygula-Kontrol Et-Önlem al dır.Burada:

Plânla; sözcüğü hedefin saptanması, bu hedefin nasıl, kim veya kimler tarafından gerçekleştirileceği sorularına cevap vermektedir.

Uygula; plânın uygulanması,

Kontrol et; istenen sonuca ulaşıp ulaşmadığının belirlenmesi, Önlem al; ise eksik veya yanlış yapılanların belirlenmesi ve revize edilmesi manasına gelmektedir. Bu çevrimi ilk defa ortaya atan Dr. Shewart’tır. Ancak bunu özümseyerek Japonlara aktaran ise Dr.Deming olmuştur. Dolayısıyla bu çevrime Deming döngüsü denmektedir.

PUKÖ veya Deming döngüsünün eğitim sisteminde kullanımı TKY kavramını gündeme getirmektedir. Eğitim sisteminde politika ve hedefleri belirlemek, birimler arasında hedef işbirliği sağlamak nitelikli insan gücünü yetiştirmede en önemli basamağı aşmak demektir.

Eğitimde hedeflerin tespitinde ulaşılmak istenilen genel sonuçlar neler olmalıdır?

Genel amaçlar, programın doğrultusunu ve yönelik olduğu sonuçları gösterir. Ancak genel amaçlarla tutarlı daha ayrıntılı ve ölçülebilir nitelikte özel amaçların tespiti şarttır. (Varış, 1987).

Hedeflerin hiyerarşik yapısı

Millî kalkınma hedefleri

      Endüstriyel kalkınma hedefleri

            Belli bir sanayi dalının hedefleri

                  Bu dala insan gücü yetiştiren eğitimin hedefleri

                         Programlarının hedefleri

                               Derslerin hedefleri

                                     Ünitelerin hedefleri

              Konuların hedefleri

Sistemin en önemli noktası, hedeflerin tarifi bölümüdür. Hedeflerin mutlaka açık, anlaşılabilir ve ölçülebilir olması gerekir.

Aksi hâlde eğitim sisteminin çok büyük bir yapıya sahip olması nedeniyle sistem içerisindeki kurumlar hedeflere ulaşma konusunda isteksiz kalabilirler.

Bunun için hedefler her düzeydeki eğitim elemanlarını kapsayacak biçimde görüşülmeli ve çözümler üretilmelidir. Böylelikle ortak çalışma sonucunda plânlar oluşturulmalıdır.

Eğitim ihtiyaçları, hedefler ve hedef davranışlar şeklinde, öncelikler gözetilerek sıraya konulmalıdır. Hangi hedef davranış, gerçekleşmesi için hangisine gerek duyuyorsa, ondan sonraya alınarak sıralama yapılır. Eğitsel etkinlikler bu sıra gözetilerek düzenlenir.

Bu işler, okul yönetimlerinin desteği, düzenleyişi, kılavuzluğunda, öğretmenlerce yapılır. Artık öğretmenlerin elinde, o ders aracılığıyla ulaşılması gereken, her öğrenci için farklar gösteren, öncelik sırasına konulmuş bir davranış listesi vardır (Başar, 1994).

Bu hedefleri belirlerken eğitim kurumlarının şu sorulara cevap araması gerekmektedir.

  • Eğitim kurumlarının misyonu nedir?
  • Eğitim kurumları olarak ne yapıyoruz?
  • Bizim öğrencilerimiz bizden ne bekliyor?
  • Öğrenenlerin ihtiyaçlarını karşılamak için bizim ne yapmamız gerekiyor?
  • Eğitimin önemli başarı faktörleri nelerdir?
  • Eğitimin önemli işlevleri nelerdir?
  • Eğitimde başarıyı nasıl sağlarız?
  • Eğitimde başarılı olduğumuzu nasıl anlayacağız (Sallis, Hınglay, 1992).

Kalite ve öğretmen

Öğretmenin alanında yeterli olması, bilgi yüklü olarak sınıfın karşısında durması başarısını etkiler ama bu yeterli değildir. Bunun için öğretmenin istekli ve gayretli olup, sınıf içerisinde bir takım ruhu oluşturması gerekir. Bunun adımları Coate tarafından şu şekilde oluşturulmaktadır.

Öğretmenler;

  • Öğrenmeyi sürekli olarak işletmelidir.
  • Olumlu tutumları sürdürmelidir.
  • Öğrencilerin ihtiyaçlarına hizmet etmelidir.
  • Diğer sınıf öğretmenlerine de yardım etmelidir.
  • Sınıflarını geliştirmek için sürekli çalışmalıdır.
  • Dinleme becerilerini uygulamalı ve geliştirmelidir.
  • Herkesin düşüncesini cesaretlendirmelidir.
  • Takım olarak çalıştırıp, öğrencilerin hepsini cesaretlendirmelidir.
  • Öğrencilerini girişimciliğe cesaretlendirmelidir.

Deming’e göre okul; öğretmen, öğrenci, idareci ve eğitimle ilgili diğer bireylerin yaptıkları işten mutluluk ve onur duydukları bir yer olmalı.

Öğrencilerin günlük denemelerle edinecekleri bilgiyi önleyen engelleri yok etmek, okul idarecisinin görevi.

Eğitimin her safhasında öğretmen, öğrenci ile ilgili sürekli olarak dönüt alabilen ve başarısının derecesini arttırabilmek için sürekli gelişimin yollarını gösteren lider konumunda. Diğer bir deyişle, öğretmen öğrenci için son ve önemli kararları veren değil, yönlendiren kişi. Deming okul idarecisinin güçlü bir liderliği olmadıkça, bunun gerçekleştirilemeyeceği konusunda ısrarlı.

Gelişmeyi amaçlayan, aktif eğitim programlarında süreklilik ise okul liderinin zaman içinde gelişme ve değişimi engelleyebilecek yanıltıcı kararlar almasını önleyecek en önemli etken.

TKY’ nin eğitim kurumlarında uygulanabilirliliği

TKY, uzun yıllar Japon kültürünün bir ürünü ve sanayi işletmelerinin mekanik organizasyon tasarımlarından kaynaklanan sorunlarını çözen bir araç olarak algılanmıştır.

TKY’nin temel amacı, müşterinin kalite ihtiyacını belirleyip, buna göre hatasız üretim yaparak müşteriyi memnun etmek; kaliteyi geliştirmek için organizasyonda görevli herkesin sürekli olarak çaba göstermesini sağlamaktır. Bu tip bir ekip çalışması, sorunların nedeninin daha kaynağında belirlenip ortadan kaldırılmasını sağlayacağı için, ekonomik anlamda verimli ve hızlı çözümler bulma şansı artacaktır. Böylece hem sistemin elemanları hem de sistemden yararlananlar tatmin olabilecektir.

Sanayi işletmeleri için geliştirilen TKY, eğitim kurumları bir sistem olarak algılanıp tanımlanabildiği takdirde uygulama olanağı bulunabilecektir. Eğitim kurumlarının, hem bir hizmet kurumu hem de çoğunluğunun kamu kuruluşu olması, yaklaşımın bir felsefe olarak uygulanmasını sağlayacak bilgi birikimi ve yönelişin gerçekleştirilememesi, pratik ölçüm ve bilgi transferindeki güçlükler gibi nedenler TKY’ye geçişte gecikmeler ortaya çıkarmıştır.

TKY’nin eğitim kurumlarında uygulanmasına geçişin en önemli aşaması iyileştirmenin bir ihtiyaç olarak hissedilmesi ve başka alanlardaki bilgi birikimini eğitim konusuna transfer etmeyi sağlayacak girişimi başlatmaktır. Örneğin, her eğitim kurumu öğrenci, öğretim elemanları, bilgi teknolojisi, bilgi kaynakları, fiziki tesisler gibi girdileri kullanarak, dershane ortamındaki süreçten geçirir ve sonuçta eğitilmiş insan, topluma hizmet amaçlı bilimsel bilgi gibi çıktılar üretir.

Bu tanımla, eğitim kurumu bir sistem olarak ele alınmıştır. Benzer şekilde, her sistemde geçerliliğini koruyan negatif geri besleme, sinerji, antropi gibi kavramlarda eğitim sistemlerine uyarlanarak ele alınmalıdır.

Aşağıda TKY’nin çeşitli ilkeleri ve uygulama biçimlerine yönelik önerilerin eğitim kurumlarına uyarlanmasına ilişkin örnekler verilmektedir.

Örneğin, eğitim kurumlarının yönetim süreçlerinde istisnalarla yönetim veya önemli noktaların denetimi, çağdaş bir yönetim ilkesi olarak uygulanabilir. Ancak, TKY’nin ilkelerinin eğitim kurumlarının asıl süreçleri olan eğitim faaliyetinde de uygulanması gerekir. Bu uygulama da öğrenme sürecinde esas kazandırılması gereken dayanıklı bilgilere yönelmedir.

Bir diğer örnek, verilerle karar verme ve istatiksel araçlardan yönetim sürecinde yararlanmadır.

Bu ilke aslında eğitim sürecinde öğrenci başarısının değerlendirilmesinde ve öğrenme düzeyinin ölçülmesinde ve geri besleme bilgisi sağlayacak şekilde iyileştirici önlemlerin alınmasında mutlaka kullanılması gerekmektedir. Ölçümlerin doğru yapılmadığı ve standartların ortaya konmadığı ortamlarda TKY’den söz etmek mümkün değildir.

TKY’nin sadece mal üreten kuruluşlarda kullanılabileceği, hizmet işletmelerinde ürünün somut olmaması nedeniyle ölçüm sorunları yaşanacağı ileri sürülmektedir. Özellikle de eğitim kurumlarının ürünleri olan yetişmiş insan gücünün değerlendirmesi uzun süreleri gerektirir düşüncesi vardır. Ancak, bu düşünce makro değerlendirmeler için geçerli olurken, iyileştirme yapma ve geliştirme süreçlerinin düzenlenmesi mikro düzeyde söz konusudur. Bu nedenle, eğitimde TKY’nin en önemli katkılarından biri, sadece son ürüne bakmayan, aksine sürecin her aşamasını gözden geçiren bir anlayış olacaktır.

Benzer şekilde TKY ilkelerinden yerinde inceleme, eğitim sürecine akademik danışmanlık, uygulamaları gözlemeye yönelik geziler, misafir konuşmacı (pratisyen) davetleri ile uygulamaya aktarılabilir niteliktedir. Yapılan araştırmalar eğitim süresince gerçekleşen öğrenmelerin çoğunluğunun dershane dışında, kampüs ortamında ve diğerleri ile yaşanarak oluştuğunu göstermektedir.

Grup odaklı faaliyetler, TKY’nin fikir geliştirme ve kararları benimsetme açısından en önemli iyileştirme araçlarıdır.

Yönetici, öğrenci, öğretim üyesi bir araya getirilerek kalite çemberlerinin kurulması, tarafların diğerinin bakış açısını ve sorunlarını daha iyi anlamasını sağlayacak duyarlık eğitimleri eğitim kurumlarında sürekli iyileştirme için yapılabilecek bazı uygulamalardır. Böylece öğrenci ve diğer çalışanların güçlendirilmesini sağlayacak yetki devri ve takım öğrenmesi gibi yapısal düzenlemeler mümkün olacaktır.

Eğitim kurumlarında öğrenci başarısızlığı iş kazaları ile özdeşleştirilebilir. Çeşitli nedenlerle eğitimin aksaması makine duruşu olarak değerlendirilebilir.

Sanayi işletmelerinde, TKY’nin getirdiği bakım ve kaza önleme yöntemleri eğitim kurumlarının sorunlarına transfer edilebilir niteliktedir.

TKY faaliyetlerinin özel ödüllendirme süreçleri ile desteklenmesi bu yaklaşımın benimsenmesi için ön koşul niteliğindedir.

Eğitim kurumlarındaki ödül mekanizmalarına genel olarak bakıldığında sadece başarılı olmanın getirdiği içsel ödüllendirmenin var olduğu ve sınırlı bir şekilde okul mezuniyetinde dereceye girenlerin dışında kalanlara hiç bir ödül sisteminin uygulanmadığı görülmektedir.

Yukarıdaki açıklamalar ışığında TKY eğitim kurumlarında uygulanabilir bir felsefe olarak karşımıza çıkmaktadır.

KAYNAKÇA

 1.        BALTAŞ, Acar. Ekip Çalışması ve Liderlik. İstanbul: 20002.        BONSTİNGL, John Jay. Kalite Okulları. İstanbul: 2000                        3.        CAFOĞLU,Zuhal. Eğitimde Toplam Kalite Yönetimi. Avni Akyol Ümit Kültür Vakfı.İstanbul:19964.        CENGİZ,Altan .Toplam Kalite Yönetimi. MESS Eğitim Merkezi Yayınları, İstanbul:2000 5.        ÇAPAZ, İlkay ve MERİH, Kutlu. Kalite Güvencesi Sistemleri ve ISO 9000. İstanbul:20006.        DEMİRKAN, Mahmut. Toplam Kalite Yönetimi. Sakarya: 19977.        ERDOĞAN, İrfan. Okul yönetimi ve Öğretim Liderliği. İstanbul: 20008.        ERDOĞAN, İrfan. Çağdaş Eğitim Sistemleri. İstanbul:2000 9.        ENSARİ, Hoşcan. 21. Yüzyıl Okulları için Toplam Kalite Yönetimi. İstanbul: 200010.     GOMES, Helio. Kaliteli Sözler. İstanbul: 199911.     GLASSER, William. Kalite Eğitimde Öğretmen. İstanbul: 200012.     İZGÖREN, A. Şerif. İş Yaşamında 100 Kanguru. Ankara: 200013.     JENKINS, Lee. Sınıflarda Öğretmenin İyileştirilmesi. İstanbul: 199814.     KAVRAKOĞLU, İbrahim. Kalite Güvencesi ISO 9000 ve Toplam Kalite.15.     KÖKSAL, Hayal. Toplam Kalite Yönetimi. İstanbul: 199816.     ÖZEVREN, Mina. Toplam Kalite Yönetimi. İstanbul: 200017.     ÖZDEMİR ,Servet. Eğitimde Verimlilik ve Toplam Kalite Yönetimi. Eğitim Yönetimi Dergisi, Sayı:3, Güz: 1995, s.379 18.     ÖZDEMİR, Servet. Eğitimde Örgütsel Yenileşme. PEGEM, Ankara: 1996, s.3919.     ÖZTEMEL, Ercan. Belediyelerde Toplam Kalite Yönetimi. Adapazarı: 200020.     ŞİMŞEK, Muhittin. Sorularla Toplam Kalite ve Kalite Güvence Sistemleri.21.     YÖNERSOY, Gönül. Toplam Kalite Yönetimi. İstanbul: 1997

 

T.C.

MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI

Erkek Teknik Öğretim Genel Müdürlüğü

TOPLAM KALİTE YÖNETİMİ

ENDÜSTRİYEL TEKNİK ÖĞRETİMDE TOPLAM KALİTE 13

2001

HAZIRLAYANLAR

Cengiz İŞSEVER MEB Erkek Teknik Öğretim Genel Müdürlüğü Daire Başkanı

  1. Saip SERFİÇELİ Erkek Teknik Öğretim Genel Müdürlüğü Öğretmeni

Tamer DOĞAN Erkek Teknik Öğretim Genel Müdürlüğü Öğretmeni

Kâzım SAYIN Ankara Balgat EML Öğretmeni

Yunus KAYA Isparta Merkez EML Öğretmeni

Mehmet MUT Isparta Merkez EML Öğretmeni

  1. Ali SÖYLEMEZ Ankara Balgat EML Müdürü

Ramazan KATKICI Antalya Korkuteli EML Müdürü

Çağatay VARALAN Artvin Yusufeli ÇPL Müdürü

İsmail TUTAL Balıkesir 100. Yıl EML Müdürü

Mehmet AKALIN Balıkesir Bandırma EML Müdürü

Yücel DAĞTAŞ Balıkesir Merkez EML Müdürü

Gürol ERMİŞ Bursa Ali Osman Sönmez EML Müdürü

Rahmi ÖZYİĞİT Bursa Tophane EML Müdürü

Haşmet ERŞEN Çanakkale Merkez EML Müdürü

  1. Sırrı KABADAYI Eskişehir Atatürk EML Müdürü

Mustafa DALBAY Eskişehir Yunus Emre EML Müdürü

Kemal TURAN Giresun Merkez EML Müdürü

Muhittin KARA İstanbul Bahçelievler Erkan Avcı EML Müdürü

Hüseyin GÜMÜŞ İstanbul Pendik Anadolu Denizcilik Teknik Lisesi müdürü

  1. Ali ACAR İstanbul Ümraniye Atatürk EML Müdürü

Yakup ERDOĞAN İstanbul Ziya Kalkavan EML Müdürü

Rıza AKÇAY İzmir Mersinli EML Müdürü

Timuçin BERAN İzmir Selçuk EML Müdürü

Murat YAZICI Kocaeli Gebze EML Müdürü

Çetin TERZİOĞLU Kütahya Simav EML Müdürü

Cihat YAKAR Manisa Alaşehir Org. Kenan Evren EML Müdürü

Zeki KAYDA Manisa Salihli EML Müdürü

Hidayet YİĞİT Sakarya Merkez EML Müdürü

Ali CESUR Trabzon Of H. M. B. Ulusoy EML Müdürü

Sitemizdeki Benzer İçerikler

Yorumlar

İsminiz
E-Posta Adresiniz
Yorumunuz
İlgili Terimler :